Ο Ελληνικός Στρατός βρίσκεται αντιμέτωπος με μία από τις δυσκολότερες εξοπλιστικές εξισώσεις των επόμενων ετών: την ανανέωση ενός πολύ μεγάλου αριθμού παλαιών τεθωρακισμένων οχημάτων, χωρίς να δημιουργηθεί ένα πρόγραμμα οικονομικά δυσβάσταχτο και επιχειρησιακά δύσκολο να υποστηριχθεί και έχει απασχολήσει ουκ ολίγες φορές την εκπομπή μας #ΕξοπλιστικόΟυίσκι.

Για δεκαετίες, μεγάλο μέρος των αναγκών μεταφοράς μηχανοκίνητου πεζικού καλύπτεται από την οικογένεια των M113 και άλλες πλατφόρμες παλαιότερων γενεών. Η αντικατάστασή τους δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί από τη μία ημέρα στην άλλη και, κυρίως, δεν μπορεί να γίνει μόνο με την αγορά περιορισμένου αριθμού πανάκριβων οχημάτων.

Σε αυτό το πλαίσιο αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον η δυνατότητα αξιοποίησης πλεονάζοντος αμερικανικού υλικού μέσω του προγράμματος Excess Defense Articles (EDA) και ειδικότερα οχημάτων της οικογένειας Stryker 8×8.

Σύμφωνα με πληροφορίες του NEMESISHD.GR, το Γενικό Επιτελείο Στρατού εξετάζει με ιδιαίτερη προσοχή τη συγκεκριμένη προοπτική. Μέχρι σήμερα, πάντως, δεν υπάρχει δημόσια επίσημη αμερικανική ανακοίνωση που να προσδιορίζει συγκεκριμένο αριθμό οχημάτων για την Ελλάδα, ακριβείς εκδόσεις ή τελικούς οικονομικούς όρους. Επίσης τα οχήματα δεν έχουν παρουσιαστεί στην ελληνική αντιπροσωπεία, κάνοντας έτσι οποιαδήποτε παρουσίαση κόστους, μια απλή εκτίμηση.

Αυτό είναι σημαντικό, διότι διαφορετική αξία έχει ένα M1126 Stryker που μέχρι πρόσφατα βρισκόταν σε ενεργό υπηρεσία και διαφορετική ένα όχημα που έχει παραμείνει επί χρόνια αποθηκευμένο και χρειάζεται εκτεταμένη εργοστασιακή επαναφορά.

Το βασικό ερώτημα, συνεπώς, δεν είναι εάν η Ελλάδα μπορεί να αποκτήσει «δωρεάν» Stryker.

Το πραγματικό ερώτημα είναι πόσο θα κοστίσει κάθε Stryker όταν παραδοθεί σε ελληνική μονάδα πλήρως επιχειρησιακό, με ανταλλακτικά, επικοινωνίες, οπλισμό και εξασφαλισμένη υποστήριξη.

EDA και η ψευδαίσθηση του «δωρεάν»

Το αμερικανικό πρόγραμμα EDA αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους μηχανισμούς μέσω των οποίων οι Ηνωμένες Πολιτείες μεταβιβάζουν σε φίλες και συμμαχικές χώρες στρατιωτικό υλικό που χαρακτηρίζεται πλεονάζον για τις αμερικανικές Ένοπλες Δυνάμεις.

Η παραχώρηση μπορεί να γίνει δωρεάν ή έναντι μειωμένης αξίας. Αυτό όμως αφορά κατά κύριο λόγο το κόστος πρόσκτησης της ίδιας της πλατφόρμας.

Η Defense Security Cooperation Agency (DSCA) είναι σαφής ότι ο αποδέκτης αναλαμβάνει τα έξοδα συσκευασίας, διαχείρισης και μεταφοράς, καθώς και το κόστος επισκευής ή επαναφοράς όπου αυτό απαιτείται. Το πλεονάζον υλικό παραδίδεται κατά κανόνα με τη λογική «as is, where is», δηλαδή στην κατάσταση και στο σημείο όπου βρίσκεται.

Αυτό σημαίνει ότι η λέξη «δωρεάν» μπορεί εύκολα να δημιουργήσει λανθασμένη εντύπωση.

Ένα τεθωρακισμένο όχημα με μηδενικό κόστος αγοράς μπορεί να απαιτήσει σημαντικά ποσά για:

Εργοστασιακή επιθεώρηση και γενική επισκευή, αποκατάσταση κινητήρα και συστήματος μετάδοσης, αντικατάσταση φθαρμένων μηχανικών μερών, μεταφορά στην Ελλάδα, δημιουργία αποθέματος ανταλλακτικών, εγκατάσταση ελληνικών επικοινωνιών και συστήματος διοίκησης και ελέγχου, τηλεχειριζόμενο σταθμό οπλισμού, πρόσθετη προστασία, εκπαίδευση πληρωμάτων και τεχνικών και μακροχρόνια τεχνική υποστήριξη.

Η DSCA επισημαίνει επίσης ότι πλεονάζον υλικό μπορεί να μην πληροί τις ίδιες προδιαγραφές τεχνικής κατάστασης που εφαρμόζονται σε μία συμβατική πώληση μέσω FMS.

Επομένως, η σωστή οικονομική αξιολόγηση δεν πρέπει να εξετάζει το κόστος παραχώρησης, αλλά το συνολικό κόστος επιχειρησιακής ένταξης.

Τα M1117 δείχνουν πότε το EDA μπορεί πραγματικά να λειτουργήσει

Η Ελλάδα έχει ήδη ένα ιδιαίτερα χρήσιμο προηγούμενο.

Μέσω της ίδιας γενικής διαδικασίας αποκτήθηκαν συνολικά 1.200 M1117 Guardian, γεγονός που έχει επιβεβαιωθεί επίσημα από τον Αμερικανικό Στρατό.

Τα πρώτα 44 οχήματα προήλθαν από αμερικανικές δυνάμεις που βρίσκονταν στην Ευρώπη και, σύμφωνα με την επίσημη αμερικανική ενημέρωση, βρίσκονταν σε λειτουργική κατάσταση. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μην απαιτηθεί ιδιαίτερα δαπανηρή διαδικασία επαναφοράς πριν από την παράδοσή τους.

Το παράδειγμα είναι εξαιρετικά σημαντικό.

Ένα πλεονάζον όχημα που βρίσκεται ακόμη σε καλή κατάσταση μπορεί να αποτελέσει πραγματικά εξαιρετική συμφωνία.

Αντίθετα, ένα φαινομενικά «δωρεάν» όχημα που χρειάζεται πλήρη γενική επισκευή μπορεί τελικά να κοστίσει πολύ περισσότερο από όσο υποδηλώνει η αρχική παραχώρηση.

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μάθημα που πρέπει να εφαρμοστεί στα Stryker.

Δεν έχει τόση σημασία πόσα οχήματα είναι διαθέσιμα. Σημασία έχει πόσα από αυτά αξίζει οικονομικά να επανέλθουν σε πλήρη επιχειρησιακή κατάσταση.

M1117 και Stryker δεν καλύπτουν την ίδια ανάγκη

Η ύπαρξη 1.200 M1117 δημιουργεί εύλογα το ερώτημα εάν υπάρχει λόγος να αποκτηθεί και δεύτερη μεγάλη οικογένεια τροχοφόρων τεθωρακισμένων.

