Στη Ρώμη μεταφέρεται στις 8 Σεπτεμβρίου 2026 το ενδιαφέρον για ένα από τα σημαντικότερα προγράμματα ενίσχυσης του Πολεμικού Ναυτικού, καθώς Ελλάδα και Ιταλία προχωρούν στην υπογραφή της Εφαρμοστικής Ρύθμισης (Implementing Arrangement) για την πρόσκτηση δύο ιταλικών φρεγατών FREMM κλάσης Bergamini. Πρόκειται για τις Carlo Bergamini (F-590) και Virginio Fasan (F-591), δύο μονάδες διαφορετικής διαμόρφωσης που αναμένεται να ενταχθούν στον ελληνικό στόλο το 2028 και το 2029 αντίστοιχα.
Η υπογραφή θα πραγματοποιηθεί παρουσία του Υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια, του Ιταλού ομολόγου του Guido Crosetto και των Αρχηγών Ναυτικού των δύο χωρών. Το θεσμικό κείμενο θα υπογραφεί από τη Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων (ΓΔΑΕΕ) και την αντίστοιχη ιταλική Διεύθυνση Εξοπλισμών, αποτελώντας το επόμενο καθοριστικό βήμα μετά το Μνημόνιο Συνεργασίας (MoU) και τη Δήλωση Προθέσεων που είχαν υπογραφεί στις 29 Σεπτεμβρίου 2025 στη Λα Σπέτσια.
Με την Εφαρμοστική Ρύθμιση οριστικοποιούνται οι νομικοί, οικονομικοί και τεχνικοί όροι για την αγορά των δύο πρώτων FREMM. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η αξία των πλοίων στην υφιστάμενη κατάστασή τους, το χρονοδιάγραμμα μεταβίβασης και ένταξής τους στο Πολεμικό Ναυτικό, η αρχική και εν συνεχεία υποστήριξή τους για τη διατήρηση υψηλής επιχειρησιακής διαθεσιμότητας, καθώς και η συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής και ναυπηγικής βιομηχανίας.
Βάσει του επίσημου χρονοδιαγράμματος, η Carlo Bergamini (F-590) προβλέπεται να πωληθεί και να μεταβιβαστεί στην Ελλάδα εντός του πρώτου εξαμήνου του 2028, ενώ η Virginio Fasan (F-591) θα ακολουθήσει εντός του πρώτου εξαμήνου του 2029. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι η συμφωνία δεν περιορίζεται απλώς στην αγορά δύο μεταχειρισμένων πολεμικών πλοίων, αλλά περιλαμβάνει πλαίσιο υποστήριξης και, κυρίως, εμπλοκή ελληνικών ναυπηγείων στις εργασίες συντήρησης και στην προσαρμογή νέων συστημάτων επί των φρεγατών.
Bergamini και Fasan: Δύο FREMM με διαφορετική φιλοσοφία
Οι δύο φρεγάτες δεν είναι πανομοιότυπες. Η Carlo Bergamini αποτελεί την πρώτη ιταλική FREMM και ανήκει στη διαμόρφωση General Purpose (GP), με έμφαση στην ευελιξία και στις αποστολές επιφανείας και κρούσης. Αντίθετα, η Virginio Fasan είναι η πρώτη FREMM της Marina Militare στη διαμόρφωση Anti-Submarine Warfare (ASW) και διαθέτει εξειδικευμένο εξοπλισμό για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση υποβρυχίων. Και οι δύο αποτελούν μεγάλες μονάδες επιφανείας μήκους περίπου 144 μέτρων, με εκτόπισμα της τάξης των 6.700 τόνων, ταχύτητα περίπου 27 κόμβων και μεγάλη αυτονομία για επιχειρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και πέραν αυτής.
