Η Κυπριακή Δημοκρατία επανακαθορίζει ριζικά τους όρους της εξωτερικής της πολιτικής, επιδιώκοντας τη δυναμική διεύρυνση του γεωπολιτικού της αποτυπώματος στην Ανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη ευρασιατική ζώνη. Σε συνέντευξη που παραχώρησε στο ειδησεογραφικό δίκτυο Cyprus Times και τον δημοσιογράφο Μανώλη Καλατζή, ο Υπουργός Εξωτερικών, Κωνσταντίνος Κόμπος, περιέγραψε με απόλυτη σαφήνεια τη νέα στρατηγική της Λευκωσίας. Το κεντρικό μήνυμα της κυπριακής κυβέρνησης είναι κατηγορηματικό: η χώρα δεν αποτελεί «ολίγον από κράτος», δεν προτίθεται να ζητά άδεια από τρίτους για την άσκηση της κυριαρχίας της και αρνείται να εγκλωβιστεί στην παθητική διαχείριση της παρούσας κατάστασης.
Η διακοπή των συνομιλιών τον Ιούλιο του 2017 στο Κραν Μοντανά άφησε το Κυπριακό σε ένα παρατεταμένο τέλμα, το οποίο η Άγκυρα επιχειρεί συστηματικά να εκμεταλλευτεί για να εδραιώσει τετελεσμένα. Η κυπριακή διπλωματία απαντά πλέον με τη στρατηγική διασύνδεση των ευρωτουρκικών σχέσεων με την πρόοδο στο κυπριακό ζήτημα, μετατρέποντας τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες της Τουρκίας σε μοχλό πίεσης. Όπως υπογράμμισε ο Κωνσταντίνος Κόμπος μιλώντας στον Μανώλη Καλατζή, «ο μόνος παράγοντας που μπορεί να προσφέρει οφέλη στην Τουρκία μέσα από μια λύση του Κυπριακού είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση».
Τα Ευρωτουρκικά ανταλλάγματα και η διπλωματική αντίφαση
Η Λευκωσία αναδεικνύει με ένταση τη σοβαρή πολιτική αντίφαση της ευρωπαϊκής πορείας της Τουρκίας, η οποία διεκδικεί σταθερά ζωτικά ανταλλάγματα, όπως η αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης και η φιλελευθεροποίηση των θεωρήσεων εισόδου. Την ίδια στιγμή, ο επίσημος βαθμός ευθυγράμμισης της Άγκυρας με την Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ) της Ευρωπαϊκής Ένωσης περιορίζεται στο ισχνό 4%. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αποτελεί το βασικότερο διαπραγματευτικό χαρτί της κυπριακής πλευράς, καθώς καθίσταται σαφές στις Βρυξέλλες ότι η Τουρκία δεν μπορεί να απολαμβάνει ευρωπαϊκά προνόμια αγνοώντας την κατοχή εδαφών ενός κράτους-μέλους.
Αναφορικά με τις διεργασίες για τη σύγκληση μιας νέας άτυπης συνάντησης υπό τη μορφή 5+1, ο Κύπριος Υπουργός Εξωτερικών ξεκαθάρισε ότι ο στόχος δεν είναι η απλή καταγραφή μιας ακόμη άκαρπης διαδικασίας στα αρχεία του ΟΗΕ. Η Κυπριακή Δημοκρατία επιμένει στην επανέναρξη ουσιαστικών διαπραγματεύσεων αυστηρά εντός των παραμέτρων που έχει θέσει το Συμβούλιο Ασφαλείας. Η τουρκική αξίωση για λύση δύο κρατών απορρίπτεται χωρίς συζήτηση, καθώς βρίσκεται εκτός του διεθνούς νομικού πλαισίου.