Επιχειρησιακά, όμως, οι δύο πλατφόρμες δεν εξυπηρετούν τον ίδιο βασικό ρόλο.

Το M1117 είναι τεθωρακισμένο όχημα 4×4, σχεδιασμένο πρωτίστως για αποστολές ασφαλείας, επιτήρησης, συνοδείας και αναγνώρισης. Διαθέτει σημαντική προστασία για την κατηγορία του και ισχυρό οπλισμό, αλλά δεν σχεδιάστηκε για τη μεταφορά πλήρους ομάδας μηχανοκίνητου πεζικού.

Το M1126 Stryker ICV, αντίθετα, είναι Τεθωρακισμένο Όχημα Μεταφοράς Προσωπικού της οικογένειας Stryker και έχει σχεδιαστεί ακριβώς για τη μεταφορά πλήρους ομάδας πεζικού.

Η βασική διαμόρφωση μεταφέρει διμελές πλήρωμα και εννεαμελή ομάδα πεζικού, ενώ χρησιμοποιεί οκτάτροχο σύστημα κίνησης 8×8.

Στην αρχική του μορφή χρησιμοποιεί κινητήρα Caterpillar ισχύος περίπου 350 ίππων και μπορεί να κινηθεί σε οδικό δίκτυο με ταχύτητα της τάξης των 95–100 χιλιομέτρων την ώρα.

Συνεπώς, τα M1117 και Stryker μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά.

Τα πρώτα σε αναγνώριση, επιτήρηση, συνοδεία και ασφάλεια.

Τα δεύτερα ως κύρια μέσα προστατευμένης μεταφοράς μηχανοκίνητου πεζικού.

Το Stryker δεν αποτελεί σύστημα που εγκαταλείπει ο Αμερικανικός Στρατός

Το γεγονός ότι παλαιότερα Stryker μπορούν να καταστούν διαθέσιμα σε τρίτες χώρες δεν σημαίνει ότι ο Αμερικανικός Στρατός εγκαταλείπει την οικογένεια.

Αντιθέτως, η πλατφόρμα εξακολουθεί να εξελίσσεται.

Η σημερινή έκδοση Stryker DVH A1 διαθέτει, σύμφωνα με την General Dynamics Land Systems, κινητήρα περίπου 450 ίππων, ενισχυμένο σύστημα μετάδοσης κίνησης και ανάρτησης, πολύ μεγαλύτερη ηλεκτρική ισχύ και σύγχρονη ψηφιακή αρχιτεκτονική.

Η αυξημένη ηλεκτρική παραγωγή δεν αποτελεί μικρή λεπτομέρεια. Τα σύγχρονα τεθωρακισμένα χρειάζονται σημαντικά περισσότερη ηλεκτρική ισχύ για αισθητήρες, συστήματα επικοινωνιών, ηλεκτροοπτικά μέσα, σταθμούς οπλισμού, παρεμβολείς, συστήματα αυτοπροστασίας και μελλοντικά συστήματα αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Το ενδιαφέρον είναι ότι ακόμη και το 2026 ο Αμερικανικός Στρατός εξακολουθεί να αγοράζει νέες εκδόσεις.

Τον Μάιο του 2026 ανατέθηκε στην General Dynamics Land Systems σύμβαση ύψους 229,65 εκατ. δολαρίων για 50 Stryker Double-V Hull A1.

Απλή διαίρεση του συνολικού ποσού δίνει περίπου:

4,59 εκατ. δολάρια ανά όχημα.

Δεν πρόκειται για επίσημη «τιμή μονάδας», καθώς μία στρατιωτική σύμβαση μπορεί να περιλαμβάνει διαφορετικά επιμέρους κόστη.

Αποτελεί όμως ένα εξαιρετικά χρήσιμο σημερινό σημείο αναφοράς.

Εάν ένα παλαιότερο μεταχειρισμένο Stryker χρειαστεί τόσο εκτεταμένες εργασίες ώστε το τελικό του κόστος να πλησιάζει εκείνο μιας πολύ νεότερης έκδοσης DVH A1, τότε το οικονομικό νόημα του EDA περιορίζεται δραστικά.

Flat-Bottom και Double-V Hull: μία κρίσιμη διαφορά

Τα πρώτα Stryker κατασκευάστηκαν με συμβατικό επίπεδο σκάφος.

Η εμπειρία από τις επιχειρήσεις στο Ιράκ και κυρίως στο Αφγανιστάν οδήγησε στην ανάπτυξη της διαμόρφωσης Double-V Hull (DVH), με πολύ καλύτερη αντιμετώπιση των εκρήξεων κάτω από το όχημα.

Η αλλαγή δεν περιορίστηκε μόνο εκεί. Οι νεότερες διαμορφώσεις ενσωμάτωσαν σταδιακά βελτιώσεις στην προστασία, στα καθίσματα του προσωπικού, στις αναρτήσεις και τελικά στο συγκρότημα ισχύος και στην ηλεκτρική αρχιτεκτονική.

Αυτό πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη από την ελληνική πλευρά.

Ένα παλαιότερο Flat-Bottom Stryker σε καλή κατάσταση μπορεί να εξακολουθεί να είναι επιχειρησιακά πολύ χρήσιμο.

Δεν πρέπει όμως να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι με την τοποθέτηση λίγης πρόσθετης θωράκισης μετατρέπεται αυτομάτως σε σύγχρονο Stryker A1.

Το ενδιαφέρον αμερικανικό προηγούμενο είναι το πρόγραμμα ανταλλαγής και επαναχρησιμοποίησης παλαιότερων Stryker.

Ο Αμερικανικός Στρατός είχε προχωρήσει στην αξιοποίηση μηχανικών υποσυστημάτων παλαιών Flat-Bottom οχημάτων, τα οποία ανακατασκευάζονταν και τοποθετούνταν σε νέα σκάφη DVH. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του Στρατού των ΗΠΑ, η αρχική εκτίμηση ήταν ότι η συγκεκριμένη λύση μπορούσε να είναι περίπου 40% οικονομικότερη από την αγορά ενός εντελώς νέου DVH.

Αυτό αποδεικνύει ότι ακόμη και ένα παλαιότερο Stryker διατηρεί σημαντική αξία ως βάση επαναχρησιμοποίησης υποσυστημάτων.

M1128 MGS: Εντυπωσιακό στα χαρτιά, αλλά με σοβαρό τεχνικό ρίσκο

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί πάντοτε η έκδοση M1128 Mobile Gun System (MGS) με πυροβόλο 105 χιλιοστών.

Σε ένα περιβάλλον όπως το Αιγαίο, η προοπτική ενός τροχοφόρου οχήματος με πυροβόλο αρματικού διαμετρήματος δημιουργεί εύλογα επιχειρησιακό ενδιαφέρον.

Ωστόσο, εδώ χρειάζεται μεγάλη προσοχή.

Ο ίδιος ο Αμερικανικός Στρατός ανακοίνωσε το 2021 την απόσυρση ολόκληρου του στόλου M1128 έως το τέλος του οικονομικού έτους 2022.

Στην επίσημη αιτιολόγηση αναφέρονταν προβλήματα παλαιότητας και αξιοπιστίας στο σύστημα πυροβόλου και ιδιαίτερα στον αυτόματο γεμιστή, ο οποίος είχε καταστεί δαπανηρός στη συντήρηση.