Στον τομέα της αντιαεροπορικής άμυνας, οι δύο φρεγάτες διαθέτουν σύστημα SAAM-ESD και εκτοξευτή VLS, Sylver A50 16 κελιών, από τον οποίο μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατευθυνόμενα βλήματα Aster 15 και Aster 30. Η συγκεκριμένη δυνατότητα προσδίδει στις FREMM σημαντική ικανότητα αυτοπροστασίας και αντιαεροπορικής άμυνας περιοχής σε σχέση με παλαιότερες μονάδες του ελληνικού στόλου.
Η Carlo Bergamini, ως έκδοση GP, διαθέτει οκτώ αντιπλοϊκούς πυραύλους Teseo Mk2A. Το χαρακτηριστικότερο όμως όπλο της είναι το πυροβόλο 127/64 LW, το οποίο μπορεί να αξιοποιήσει κατευθυνόμενα πυρομαχικά Vulcano για προσβολή στόχων επιφανείας και ξηράς σε μεγάλες αποστάσεις. Συμπληρώνεται από πυροβόλο 76/62 Super Rapido με το σύστημα Davide/Strales, δύο πυροβόλα των 25 mm και τορπιλοσωλήνες για ελαφρές τορπίλες MU90.
Η Virginio Fasan, αντίθετα, είναι προσανατολισμένη στον ανθυποβρυχιακό πόλεμο. Η διαμόρφωση ASW διαθέτει τέσσερις Teseo Mk2A και δύο πυροβόλα 76/62 Super Rapido με Davide, ενώ στον ανθυποβρυχιακό οπλισμό περιλαμβάνονται τορπίλες MU90 και το σύστημα MILAS. Εκεί όμως που η Fasan διαφοροποιείται ουσιαστικά είναι στην πλήρη σουίτα αισθητήρων υποβρύχιου πολέμου.
Η Fasan διαθέτει ενεργό σόναρ γάστρας Thales UMS 4110 CL, ενώ ως μονάδα ASW εξοπλίζεται επιπλέον με το χαμηλής συχνότητας σόναρ μεταβλητού βάθους Thales 4249/CAPTAS-4. Η σουίτα συμπληρώνεται από ρυμουλκούμενο σύστημα ανθυποβρυχιακού εντοπισμού και αντιτορπιλικής άμυνας.
Η ελληνική διαμόρφωση FREMM-HN και οι επόμενες αναβαθμίσεις
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το πώς θα διαμορφωθούν τελικά τα δύο πλοία για τις ανάγκες του Πολεμικού Ναυτικού. Η επίσημη ανακοίνωση του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας επιβεβαιώνει ότι στο πρόγραμμα προβλέπεται «προσαρμογή νέων συστημάτων στα πλοία», με συμμετοχή ελληνικών ναυπηγείων. Αυτό ανοίγει τον δρόμο για παρεμβάσεις που θα επιτρέψουν στις δύο FREMM να ενταχθούν πλήρως στην ελληνική αρχιτεκτονική διοίκησης, ελέγχου και δικτυοκεντρικών επιχειρήσεων.
Ωστόσο, η τελική ελληνική διαμόρφωση δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί επισήμως. Συνεπώς, οποιαδήποτε αναφορά σε συγκεκριμένους νέους αισθητήρες, όπλα, ηλεκτρονικά συστήματα ή αλλαγές στους εκτοξευτές θα πρέπει προς το παρόν να αντιμετωπίζεται ως ενδεχόμενο και όχι ως ειλημμένη απόφαση. Το δεδομένο είναι ότι οι εργασίες προσαρμογής νέων συστημάτων αποτελούν ήδη μέρος του σχεδιασμού και ότι η εγχώρια βιομηχανική συμμετοχή περιλαμβάνεται στο πλαίσιο της συμφωνίας.
Η παράμετρος αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η αξία της πρόσκτησης δεν θα κριθεί μόνο από τα πλοία στην κατάσταση στην οποία υπηρετούν σήμερα με τη Marina Militare, αλλά και από τη δυνατότητα να εξελιχθούν σε βάθος χρόνου σε μια ελληνικά προσαρμοσμένη διαμόρφωση, συμβατή με τα υπόλοιπα σύγχρονα μέσα του Πολεμικού Ναυτικού και με τις απαιτήσεις των επόμενων δεκαετιών.
