Η Ρωσία αποχώρησε επίσημα από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων, και μαζί με αυτήν τελειώνει ο ανεξάρτητος διεθνής έλεγχος των χώρων κράτησης στη χώρα. Η αποχώρηση ίσχυσε από την 1η Νοεμβρίου, έναν χρόνο αφότου η Μόσχα ενημέρωσε το Συμβούλιο της Ευρώπης, στις 30 Οκτωβρίου 2025, όπως ορίζει το άρθρο 22 της Σύμβασης. Το Συμβούλιο της Ευρώπης επιβεβαίωσε την εξέλιξη με ανακοίνωσή του την ίδια ημέρα.
«Η αποχώρηση της Ρωσικής Ομοσπονδίας σηματοδοτεί το τέλος της εντολής παρακολούθησης της CPT στη χώρα. Σηματοδοτεί επίσης το τέλος κάθε ανεξάρτητου ελέγχου των χώρων στέρησης της ελευθερίας μέσα στη Ρωσική Ομοσπονδία», δήλωσε ο πρόεδρος της Επιτροπής για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων (CPT) Άλαν Μίτσελ. Όπως εξήγησε, η προληπτική προσέγγιση της Σύμβασης παραμένει όσο σημαντική ήταν πάντα, γιατί ο ανεξάρτητος έλεγχος των χώρων κράτησης είναι θεμελιώδης δικλίδα απέναντι στα βασανιστήρια και την κακομεταχείριση.
30 επισκέψεις, μόνο τέσσερις δημοσιευμένες εκθέσεις
Η Ρωσία είχε κυρώσει τη Σύμβαση το 1998. Από τότε έως το 2021 οι ελεγκτές της CPT πραγματοποίησαν 30 επισκέψεις σε περισσότερους από 450 χώρους κράτησης στη χώρα. Η Μόσχα, ωστόσο, ήταν το μόνο συμβαλλόμενο μέρος που αρνιόταν συστηματικά να επιτρέψει τη δημοσίευση των εκθέσεων της Επιτροπής και των δικών της απαντήσεων, και ενέκρινε τη δημοσιοποίηση μόνο τεσσάρων. Οι αδημοσίευτες εκθέσεις περιλαμβάνουν δέκα επισκέψεις στην Τσετσενία και στις άλλες περιοχές του Βόρειου Καυκάσου από το 2000 έως το 2017. «Η Ρωσία μπορεί να επιτρέψει τη δημοσίευση των εκθέσεων ανά πάσα στιγμή», σημειώνει το Συμβούλιο της Ευρώπης.
Καταγγελίες για βασανιστήρια σε Ρωσία και κατεχόμενα
Από την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, η CPT έχει λάβει πολλές καταγγελίες για βασανιστήρια και κακομεταχείριση από Ρώσους αξιωματούχους σε χώρους κράτησης και σωφρονιστικές αποικίες, τόσο στα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη όσο και μέσα στη Ρωσία. «Λόγω της έλλειψης συνεργασίας των ρωσικών αρχών, η CPT δεν μπόρεσε να επισκεφθεί τη Ρωσική Ομοσπονδία για να εξετάσει η ίδια την κατάσταση», αναφέρει η ανακοίνωση. Το Συμβούλιο της Ευρώπης αντιπαραβάλλει τη στάση του Κιέβου, που επιτρέπει στην Επιτροπή να επισκέπτεται οποιονδήποτε χώρο κράτησης ανά πάσα στιγμή και δημοσιεύει αυτόματα τις εκθέσεις της.
Η Ρωσία αποβλήθηκε από το Συμβούλιο της Ευρώπης τον Μάρτιο του 2022, μετά την εισβολή στην Ουκρανία, και την ίδια χρονιά αποχώρησε από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, οπότε έπαψε να υπάγεται στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα προειδοποιούν ότι με την αποχώρηση χάνεται η τελευταία διεθνής δικλίδα προστασίας για τους κρατουμένους του ρωσικού σωφρονιστικού συστήματος, και πιστώνουν στη Σύμβαση τη μείωση του συνωστισμού και τη βελτίωση των συνθηκών στις σωφρονιστικές αποικίες. Η Ρωσία παραμένει συμβαλλόμενο μέρος στη Σύμβαση του ΟΗΕ κατά των Βασανιστηρίων, την οποία κύρωσε το 1985. Για τους Ουκρανούς αιχμαλώτους που κρατά η Ρωσία, δείτε το ρεπορτάζ μας για την ανταλλαγή 540 αιχμαλώτων, και για τον πόλεμο που οδήγησε στην αποβολή της Ρωσίας από το Συμβούλιο της Ευρώπης, την απομάκρυνση αμάχων από το κατεχόμενο Ολέσκι.