Παράλληλα, το M1128 παρέμεινε στην παλαιότερη διαμόρφωση σκάφους και δεν ακολούθησε την ίδια εξέλιξη προστασίας με τις νεότερες εκδόσεις Stryker.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ένα M1128 είναι άχρηστο.

Σημαίνει ότι μία πιθανή ελληνική απόκτησή του θα πρέπει να εξεταστεί ως ξεχωριστό πρόγραμμα υψηλότερου τεχνικού κινδύνου.

Θα απαιτούνταν εξασφάλιση ανταλλακτικών, τεχνική υποστήριξη του αυτομάτου γεμιστή, αξιολόγηση του πυροβόλου, του σκάφους και του συστήματος μετάδοσης και σαφής υπολογισμός του κόστους διατήρησης για αρκετά χρόνια.

Κυρίως, δεν υπάρχει σήμερα δημόσια επίσημη αμερικανική επιβεβαίωση ότι M1128 περιλαμβάνονται σε οποιαδήποτε διαδικασία που αφορά την Ελλάδα.

Συνεπώς, η οικονομική λογική μιας πιθανής ελληνικής απόκτησης Stryker πρέπει να στηριχθεί πρωτίστως στις εκδόσεις μεταφοράς προσωπικού και υποστήριξης και όχι στο MGS.

Πραγματικό κόστος Stryker: Τι δείχνουν τα διεθνή παραδείγματα

Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο τμήμα της συνολικής αξιολόγησης.

Δεν υπάρχει μία ενιαία «τιμή Stryker».

Το κόστος εξαρτάται από την κατάσταση του οχήματος, την έκδοση, τον οπλισμό, τα ηλεκτρονικά, τα ανταλλακτικά, την εκπαίδευση και το εύρος της συμφωνίας υποστήριξης.

Οι δημοσιοποιημένες αμερικανικές κοινοποιήσεις FMS προσφέρουν χρήσιμα σημεία αναφοράς

Ταϊλάνδη: Το σημαντικότερο προηγούμενο επαναφοράς μεταχειρισμένων Stryker

Το 2019 η DSCA ενέκρινε πιθανή πώληση προς την Ταϊλάνδη 60 Stryker M1126 με εκτιμώμενη συνολική αξία έως 175 εκατ. δολάρια.

Το πακέτο περιελάμβανε πολύ περισσότερα από τα ίδια τα οχήματα: βαρέα πολυβόλα M2 των 12,7 χιλιοστών, ανταλλακτικά, εξοπλισμό μονάδας, ειδικά εργαλεία και διαγνωστικά μέσα, συστήματα νυχτερινής οδήγησης, ενδοεπικοινωνία, εκπαίδευση και τεχνική υποστήριξη.

Αν διαιρεθεί το συνολικό ποσό με τα 60 οχήματα προκύπτει:

περίπου 2,92 εκατ. δολάρια ανά όχημα.

Αυτό όμως δεν είναι η τιμή ενός Stryker.

Είναι απλώς ο αριθμητικός μέσος όρος ενός ολοκληρωμένου πακέτου προμήθειας και υποστήριξης.

Η περίπτωση της Ταϊλάνδης παρουσιάζει ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον επειδή υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση πραγματικής εργοστασιακής επαναφοράς μεταχειρισμένων Stryker.

Στο Anniston Army Depot, 30 οχήματα πέρασαν από διαδικασία επισκευής και γενικής επαναφοράς με στόχο να παραδοθούν ξανά σε πλήρη επιχειρησιακή κατάσταση. Στις εργασίες συμμετείχαν τόσο προσωπικό του αμερικανικού εργοστασίου όσο και της General Dynamics Land Systems.

Αυτό αποδεικνύει ότι μεταχειρισμένα Stryker μπορούν πράγματι να ανακατασκευαστούν και να επανενταχθούν αξιόπιστα σε ξένες Ένοπλες Δυνάμεις.

Δεν δημοσιοποιήθηκε όμως ξεχωριστό κόστος επαναφοράς ανά όχημα.

Συνεπώς, οποιαδήποτε συγκεκριμένη εκτίμηση του τύπου «η γενική επισκευή ενός Stryker κοστίζει Χ εκατομμύρια» δεν μπορεί να στηριχθεί στο πρόγραμμα της Ταϊλάνδης.

Σκόπια: 54 Stryker και πλήρες πακέτο υποστήριξης

Το 2021 εγκρίθηκε πιθανή πώληση 54 Stryker προς τα Σκόπια με μέγιστη εκτιμώμενη αξία 210 εκατ. δολαρίων. Το πρόγραμμα περιελάμβανε M1126 μεταφοράς προσωπικού, M1130 διοίκησης και M1129 φορείς όλμου.

Περιλαμβάνονταν επίσης τηλεχειριζόμενοι σταθμοί οπλισμού CROWS, πολυβόλα, ασύρματοι, δέκτες GPS, συστήματα νυχτερινής οδήγησης, ανταλλακτικά, εργαλεία, εκπαίδευση και τεχνική υποστήριξη.

Απλή διαίρεση:

210 εκατ. / 54 = περίπου 3,89 εκατ. δολάρια ανά όχημα.

Και εδώ όμως πρόκειται για αριθμητικό μέσο όρο του συνολικού προγράμματος και όχι για την αξία του γυμνού οχήματος.

Αργεντινή: 27 M1126 για έως 100 εκατ. δολάρια

Σε αμερικανική κοινοποίηση του 2020 προβλεπόταν πιθανή προμήθεια 27 M1126 και συναφούς εξοπλισμού προς την Αργεντινή έναντι έως 100 εκατ. δολαρίων.

Το πακέτο περιελάμβανε πολυβόλα M2, συστήματα νυχτερινής οδήγησης, επικοινωνίες, εργαλεία, ανταλλακτικά, εκπαίδευση και τεχνική υποστήριξη.

Ο αριθμητικός μέσος όρος αντιστοιχεί περίπου σε:

3,70 εκατ. δολάρια ανά όχημα.

Για ακόμη μία φορά, αυτό δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως τιμή αγοράς του Stryker.

Πόσο κοστίζουν τα διεθνή προγράμματα Stryker;

Οι τιμές του πίνακα δεν αποτελούν άμεσα συγκρίσιμες τιμές μονάδας. Η κάθε σύμβαση περιλαμβάνει διαφορετικό εξοπλισμό και διαφορετικό επίπεδο υποστήριξης.

Αυτό είναι ακριβώς και το βασικό δίδαγμα.

Το τελικό κόστος ενός τεθωρακισμένου προγράμματος καθορίζεται σε μεγάλο βαθμό από όσα βρίσκονται γύρω από το ίδιο το όχημα.

Το κόστος εργοστασιακής επαναφοράς παραμένει η μεγάλη άγνωστη μεταβλητή

Ο Αμερικανικός Στρατός έχει χρηματοδοτήσει μεγάλα προγράμματα επισκευής, εκσυγχρονισμού και επαναφοράς της οικογένειας Stryker.

Το 2019 ανατέθηκε στην General Dynamics Land Systems σύμβαση με ανώτατη αξία περίπου 1,357 δισ. δολάριαγια εργασίες αναβάθμισης, αποκατάστασης ζημιών και γενικής επαναφοράς.