Στο επίπεδο της μελλοντικής ελληνικής διαμόρφωσης FREMM-HN, ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες και συζητήσεις που βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο αναφέρουν στο NEMESIS HD ότι το Πολεμικό Ναυτικό να εξετάζει ένα αισθητά ευρύτερο πακέτο παρεμβάσεων. Μεταξύ των συστημάτων που φέρεται να βρίσκονται στο τραπέζι είναι η ενσωμάτωση του ελληνικού συστήματος αντιμετώπισης μη επανδρωμένων «Κένταυρος», ενώ αναμένεται να εξεταστεί και να ληφθεί απόφαση για την πιθανή τοποθέτηση αντιπλοϊκών πυραύλων Exocet, ώστε να επιτευχθεί μεγαλύτερη ομοιοτυπία στον οπλισμό με τις φρεγάτες FDI HN.
Παράλληλα, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόθεση να διερευνηθούν επιλογές για την ενσωμάτωση όπλων στρατηγικής κρούσης μεγάλου βεληνεκούς, υπό την προϋπόθεση φυσικά ότι θα επιλεγεί κατάλληλο σύστημα και θα καταστεί τεχνικά και οικονομικά εφικτή η πιστοποίησή του στις ιταλικές FREMM. Η γενικότερη κατεύθυνση του Πολεμικού Ναυτικού, σύμφωνα με τις ίδιες ανεπιβεβαίωτες συζητήσεις, είναι οι δύο φρεγάτες να προσεγγίσουν όσο το δυνατόν περισσότερο τη φιλοσοφία και τις επιχειρησιακές δυνατότητες των FDI HN, ιδιαίτερα ως προς την αντιαεροπορική άμυνα, τον αγώνα επιφανείας, τη δικτυοκεντρική λειτουργία και τη δυνατότητα κρούσης σε μεγάλες αποστάσεις.
FREMM, FDI και MEKO: Η νέα σύνθεση του Στόλου
Η απόκτηση των δύο FREMM εντάσσεται σε έναν ευρύτερο σχεδιασμό ανανέωσης των μεγάλων μονάδων επιφανείας. Μαζί με τις τέσσερις φρεγάτες FDI και τον σχεδιαζόμενο εκσυγχρονισμό των MEKO 200HN, οι Φρεγάτες Bergamini και Fasan θα προσθέσουν στον στόλο δύο μεγάλες πλατφόρμες με ισχυρές δυνατότητες αντιαεροπορικού, ανθυποβρυχιακού και πολέμου επιφανείας. Παράλληλα, η συμφωνία διατηρεί ανοικτή τη δυνατότητα απόκτησης επιπλέον FREMM στο μέλλον χωρίς να είναι ακόμα γνωστό όμως αν η προαίρεση (option) θα υπάρχει στη συμφωνία, στοιχείο που θα μπορούσε να επηρεάσει ακόμη περισσότερο τη μελλοντική δομή δυνάμεων του Πολεμικού Ναυτικού.
Με την ολοκλήρωση της συμφωνίας και την έναρξη της διαδικασίας προσαρμογής τους στις ελληνικές απαιτήσεις, οι δύο FREMM αναμένεται να αποτελέσουν σημαντικό μέρος του νέου πυρήνα των μεγάλων μονάδων επιφανείας του Πολεμικού Ναυτικού. Η παράλληλη παρουσία FDI, FREMM και εκσυγχρονισμένων MEKO δημιουργεί τις προϋποθέσεις για έναν αισθητά ισχυρότερο και τεχνολογικά πιο σύγχρονο στόλο, με αυξημένες δυνατότητες παρουσίας, αποτροπής και επιχειρήσεων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