Η πρόσφατη ανάδειξη του Τουφάν Ερχιουρμάν στην ηγεσία της τουρκοκυπριακής κοινότητας αντιμετωπίζεται από τη Λευκωσία με ψύχραιμο ρεαλισμό και χωρίς πρώιμες αυταπάτες. Παρά το γεγονός ότι ο ίδιος εμφανίζει ένα σαφώς πιο μετριοπαθές προφίλ σε σύγκριση με τον σκληροπυρηνικό Ερσίν Τατάρ, ο Κωνσταντίνος Κόμπος επεσήμανε στη Cyprus Times ότι το ύφος δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να συγχέεται με την πολιτική ουσία. «Το κλειδί αυτής της προσπάθειας είναι στην Τουρκία», σημείωσε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι η Άγκυρα είναι εκείνη που οφείλει να μετακινηθεί από τις πάγιες αναθεωρητικές της θέσεις.
Αμυντική θωράκιση και η στρατηγική συμμαχία με τη Γαλλία
Στο κρίσιμο πεδίο της ασφάλειας, η Λευκωσία οχυρώνει τη θέση της μέσω του ευρωπαϊκού μηχανισμού SAFE (Security Action for Europe), διασφαλίζοντας ότι οι τουρκικές αξιώσεις για ρόλο στην ευρωπαϊκή άμυνα προσκρούουν άμεσα στα συμφέροντα Ελλάδας και Κύπρου. Ο αμυντικός και διπλωματικός συντονισμός μεταξύ Αθήνας και Λευκωσίας παραμένει απόλυτος, αντιμετωπίζοντας τις προκλήσεις ως ενιαίο μέτωπο απέναντι στον τουρκικό επεκτατισμό. Παράλληλα, η πρόσφατα υπογραφείσα συμφωνία για το Καθεστώς των Δυνάμεων (SOFA) με τη Γαλλία ενισχύει έμπρακτα τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ στην Ανατολική Μεσόγειο. Η συμφωνία αυτή θεσμοθετεί τη φιλοξενία γαλλικών ενόπλων δυνάμεων για ανθρωπιστικούς και στρατηγικούς σκοπούς, αναβαθμίζοντας κατακόρυφα τον περιφερειακό ρόλο του νησιού.
Το διπλωματικό άνοιγμα της Κύπρου επεκτείνεται πλέον συγκροτημένα και στην Κεντρική Ασία, μια γεωγραφική ζώνη όπου η Τουρκία επιχειρούσε επί χρόνια να κυριαρχήσει χωρίς αντίλογο. Η περιοδεία του Υπουργού Εξωτερικών σε Τατζικιστάν, Ουζμπεκιστάν και Κιργιζία, σε συνέχεια της ιστορικής ίδρυσης κυπριακής πρεσβείας στην Αστάνα του Καζακστάν, αποτελεί μια εξαιρετικά στοχευμένη γεωπολιτική κίνηση. Πρωταρχικός στόχος είναι η αποτελεσματική ανακοπή των προσπαθειών της Άγκυρας να χρησιμοποιήσει τον Οργανισμό Τουρκογενών Κρατών ως όχημα για την πολιτική αναβάθμιση και τη διεθνή νομιμοποίηση του ψευδοκράτους.
Ταυτόχρονα, η Κυπριακή Δημοκρατία μετεξελίσσεται σε μια αξιόπιστη γεωπολιτική γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, όπως επιβεβαιώθηκε από την Άτυπη Συνάντηση των Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ στη Λεμεσό. Η πρωτοβουλία της Λευκωσίας να προσκαλέσει τους ομολόγους της από την Ινδία και τη Σαουδική Αραβία έθεσε τις βάσεις για την ενεργή εμπλοκή της Κύπρου στον στρατηγικό οικονομικό διάδρομο IMEC (India-Middle East-Europe Economic Corridor). Η Κύπρος διεκδικεί πλέον τον ρόλο του κρίσιμου διαμετακομιστικού και ενεργειακού κόμβου στη νέα αρχιτεκτονική των διεθνών εμπορικών και στρατηγικών διαδρομών, αποδεικνύοντας ότι η εξωτερική της πολιτική ασκείται με υψηλή αυτοπεποίθηση.
Διαβάστε ολόκληρη την συνέντευξη στην CYPRUS TIMES.