Το 2024 ακολούθησε νέα σύμβαση περίπου 174,47 εκατ. δολαρίων για επισκευές και επεμβάσεις στον στόλο Stryker έως το 2029.

Οι επίσημες ανακοινώσεις δεν δίνουν συγκεκριμένο αριθμό οχημάτων που να επιτρέπει σοβαρό υπολογισμό κόστους ανά μονάδα.

Και αυτό είναι απολύτως λογικό.

Το κόστος επισκευής μπορεί να διαφέρει δραματικά από όχημα σε όχημα.

Ένα Stryker μπορεί να χρειάζεται μόνο προληπτική συντήρηση, αλλαγή αναλώσιμων, ελαστικών και μερικών μηχανικών μερών.

Ένα άλλο μπορεί να απαιτεί γενική επισκευή κινητήρα, κιβωτίου ταχυτήτων, διαφορικών, συστήματος μετάδοσης, αναρτήσεων, φρένων, ηλεκτρικής εγκατάστασης και αισθητήρων.

Για αυτό το ΓΕΣ δεν πρέπει να ζητήσει μία γενική αμερικανική εκτίμηση του τύπου «τόσα εκατομμύρια για τόσα Stryker».

Πρέπει να ζητήσει κόστος επαναφοράς ανά κατηγορία τεχνικής κατάστασης.

Το πραγματικό οικονομικό μέγεθος για την Ελλάδα

Η σωστή εξίσωση είναι:

κόστος παραχώρησης + μεταφορά + τεχνική επιθεώρηση + εργοστασιακή επαναφορά + ανταλλακτικά + επικοινωνίες + τηλεχειριζόμενος σταθμός οπλισμού + πρόσθετη προστασία + εκπαίδευση + αρχικό απόθεμα υποστήριξης = πραγματικό κόστος ανά πλήρως επιχειρησιακό Stryker.

Αυτός είναι ο αριθμός που πρέπει να συγκριθεί με ένα νέο όχημα.

Και εδώ εμφανίζεται το Patria.

Patria 6×6 και CAVS: Η μεγάλη ευρωπαϊκή εναλλακτική

Το Patria 6×6 αποτελεί τη βάση του ευρωπαϊκού προγράμματος Common Armoured Vehicle System (CAVS).

Το πρόγραμμα έχει εξελιχθεί ταχύτατα.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Patria τον Αύγουστο του 2026, το CAVS πλησιάζει πλέον τις 2.000 παραγγελίες, ενώ έχουν παραδοθεί περισσότερα από 400 οχήματα.

Συμμετέχουν Φινλανδία, Λετονία, Σουηδία, Γερμανία, Δανία, Νορβηγία και Ηνωμένο Βασίλειο.

Η δημιουργία τόσο μεγάλης κοινής βάσης χρηστών είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Σημαίνει μεγαλύτερες σειρές παραγωγής, περισσότερα κοινά ανταλλακτικά, μεγαλύτερη ασφάλεια εφοδιασμού και χαμηλότερο κίνδυνο να βρεθεί μία χώρα μόνη της να υποστηρίζει μία μικρή οικογένεια οχημάτων.

Το Patria 6×6 μπορεί να μεταφέρει έως δέκα πλήρως εξοπλισμένους στρατιώτες, πέραν του πληρώματος.

Η μέγιστη ταχύτητα υπερβαίνει τα 100 χλμ./ώρα, η αυτονομία ξεπερνά τα 700 χιλιόμετρα, ενώ το μέγιστο βάρος μπορεί να φτάσει περίπου τους 24 τόνους.

Η βασική προστασία μπορεί επίσης να ενισχυθεί ανάλογα με τις απαιτήσεις του χρήστη έως υψηλότερα επίπεδα STANAG 4569. Το σημαντικότερο ίσως πλεονέκτημα για την Ελλάδα είναι το βιομηχανικό μοντέλο του CAVS.

Η Patria προωθεί ενεργά τη μεταφορά τεχνολογίας, την τοπική συναρμολόγηση και την εμπλοκή της εγχώριας βιομηχανίας των χωρών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα.

Οι πραγματικές τιμές του Patria 6×6

Εδώ βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη έκπληξη της σύγκρισης.

Οι πραγματικές συμβάσεις δείχνουν ότι ένα νέο Patria 6×6 σε μεγάλη σειρά παραγωγής μπορεί να είναι αισθητά οικονομικότερο από όσο θα περίμενε κανείς για ένα σύγχρονο τεθωρακισμένο.

Σουηδία: 321 οχήματα έναντι περίπου 470 εκατ. ευρώ

Τον Μάρτιο του 2024 η Σουηδία υπέγραψε σύμβαση για 321 Patria 6×6, συνολικής αξίας περίπου 470 εκατ. ευρώ.

Ο αριθμητικός μέσος όρος είναι:

περίπου 1,46 εκατ. ευρώ ανά όχημα.

Οι εκδόσεις περιλαμβάνουν οχήματα μεταφοράς προσωπικού, διοίκησης και υγειονομικής διακομιδής.

Σουηδία: ακόμη 94 οχήματα έναντι 140 εκατ. ευρώ

Το 2025 ακολούθησε νέα σουηδική παραγγελία για 94 οχήματα, αξίας περίπου 140 εκατ. ευρώ.

Αριθμητικά:

περίπου 1,49 εκατ. ευρώ ανά όχημα.

Το γεγονός ότι δύο διαφορετικές μεγάλες σουηδικές παραγγελίες καταλήγουν σε σχεδόν παρόμοιο μέσο κόστος δημιουργεί ένα πολύ χρήσιμο σημείο αναφοράς.

Δεν αποτελεί επίσημη γενική «τιμή Patria», αλλά δείχνει την τάξη μεγέθους μιας μεγάλης παραγγελίας.

Φινλανδία: 91 οχήματα με εξοπλισμό και εκπαίδευση

Η Φινλανδία παρήγγειλε αρχικά 91 οχήματα, με δικαίωμα προαίρεσης για έως 70 επιπλέον. Η δημοσιοποιημένη συνολική αξία της προμήθειας, συμπεριλαμβανομένης της πρόβλεψης για τις πρόσθετες αγορές, προσέγγιζε τα €208 εκατ.

Ο αριθμητικός μέσος όρος διαμορφώνεται περίπου στα:

2,29 εκατ. ευρώ ανά όχημα και συνοδευτικό πακέτο.

Η Φινλανδία έχει μάλιστα αναφέρει ότι το συγκεκριμένο πρόγραμμα αποσκοπεί στη διατήρηση της τροχοφόρας κινητικότητας του Στρατού της έως τη δεκαετία του 2060.

Αυτό αποτελεί ιδιαίτερα σημαντικό πλεονέκτημα όταν συγκρίνεται με ένα μεταχειρισμένο όχημα που έχει ήδη διανύσει σημαντικό μέρος της επιχειρησιακής του ζωής.

Γερμανία: πρόγραμμα άνω των 2 δισ. ευρώ

Το γερμανικό πρόγραμμα CAVS μπορεί να φτάσει έως 876 οχήματα σε τέσσερις εκδόσεις, με συνολική αξία συμβάσεων και δικαιωμάτων προαίρεσης άνω των 2 δισ. ευρώ.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει και πολύ ακριβότερες διαμορφώσεις, όπως οχήματα με σύστημα όλμου NEMO 120 χιλιοστών και τηλεχειριζόμενους σταθμούς οπλισμού Kongsberg RS4.

