Τρεις διεθνείς εταιρείες με μεγάλη εμπειρία σε σεισμικές έρευνες υπέβαλαν προσφορές για τη συλλογή νέων δεδομένων σε θαλάσσιες περιοχές της δυτικής και νότιας Ελλάδας. Η προθεσμία έληξε στις 9 Νοεμβρίου 2026 και η Ελληνική Διαχειριστική Εταιρεία Υδρογονανθράκων και Ενεργειακών Πόρων (ΕΔΕΥΕΠ) το ανακοίνωσε στις 10 Νοεμβρίου. Είναι το πιο πρόσφατο βήμα ενός προγράμματος με το οποίο η χώρα ψάχνει ξανά για πετρέλαιο και φυσικό αέριο στις θάλασσές της, με την πρώτη θαλάσσια ερευνητική γεώτρηση έπειτα από 40 χρόνια να βρίσκεται σε προετοιμασία.
Οι προσφορές για τις σεισμικές έρευνες
Η διαδικασία ξεκίνησε με προκήρυξη που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως στις 30 Ιουνίου 2026 και στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ στις 11 Αυγούστου. Αφορά άδειες προδιερεύνησης για τη λήψη και επεξεργασία μη αποκλειστικών σεισμικών δεδομένων ανοικτά της δυτικής και της νότιας Ελλάδας. Η ΕΔΕΥΕΠ θα συστήσει επιτροπή αξιολόγησης για να ανοίξει και να εξετάσει τις προσφορές και θα γνωμοδοτήσει στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας κ. Σταύρος Παπασταύρου χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «ψήφο εμπιστοσύνης στις προοπτικές της χώρας μας» και είπε ότι οι έρευνες θα δώσουν «πιο καθαρή εικόνα για το δυναμικό υδρογονανθράκων στις ελληνικές θάλασσες». Ο διευθύνων σύμβουλος της ΕΔΕΥΕΠ κ. Αριστοφάνης Στεφάτος ανέφερε ότι τα νέα δεδομένα θα δημιουργήσουν «μια πιο εκτεταμένη βάση δεδομένων τόσο για τις παραχωρημένες όσο και για τις μη παραχωρημένες θαλάσσιες περιοχές της χώρας».
Νότια της Κρήτης και της Πελοποννήσου: Chevron και HELLENiQ ENERGY
Η κοινοπραξία Chevron-HELLENiQ ENERGY κατέθεσε προσφορές και για τα τέσσερα οικόπεδα νότια της Πελοποννήσου και της Κρήτης (Α2, Νότια Πελοποννήσου, Νότια Κρήτης 1 και Νότια Κρήτης 2) έως τη λήξη της προθεσμίας, στις 10 Σεπτεμβρίου 2025. Οι συμβάσεις μίσθωσης υπογράφηκαν στο Μέγαρο Μαξίμου, παρουσία του πρωθυπουργού κ. Κυριάκου Μητσοτάκη, και παρουσιάστηκαν στο Μουσείο Ακρόπολης στις 16 Φεβρουαρίου 2026. Ο διαγωνισμός ολοκληρώθηκε σε 10 μήνες, ανακοίνωσε η ΕΔΕΥΕΠ, και οι νέες περιοχές προσθέτουν 46.189 τετραγωνικά χιλιόμετρα στην έκταση που διερευνάται. Για την υπογραφή αυτή δείτε και το σχετικό ρεπορτάζ μας.
Βορειοδυτικό Ιόνιο: Η γεώτρηση Ασωπός-1
Το οικόπεδο 2 (Block 2), βορειοδυτικά της Κέρκυρας στο Ιόνιο, παραχωρήθηκε αρχικά σε κοινοπραξία των Total, Edison και Ελληνικών Πετρελαίων με σύμβαση που συνυπογράφηκε στις 31 Οκτωβρίου 2017 και κυρώθηκε με τον νόμο 4525/2018. Μετά από αρκετές αλλαγές στη σύνθεση, η ExxonMobil εντάχθηκε στη μίσθωση ως συμμισθώτρια στις 10 Μαρτίου 2026, μαζί με τη διαχειρίστρια (operator) Energean και τη HELLENiQ ENERGY. Στις 13 Μαρτίου οι εταίροι ενημέρωσαν την ΕΔΕΥΕΠ ότι περνούν στη δεύτερη ερευνητική φάση, που περιλαμβάνει την υποχρέωση μίας ερευνητικής γεώτρησης. Η ΕΔΕΥΕΠ τη χαρακτηρίζει πρώτη θαλάσσια ερευνητική γεώτρηση εδώ και 40 χρόνια.
