Τα αρχεία του Πενταγώνου για τα ανταλλακτικά του F-35 δεν δίνουν αξιόπιστη εικόνα για το τι υπάρχει, πού βρίσκεται και πόσο αξίζει. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της νέας έκθεσης του Γραφείου Λογοδοσίας της Κυβέρνησης των ΗΠΑ (GAO), που δόθηκε στη δημοσιότητα τη Δευτέρα 9 Νοεμβρίου. Οι ελεγκτές χαρακτηρίζουν τα στοιχεία για περίπου 26 εκατομμύρια εξαρτήματα, συνολικής αξίας περίπου 31 δισ. δολαρίων, παρωχημένα, ανακριβή και ελλιπή.
Το απόθεμα είναι μοιρασμένο σε περισσότερες από 700 εγκαταστάσεις. Περίπου το 30% των εξαρτημάτων βρίσκεται σε χώρους των εργολάβων και το 70% σε κρατικές εγκαταστάσεις. Κύριοι ανάδοχοι του προγράμματος είναι η Lockheed Martin για το αεροσκάφος και η Pratt & Whitney για τον κινητήρα.
Το πιο εντυπωσιακό εύρημα αφορά τα εξαρτήματα που βρίσκονται σε συντήρηση ή επισκευή. Έως τον Μάρτιο του 2026 περίπου 17.000 τέτοια κομμάτια, αξίας γύρω στα 1,3 δισ. δολάρια, δεν είχαν καταχωριστεί στο ELMS, το σύστημα με το οποίο το Πεντάγωνο παρακολουθεί την περιουσία του. Στελέχη του υπουργείου είπαν στους ελεγκτές ότι το ποσό μπορεί να φτάνει τα 2,5 δισ. Σε αρχείο του Δεκεμβρίου 2025 μόνο το 29% των εγγραφών είχε σειριακό αριθμό και το 43% κωδικό NSN, ενώ σχεδόν το 6% εμφάνιζε κόστος κτήσης έως ένα σεντ.
Απώλειες χωρίς παρακολούθηση
Ο έλεγχος επανέρχεται σε ένα πρόβλημα που το GAO είχε εντοπίσει ήδη το 2023. Από τον Μάιο του 2018 έως τον Οκτώβριο του 2022, ένας από τους κύριους αναδόχους έχασε πάνω από ένα εκατομμύριο εξαρτήματα, αξίας άνω των 85 εκατ. δολαρίων. Για τα 940.000 από αυτά, άνω των 66 εκατ., δεν είχε υποβληθεί αναφορά για να κριθεί ποιος φέρει την ευθύνη. Τον Μάρτιο του 2026 το Κοινό Γραφείο Προγράμματος του F-35 (JPO) ακόμη δεν γνώριζε τι απέγιναν. Ο ίδιος ανάδοχος έχει δηλώσει απώλειες περίπου 28 εκατ. δολαρίων για την περίοδο 2012-2025, από τις οποίες η DCMA, η υπηρεσία εποπτείας των αμυντικών συμβάσεων, χρέωσε στον εργολάβο περίπου 6 εκατ.
Ούτε οι φυσικές απογραφές λύνουν το ζήτημα. Από το οικονομικό έτος 2020 το JPO έχει δαπανήσει τουλάχιστον 17 εκατ. δολάρια σε απογραφές, όμως η απογραφή του 2025 βασίστηκε σε σύστημα διαχείρισης περιουσίας αναδόχου που η DCMA είχε κρίνει μη αποδεκτό. Πλήρης καταμέτρηση όλων των αποθεμάτων δεν έχει γίνει ποτέ. Η πρώτη έχει προγραμματιστεί για τον Μάρτιο του 2027.
Το ζήτημα συνδέεται με τους λογαριασμούς ολόκληρου του Πενταγώνου, που έχει αποτύχει και στους οκτώ πλήρεις οικονομικούς ελέγχους του (2018-2025). Το F-35 καταγράφεται ως σοβαρή αδυναμία από το 2019, και ο νόμος απαιτεί καθαρή γνώμη ελεγκτή έως τις 31 Δεκεμβρίου 2028. Το συνολικό κόστος του προγράμματος σε όλη τη διάρκεια ζωής του εκτιμάται σε πάνω από 1,9 τρισ. δολάρια, εκ των οποίων περίπου 1,4 τρισ. για λειτουργία και υποστήριξη, την ώρα που το Πεντάγωνο συζητά πολυετή συμφωνία με τη Lockheed Martin για 850 αμερικανικά F-35.
Το Πεντάγωνο αποδέχθηκε και τις τέσσερις συστάσεις του GAO, που ζητούν παρακολούθηση των απωλειών και ειδικές οδηγίες και εκπαίδευση για τα στελέχη που λογοδοτούν για την περιουσία του F-35.
Το απόθεμα αυτό εξυπηρετεί και τους ξένους χρήστες. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν επτά χώρες-εταίροι και 12 ακόμη πελάτες μέσω πωλήσεων FMS, κατηγορία στην οποία ανήκει και η Ελλάδα. Η Πολεμική Αεροπορία περιμένει τα δικά της F-35A, και ο κ. Δένδιας έχει ήδη ζητήσει από τις ΗΠΑ τον πιο σύγχρονο οπλισμό για το αεροσκάφος.