Για αυτό δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως απλή τιμή ΤΟΜΠ.

Δείχνει όμως πόσο σημαντική είναι η διαμόρφωση κάθε οχήματος για το τελικό κόστος.

Πραγματικά οικονομικά στοιχεία Patria 6×6

*Απλός αριθμητικός υπολογισμός της τάξης μεγέθους και όχι επίσημη συμβατική τιμή ανά όχημα.

Stryker EDA ή Patria 6×6; Η πραγματική οικονομική σύγκριση

Το βασικό λάθος θα ήταν να συγκριθεί:

ένα «δωρεάν Stryker» με ένα Patria των 1,5–2 εκατ. ευρώ.

Δεν είναι αυτή η πραγματική εξίσωση.

Η σωστή σύγκριση είναι:

πλήρως επιχειρησιακό ελληνικό Stryker μετά την επαναφορά του έναντι ενός καινούργιου Patria στην απαιτούμενη ελληνική διαμόρφωση.

Τα σουηδικά συμβόλαια αποδεικνύουν ότι ένα καινούργιο Patria 6×6 μπορεί, σε μεγάλες ποσότητες και συγκεκριμένη διαμόρφωση, να κινείται αριθμητικά κοντά στα 1,5 εκατ. ευρώ ανά όχημα.

Το φινλανδικό πακέτο με περισσότερο εξοπλισμό και εκπαίδευση κινείται κοντά στα 2,3 εκατ. ευρώ ανά όχημα.

Αυτά είναι πολύ σημαντικά μεγέθη για οποιαδήποτε ελληνική διαπραγμάτευση.

Εάν ένα EDA Stryker μπορεί να παραδοθεί πλήρως επιχειρησιακό στην Ελλάδα με συνολικό κόστος, για παράδειγμα, αισθητά κάτω από το ένα εκατομμύριο ευρώ, τότε η σχέση κόστους προς αριθμό οχημάτων μπορεί να είναι εξαιρετικά ελκυστική.

Εάν όμως το κόστος μεταφοράς, γενικής επισκευής, ανταλλακτικών, ηλεκτρονικών, προστασίας και οπλισμού αρχίσει να οδηγεί το παλαιότερο Stryker στην περιοχή των 2–3 εκατ. ευρώ ανά όχημα, τότε το οικονομικό πλεονέκτημα περιορίζεται σημαντικά.

Η περιοχή των 2–3 εκατ. ευρώ δεν αποτελεί κάποιο επίσημο «όριο».

Αποτελεί όμως ένα λογικό σημείο στο οποίο η σύγκριση με ένα ολοκαίνουργιο Patria πρέπει να γίνει πολύ αυστηρότερη.

Γιατί σε παρόμοια τελική δαπάνη η Ελλάδα δεν συγκρίνει πλέον ένα «δωρεάν αμερικανικό όχημα» με ένα «ακριβό καινούργιο ευρωπαϊκό».

Συγκρίνει ένα ανακατασκευασμένο όχημα προηγούμενης γενιάς με μία νέα πλατφόρμα που ξεκινά από την αρχή τον επιχειρησιακό της κύκλο ζωής.

Η ελληνική αμυντική βιομηχανία μπορεί να αλλάξει την εξίσωση

Το γεγονός ότι μία αμερικανική εργοστασιακή επαναφορά μπορεί να είναι ακριβή δεν σημαίνει ότι όλη η εργασία πρέπει απαραίτητα να πραγματοποιηθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Ελλάδα διαθέτει πλέον εταιρείες με σημαντική εμπειρία σε θωρακίσεις, αναβαθμίσεις, ολοκλήρωση ηλεκτρονικών και τεχνική υποστήριξη τεθωρακισμένων.

Η EODH, για παράδειγμα, συμμετέχει στην παραγωγή συστημάτων προστασίας για το Boxer 8×8 και έχει παρουσιάσει δικές της λύσεις πρόσθετης θωράκισης, προστασίας από νάρκες και αντιθραυσματικής επένδυσης.

Η εταιρεία έχει επίσης αναπτύξει πακέτα αναβάθμισης για M113, M1117 Guardian και Leonidas.

Αυτό αποδεικνύει ότι υπάρχει στην Ελλάδα τεχνογνωσία σχετική με την ανακατασκευή και αναβάθμιση παλαιότερων τεθωρακισμένων.

Δεν πρέπει, ωστόσο, να παρουσιαστεί ως δεδομένο ότι υπάρχει ήδη πιστοποιημένο και κοστολογημένο ελληνικό πακέτο αναβάθμισης για Stryker.

Δεν υπάρχει δημόσια τεκμηρίωση που να επιτρέπει σήμερα να γραφτεί ότι ένα συγκεκριμένο ελληνικό πακέτο θα προσφέρει συγκεκριμένο επίπεδο STANAG ή ότι θα κοστίσει συγκεκριμένο ποσό ανά όχημα.

Αυτό απαιτεί μελέτη πάνω στην πραγματική έκδοση του Stryker που θα μπορούσε να προσφερθεί.

Η λογική όμως είναι απολύτως βάσιμη.

Αν σημαντικό μέρος των εργασιών επαναφοράς, θωράκισης, εγκατάστασης επικοινωνιών και μελλοντικής υποστήριξης μπορεί να πραγματοποιείται στην Ελλάδα, τότε ένα πρόγραμμα Stryker EDA μπορεί να αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη οικονομική και βιομηχανική αξία.

Τι πρέπει να ελέγξει το ΓΕΣ πριν αποφασίσει

Η τεχνική επιθεώρηση πρέπει να είναι το απόλυτο κριτήριο.

Το ΓΕΣ θα πρέπει να γνωρίζει την πραγματική κατάσταση κάθε παρτίδας και όχι απλώς τον συνολικό αριθμό των διαθέσιμων οχημάτων.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα χιλιόμετρα και το ιστορικό χρήσης, η κατάσταση του κινητήρα, του κιβωτίου ταχυτήτων, των διαφορικών, του συστήματος μετάδοσης κίνησης, των αναρτήσεων, των φρένων, του συστήματος κεντρικής ρύθμισης πίεσης των ελαστικών, του ηλεκτρικού συστήματος, των αισθητήρων και του ίδιου του σκάφους.

Πρέπει επίσης να εξεταστεί η ύπαρξη διάβρωσης ή δομικής κόπωσης και να καταγραφεί ο διαθέσιμος εξοπλισμός κάθε οχήματος.

Εξίσου σημαντική είναι η ομοιογένεια της παρτίδας.

Διακόσια οχήματα διαφορετικών υποεκδόσεων και διαφορετικής τεχνικής κατάστασης μπορεί να δημιουργήσουν μεγαλύτερο πρόβλημα υποστήριξης από εκατόν πενήντα σχεδόν όμοια οχήματα.

Η ποσότητα δεν πρέπει να επιλεγεί εις βάρος της τυποποίησης.

Ο οπλισμός του Stryker: Από το M2 και το Mk19 μέχρι τα 30 χιλιοστά και τον Javelin

Ο οπλισμός αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία που πρέπει να εξεταστούν σε οποιαδήποτε πιθανή ελληνική απόκτηση Stryker, καθώς η οικογένεια δεν διαθέτει μία ενιαία διαμόρφωση.