Ο κ. Στεφάτος είπε ότι η προγραμματισμένη γεώτρηση, με την ονομασία Ασωπός-1, θα γίνει σε θαλάσσιο βάθος 900 μέτρων και σε απόσταση πάνω από 55 χιλιόμετρα από την ακτή. Στις 12 Οκτωβρίου η ΕΔΕΥΕΠ, η Energean και οι σύμβουλοι που εκπόνησαν τη μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων ενημέρωσαν στην Κέρκυρα μέλη του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας για τον τεχνικό σχεδιασμό, την ασφάλεια και τα μέτρα προστασίας του περιβάλλοντος. Δημοσκόπηση της DATA R.C. που παρήγγειλε η ΕΔΕΥΕΠ στη Δυτική Ελλάδα, την Πελοπόννησο και τα Ιόνια Νησιά έδειξε ότι το 71,4% των ερωτηθέντων βλέπει θετικά ή πολύ θετικά την έρευνα και την πιθανή παραγωγή υδρογονανθράκων στη χώρα.
Πώς παραχωρείται μια περιοχή
Η διαδικασία διαρκεί συνήθως από ένα έως ενάμισι έτος από τη δημοσίευση της προκήρυξης. Οι προσφορές κατατίθενται εντός 90 ημερών από τη δημοσίευση στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ, και η ερευνητική φάση που ακολουθεί διαρκεί, βάσει του νόμου 2289/1995, έως οκτώ έτη στις θαλάσσιες περιοχές, με δυνατότητα παράτασης από την ΕΔΕΥΕΠ σε συγκεκριμένες περιπτώσεις. Οι εταιρείες δεσμεύονται σε ελάχιστο πρόγραμμα εργασιών, που στο οικόπεδο 2 είναι η μία ερευνητική γεώτρηση.
Η ΕΔΕΥΕΠ περιγράφει τρεις δρόμους για μια παραχώρηση: διαγωνισμό για καθορισμένη περιοχή, εκδήλωση ενδιαφέροντος για περιοχή εκτός διαγωνισμού και διαδικασία «ανοικτής θύρας» για περιοχές που είναι διαρκώς διαθέσιμες ή επιστράφηκαν. Η ίδια αναφέρει ότι έξι από τις οκτώ ενεργές παραχωρήσεις της χώρας βρίσκονται στην ερευνητική φάση.
Η διάσταση των κυριαρχικών δικαιωμάτων
Οι έρευνες έχουν και πολιτικό βάρος. Στην παρουσίαση του Φεβρουαρίου ο κ. Παπασταύρου είπε ότι με τις έρευνες νότια της Κρήτης «αναβαθμίζουμε τη γεωπολιτική μας θέση και ασκούμε αποφασιστικά τα κυριαρχικά μας δικαιώματα», ενώ μετά τον διαγωνισμό για τις σεισμικές έρευνες είπε ότι η Ελλάδα προσπαθεί να μετατρέψει το ενεργειακό της δυναμικό σε οφέλη «με σεβασμό στο περιβάλλον και στις διατάξεις του Διεθνούς Δικαίου». Για την τουρκική αντίδραση σε τέτοιες κινήσεις δείτε το ρεπορτάζ για το «ύπουλο βήμα» της Άγκυρας και την ανάλυση για την ενεργειακή απομόνωση της Τουρκίας.
Το νομικό υπόβαθρο είναι η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Το άρθρο 56 δίνει στο παράκτιο κράτος στην ΑΟΖ του «κυριαρχικά δικαιώματα με σκοπό την εξερεύνηση και εκμετάλλευση, διατήρηση και διαχείριση των φυσικών πόρων» του βυθού και του υπεδάφους. Το άρθρο 77 ορίζει ότι το παράκτιο κράτος ασκεί κυριαρχικά δικαιώματα στην υφαλοκρηπίδα και ότι αυτά «δεν εξαρτώνται από την κατοχή, πραγματική ή ιδεατή, ή από οποιαδήποτε ρητή διακήρυξη». Το άρθρο 121 παράγραφος 2 ορίζει ότι οι ζώνες ενός νησιού καθορίζονται όπως και εκείνες κάθε άλλου χερσαίου εδάφους, κάτι που αποτελεί τη βάση για τις πλήρεις θαλάσσιες ζώνες της Κρήτης. Το άρθρο 83 απαιτεί οριοθέτηση «με συμφωνία βάσει του διεθνούς δικαίου» ανάμεσα σε κράτη με αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές και, αν δεν επιτευχθεί συμφωνία, προσφυγή στις διαδικασίες του Μέρους XV.
Τι δεν είναι ακόμη γνωστό
Ο όγκος των πιθανών αποθεμάτων δεν έχει προσδιοριστεί: δεν έχει γίνει ακόμη επεξεργασία των σεισμικών δεδομένων και οι γεωτρήσεις δεν έχουν γίνει, ενώ η ΕΔΕΥΕΠ τονίζει ότι οι έρευνες και οι γεωτρήσεις προορίζονται να διαπιστώσουν το δυναμικό. Κάθε ποσότητα που κυκλοφορεί για ελληνικά κοιτάσματα φυσικού αερίου στις νέες περιοχές είναι επομένως εκτίμηση και όχι εύρημα.
Το πρωτότυπο άρθρο δημοσιεύθηκε στο Geopolitiki. Πηγές: ανακοινώσεις της ΕΔΕΥΕΠ (10 Νοεμβρίου 2026, 17 Φεβρουαρίου 2026, 19 Μαρτίου 2026, 13 Οκτωβρίου 2026) και το κείμενο της UNCLOS.