Η βασική έκδοση M1126 Stryker, η οποία σχεδιάστηκε πρωτίστως ως Τεθωρακισμένο Όχημα Μεταφοράς Προσωπικού και όχι ως βαρύ ΤΟΜΑ, έφερε τηλεχειριζόμενο σταθμό οπλισμού που μπορούσε να εξοπλιστεί είτε με βαρύ πολυβόλο M2HB των 12,7 χιλιοστών είτε με αυτόματο βομβιδοβόλο Mk19 των 40 χιλιοστών.

Το ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο ήταν ότι ο σκοπευτής μπορούσε να χειρίζεται τον οπλισμό από το προστατευμένο εσωτερικό του οχήματος, χωρίς να απαιτείται να εκτεθεί πάνω από τη θυρίδα. Η επίσημη ιστορία επιχειρήσεων του Αμερικανικού Στρατού στο Αφγανιστάν επιβεβαιώνει ακριβώς αυτή τη βασική διαμόρφωση του M1126.

Το M2 των 12,7 χιλιοστών παρέχει σημαντική ισχύ πυρός απέναντι σε προσωπικό, ελαφρά οχήματα, θέσεις μάχης και άλλους ελαφρά προστατευμένους στόχους.

Το Mk19 των 40 χιλιοστών, από την άλλη πλευρά, δίνει στο Stryker τη δυνατότητα εκτόξευσης αυτόματων βομβίδων σε σημαντικές αποστάσεις, προσφέροντας πολύ αποτελεσματικά πυρά καταστολής εναντίον προσωπικού και θέσεων πίσω από ελαφρά κάλυψη.

Αυτή ακριβώς η διαμόρφωση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για μία πιθανή ελληνική απόκτηση μέσω EDA, διότι εφόσον τα διαθέσιμα οχήματα διατηρούν τον τηλεχειριζόμενο σταθμό οπλισμού και τον βασικό τους οπλισμό, το κόστος ένταξης μπορεί να είναι αισθητά χαμηλότερο από ένα πρόγραμμα στο οποίο θα απαιτούνταν εγκατάσταση εντελώς νέου πύργου.

Δεν πρέπει, ωστόσο, να θεωρηθεί δεδομένο ότι όλα τα διαθέσιμα Stryker θα παραδοθούν με τον σταθμό οπλισμού, τα σκοπευτικά και τα όπλα τους. Αυτό αποτελεί ένα από τα στοιχεία που πρέπει να εξακριβωθούν κατά την τεχνική επιθεώρηση της πραγματικής παρτίδας.

Η έκδοση Dragoon και το πυροβόλο των 30 χιλιοστών

Η περιορισμένη ισχύς πυρός του αρχικού M1126 έναντι εχθρικών τεθωρακισμένων οδήγησε αργότερα τον Αμερικανικό Στρατό στην ανάπτυξη ισχυρότερα οπλισμένων Stryker.

Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αποτέλεσε το Stryker Dragoon, το οποίο αναπτύχθηκε αρχικά για το 2ο Σύνταγμα Ιππικού των ΗΠΑ στην Ευρώπη.

Στην έκδοση αυτή τοποθετήθηκε μη επανδρωμένος πύργος με αυτόματο πυροβόλο 30 χιλιοστών, αυξάνοντας δραματικά την ισχύ πυρός σε σχέση με το M2 των 12,7 χιλιοστών ή το Mk19. Ο Αμερικανικός Στρατός επιβεβαιώνει ότι η συγκεκριμένη εξέλιξη προέκυψε από επιχειρησιακή απαίτηση των δυνάμεών του στην Ευρώπη για μεγαλύτερη δυνατότητα άμεσων πυρών.

Οι νεότερες διαμορφώσεις Stryker με πυροβόλο 30 χιλιοστών χρησιμοποιούν το XM813, το οποίο βάλλει πυρομαχικά διαμετρήματος 30×173 χιλιοστών και μπορεί να χρησιμοποιήσει διαφορετικούς τύπους βλημάτων, συμπεριλαμβανομένων πυρομαχικών διατρητικής και εκρηκτικής δράσης.

Ένα τέτοιο όχημα βρίσκεται πλέον πολύ πιο κοντά στην κατηγορία ενός σύγχρονου ΤΟΜΑ ως προς την οργανική ισχύ πυρός.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι τα Stryker που θα μπορούσαν να καταστούν διαθέσιμα στην Ελλάδα μέσω EDA θα διαθέτουν πυροβόλο 30 χιλιοστών.

Αντιθέτως, σε μία αξιολόγηση παλαιότερων M1126 πρέπει ως βάση να θεωρείται ο κλασικός οπλισμός των 12,7 ή 40 χιλιοστών, εκτός εάν η αμερικανική πλευρά προσφέρει συγκεκριμένα νεότερη διαμόρφωση.

Stryker με αντιαρματικό Javelin

Ο Αμερικανικός Στρατός έχει ενισχύσει επίσης μέρος του στόλου Stryker με το σύστημα CROWS-J, δηλαδή τροποποιημένο τηλεχειριζόμενο σταθμό οπλισμού που ενσωματώνει αντιαρματικό κατευθυνόμενο βλήμα FGM-148 Javelin.

Το σύστημα επιτρέπει στο πλήρωμα να χρησιμοποιεί τον Javelin από το εσωτερικό του οχήματος και προσθέτει σημαντική αντιαρματική ικανότητα χωρίς να απαιτεί την εγκατάσταση ενός μεγάλου επανδρωμένου πύργου. Ο Αμερικανικός Στρατός έχει ήδη εντάξει και δοκιμάσει επιχειρησιακά τη συγκεκριμένη διαμόρφωση σε μονάδες Stryker.

Για την Ελλάδα, μία ανάλογη δυνατότητα θα ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, όμως και εδώ πρέπει να γίνει σαφής διάκριση μεταξύ τεχνικής δυνατότητας της οικογένειας Stryker και πραγματικού εξοπλισμού των οχημάτων που ενδέχεται να προσφερθούν μέσω EDA.

Δεν υπάρχει σήμερα δημόσια επίσημη ένδειξη ότι μία πιθανή ελληνική παρτίδα θα περιλαμβάνει CROWS-J ή Javelin.

Το M1128 MGS και το πυροβόλο των 105 χιλιοστών

Στην κορυφή της αρχικής οικογένειας Stryker ως προς την ισχύ άμεσων πυρών βρισκόταν το M1128 Mobile Gun System, το οποίο έφερε πυροβόλο 105 χιλιοστών.

Ο ρόλος του δεν ήταν να χρησιμοποιείται ως κύριο άρμα μάχης, αλλά να παρέχει ισχυρά άμεσα πυρά υποστήριξης στο πεζικό εναντίον οχυρωμένων θέσεων, κτιρίων και άλλων στόχων που δεν μπορούσαν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά από τον βασικό οπλισμό του M1126. Η επίσημη ιστορία του Αμερικανικού Στρατού περιγράφει το MGS ως την έκδοση της οικογένειας με πυροβόλο 105 χιλιοστών για άμεση υποστήριξη πυρός.

Όπως όμως αναφέρθηκε προηγουμένως, το M1128 έχει αποσυρθεί από τον Αμερικανικό Στρατό λόγω προβλημάτων παλαιότητας και υποστήριξης, επομένως μία ενδεχόμενη ελληνική αξιοποίησή του απαιτεί πολύ αυστηρότερη τεχνική και οικονομική αξιολόγηση.

Τι σημαίνει ο οπλισμός για μία πιθανή ελληνική επιλογή

Αυτή η διαφοροποίηση είναι κρίσιμη για το ΓΕΣ.

Άλλο οικονομικό και επιχειρησιακό πρόγραμμα είναι η απόκτηση 200–300 M1126 με υπάρχοντες τηλεχειριζόμενους σταθμούς οπλισμού των 12,7 ή 40 χιλιοστών και εντελώς διαφορετικό πρόγραμμα η μετατροπή τους σε οχήματα με πυροβόλο 30 χιλιοστών ή κατευθυνόμενα αντιαρματικά βλήματα.

Στην πρώτη περίπτωση η Ελλάδα θα αποκτούσε πρωτίστως ένα σύγχρονο ΤΟΜΠ μεγάλης τροχοφόρας κινητικότητας.

Στη δεύτερη, το πρόγραμμα θα πλησίαζε περισσότερο στη δημιουργία ενός τροχοφόρου ΤΟΜΑ, με σημαντικά αυξημένη ισχύ πυρός αλλά και πολύ μεγαλύτερο κόστος ολοκλήρωσης.

Για αυτό, κατά την αξιολόγηση μιας πιθανής αμερικανικής προσφοράς δεν αρκεί να γνωρίζουμε μόνο πόσα Stryker είναι διαθέσιμα.

Πρέπει να γνωρίζουμε με ποιον σταθμό οπλισμού, με ποια ηλεκτροοπτικά, με ποια όπλα και σε ποια κατάσταση παραδίδεται το κάθε όχημα, διότι αυτά μπορούν να αλλάξουν δραματικά τόσο την επιχειρησιακή του αξία όσο και το πραγματικό κόστος ένταξης στον Ελληνικό Στρατό.

Δεν πρέπει να κοιτάμε μόνο το M1126

Ένα ακόμη σημαντικό ζήτημα είναι ποιες εκδόσεις μπορεί να καταστούν διαθέσιμες. Η πραγματική αξία της οικογένειας Stryker δεν βρίσκεται μόνο στο βασικό ΤΟΜΠ M1126.

Υπάρχουν οχήματα διοίκησης, φορείς όλμων, οχήματα μηχανικού, υγειονομικής διακομιδής και άλλες εκδόσεις πάνω σε κοινό μηχανικό υπόβαθρο.

Αυτό μπορεί να επιτρέψει τη δημιουργία ολόκληρου σχηματισμού με κοινή βάση ανταλλακτικών, κοινή εκπαίδευση τεχνικού προσωπικού και κοινές υποδομές συντήρησης. Τα Σκόπια αποτελούν χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς το αμερικανικό πακέτο περιελάμβανε M1126 μεταφοράς προσωπικού, M1130 διοίκησης και M1129 φορείς όλμου.

Επομένως, η ελληνική ερώτηση δεν πρέπει να είναι μόνο:

«Πόσα Stryker μπορούμε να πάρουμε;»

Αλλά:

«Πόσα, σε ποιες εκδόσεις και για τη συγκρότηση ποιου είδους μονάδας;»

Έβρος και τροχοφόρα υψηλής κινητικότητας

Ο Έβρος αποτελεί ίσως το πιο προφανές επιχειρησιακό πεδίο αξιοποίησης ενός σημαντικού αριθμού Stryker.

Τα τροχοφόρα τεθωρακισμένα μπορούν να μετακινούνται γρήγορα σε μεγάλες αποστάσεις μέσω του οδικού δικτύου χωρίς την ίδια εξάρτηση από βαρείς αρματοφορείς που χαρακτηρίζει τις μετακινήσεις ερπυστριοφόρων οχημάτων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι αντικαθιστούν τα άρματα Leopard ή τα Marder.

Δεν έχουν τον ίδιο ρόλο, την ίδια θωράκιση ή την ίδια δυνατότητα κίνησης σε δύσβατο έδαφος.

Μπορούν όμως να προσφέρουν πολύ γρήγορη μετακίνηση μηχανοκίνητου πεζικού μεταξύ διαφορετικών τομέων και να επιτρέψουν την ταχεία συγκέντρωση εφεδρειών εκεί όπου απαιτείται.

Ακριβώς αυτή ήταν μία από τις βασικές αρχές που οδήγησαν στη δημιουργία των αμερικανικών ταξιαρχιών Stryker: μία δύναμη βαρύτερη και καλύτερα προστατευμένη από το ελαφρύ πεζικό, αλλά σημαντικά ευκολότερη στην ανάπτυξη και μετακίνηση από μία πλήρως βαριά τεθωρακισμένη δύναμη.

ΑΣΔΕΝ και νησιά: χρήσιμα, αλλά με προϋποθέσεις

Στα νησιά του Αιγαίου, η τροχοφόρα κινητικότητα μπορεί επίσης να έχει ιδιαίτερη αξία.

Δεν είναι όμως όλα τα νησιά ίδια.

Το Stryker είναι σημαντικά μεγαλύτερο όχημα από το M1117 και πρέπει να εξεταστεί η συμβατότητά του με το τοπικό οδικό δίκτυο, τις γέφυρες, τις στενές στροφές, τις λιμενικές εγκαταστάσεις και τις δυνατότητες μεταφοράς μεταξύ νησιών ή από την ηπειρωτική χώρα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις ένα μικρότερο ή ελαφρύτερο 6×6 μπορεί να είναι ευκολότερο στη χρήση. Σε άλλες περιπτώσεις, η μεγαλύτερη μεταφορική ικανότητα και η προστασία ενός 8×8 μπορεί να υπερισχύουν.

Η τελική κατανομή επομένως δεν πρέπει να γίνει με έναν γενικό κανόνα, αλλά με βάση την αποστολή και τη γεωγραφία κάθε σχηματισμού.

Ο κίνδυνος της πολυτυπίας

Η Ελλάδα διαθέτει ήδη μεγάλο αριθμό διαφορετικών τύπων στρατιωτικών οχημάτων. Η εισαγωγή μιας ακόμη οικογένειας αποκτά νόημα μόνο εάν αφορά αρκετά μεγάλο και κατά το δυνατόν ομοιογενή στόλο.

Η ένταξη μερικών δεκάδων Stryker δεν θα άλλαζε ουσιαστικά τις δυνατότητες του Ελληνικού Στρατού και θα δημιουργούσε μία επιπλέον αλυσίδα ανταλλακτικών και συντήρησης.

Αντιθέτως, ένας στόλος αρκετών εκατοντάδων κοινής διαμόρφωσης μπορεί να δικαιολογήσει εγχώρια γραμμή επισκευής, εκπαίδευση εξειδικευμένων τεχνικών, απόθεμα κινητήρων και κιβωτίων ταχυτήτων, ειδικά εργαλεία και οργανωμένο σύστημα μακροχρόνιας υποστήριξης.

Το ίδιο ισχύει βεβαίως και για το Patria.

Η εγχώρια συμπαραγωγή έχει πραγματικό νόημα όταν μιλάμε για μεγάλη σειρά και όχι για μία περιορισμένη παρτίδα.

Stryker ή Patria; Ίσως η απάντηση να μην είναι απόλυτη

Η Ελλάδα δεν είναι υποχρεωμένη να αντιμετωπίσει τις δύο λύσεις ως απόλυτα αμοιβαία αποκλειόμενες.

Εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες προσφέρουν μεγάλο αριθμό Stryker σε πολύ καλή κατάσταση και με περιορισμένο κόστος επαναφοράς, θα ήταν δύσκολο να αγνοηθεί μία τέτοια ευκαιρία.

Ένας τέτοιος στόλος θα μπορούσε να καλύψει άμεσες ανάγκες και να επιταχύνει την απόσυρση μέρους των παλαιότερων M113. Παράλληλα, η ένταξη στο CAVS και η παραγωγή νέων Patria 6×6 στην Ελλάδα θα μπορούσε να αποτελέσει τη μακροχρόνια λύση αντικατάστασης μεγαλύτερου αριθμού παλαιών τεθωρακισμένων.

Το μοντέλο θα είχε όμως νόημα μόνο με σαφή διαχωρισμό ρόλων και επαρκείς ποσότητες, διαφορετικά θα ενίσχυε ακόμη περισσότερο την πολυτυπία.

Πότε αξίζει πραγματικά ένα Stryker από EDA;

Με βάση τα επίσημα δεδομένα, μία απόκτηση Stryker μέσω EDA μπορεί να είναι ιδιαίτερα συμφέρουσα όταν πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Τα οχήματα πρέπει να έχουν υγιές σκάφος και λογικό υπόλοιπο επιχειρησιακής ζωής.

Ο κινητήρας και το σύστημα μετάδοσης δεν πρέπει να απαιτούν πλήρη αντικατάσταση σε μεγάλο μέρος του στόλου. Η παρτίδα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν περισσότερο ομοιογενής. Πρέπει να υπάρχει πρόσβαση σε επαρκή αποθέματα ανταλλακτικών και τεχνικών εγχειριδίων.

Και κυρίως, το συνολικό κόστος ανά πλήρως επιχειρησιακό όχημα πρέπει να παραμένει σημαντικά χαμηλότερο από την τιμή ενός νέου αντίστοιχου συστήματος.

Η Ταϊλάνδη αποδεικνύει ότι μεταχειρισμένα Stryker μπορούν να περάσουν από οργανωμένη εργοστασιακή επαναφορά και να επιστρέψουν σε πλήρη επιχειρησιακή κατάσταση.

Οι πραγματικές συμβάσεις του Patria αποδεικνύουν όμως ταυτόχρονα ότι ένα καινούργιο ευρωπαϊκό ΤΟΜΠ μπορεί, σε μεγάλη σειρά παραγωγής, να κοστίζει λιγότερο από όσο συχνά θεωρούμε.

Και ακριβώς εκεί βρίσκεται το όριο ανάμεσα στην «ευκαιρία» και την «παγίδα».

Τελική αξιολόγηση

Η προοπτική απόκτησης Stryker μέσω EDA αξίζει αναμφίβολα σοβαρή εξέταση από το Γενικό Επιτελείο Στρατού.

Τα οχήματα δεν αποτελούν επανάληψη των M1117. Καλύπτουν διαφορετική επιχειρησιακή ανάγκη και μπορούν να αποτελέσουν βάση για τη συγκρότηση σχηματισμών μηχανοκίνητου πεζικού μεγάλης τροχοφόρας κινητικότητας.

Η οικογένεια Stryker εξακολουθεί να υποστηρίζεται και να εξελίσσεται από τον Αμερικανικό Στρατό, ενώ η σημερινή διαμόρφωση DVH A1 δείχνει ότι η βασική πλατφόρμα διαθέτει ακόμη σημαντικό μέλλον.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε παλιό Stryker αποτελεί αυτομάτως καλή αγορά.

Η ένδειξη EDA δεν αποτελεί από μόνη της οικονομικό επιχείρημα.

Το πραγματικό κριτήριο πρέπει να είναι το συνολικό κόστος ανά πλήρως επιχειρησιακό όχημα.

Εάν η Ελλάδα μπορεί να παραλάβει οχήματα σε πολύ καλή κατάσταση, να πραγματοποιήσει μέρος της εργοστασιακής επαναφοράς και της υποστήριξης εγχώρια και να διατηρήσει το συνολικό κόστος σαφώς χαμηλότερα από μία νέα πλατφόρμα, τότε τα Stryker μπορούν να αποτελέσουν μία από τις σημαντικότερες ευκαιρίες EDA των τελευταίων ετών.

Εάν όμως απαιτούνται εκτεταμένες και ακριβές εργασίες, νέα συγκροτήματα ισχύος, μεγάλες επεμβάσεις στο σύστημα μετάδοσης, πρόσθετη θωράκιση, νέα ηλεκτρονικά και σημαντικό κόστος υποστήριξης, τότε η οικονομική απόσταση από ένα ολοκαίνουργιο Patria 6×6 μπορεί να συρρικνωθεί πολύ γρήγορα.

Και εκεί τα πραγματικά στοιχεία είναι αποκαλυπτικά.

Οι μεγάλες σουηδικές παραγγελίες Patria αντιστοιχούν σε αριθμητικό μέσο κόστος περίπου 1,46–1,49 εκατ. ευρώ ανά όχημα, ενώ το ευρύτερο φινλανδικό πρόγραμμα με εξοπλισμό και εκπαίδευση βρίσκεται περίπου στα 2,29 εκατ. ευρώ.

Απέναντι σε αυτά τα μεγέθη πρέπει να τοποθετηθεί η τελική ελληνική τιμή του Stryker μετά την επαναφορά του.

Όχι απέναντι στο μηδέν.

Η πιο ορθολογική προσέγγιση για το ΓΕΣ είναι συνεπώς ξεκάθαρη:

πρώτα πλήρης τεχνική επιθεώρηση της πραγματικής διαθέσιμης παρτίδας, στη συνέχεια κοστολόγηση της επαναφοράς ανά όχημα και τέλος σύγκριση με πραγματικές ευρωπαϊκές προσφορές νέων ΤΟΜΠ.

Η τελική εξίσωση πρέπει να είναι απλή:

συνολικό κόστος προγράμματος Stryker ÷ αριθμός πλήρως επιχειρησιακών οχημάτων = πραγματικό κόστος ανά ελληνικό Stryker.

Εάν ο αριθμός είναι αρκετά χαμηλός, η Ελλάδα θα έχει μπροστά της μία πραγματική εξοπλιστική ευκαιρία.

Εάν πλησιάζει το κόστος ενός νέου οχήματος, τότε το CAVS και η πιθανότητα εγχώριας παραγωγής του Patria αποκτούν σαφώς μεγαλύτερο στρατηγικό βάρος.

Γιατί τελικά, το ουσιαστικό δίδαγμα του EDA είναι πολύ απλό:

το «δωρεάν» όχημα δεν είναι απαραίτητα και το φθηνότερο όχημα.

Αλλά ένα πραγματικά καλό μεταχειρισμένο όχημα, που παραχωρείται σχεδόν χωρίς κόστος πρόσκτησης και μπορεί να επανέλθει οικονομικά σε πλήρη επιχειρησιακή κατάσταση, μπορεί να αποτελέσει ευκαιρία που δεν παρουσιάζεται συχνά.

Και αυτή ακριβώς είναι η ισορροπία που καλείται να αξιολογήσει το ΓΕΣ πριν από οποιαδήποτε τελική απόφαση.