Η κυπριακή SignalGeneriX παρουσίασε τη νέα παράκτια διαμόρφωση του RFHUNTER® για θαλάσσια επιτήρηση, μεταφέροντας στην ακτή, στα λιμάνια και στα σκάφη ένα σύστημα παθητικής εύρεσης κατεύθυνσης και ηλεκτρονικής υποστήριξης που μέχρι σήμερα το γνωρίζαμε κυρίως σε φορητή μορφή για το πεζικό, σε οχήματα και σε drones. Την ανακοίνωση της εταιρείας από τη Λεμεσό συνοδεύουν τέσσερις χαρακτηρισμοί: βραβευμένο, πιστοποιημένο, επιχειρησιακό και σε χρήση εκτός Κύπρου. Το πρόβλημα που καλείται να λύσει είναι γνωστό σε όποιον ασχολείται με τη θαλάσσια επιτήρηση: πολλά από τα σκάφη που ενδιαφέρουν τις αρχές είναι ακριβώς εκείνα που δεν θέλουν να φαίνονται, και ένας αισθητήρας που ακούει χωρίς να εκπέμπει προσθέτει στην εικόνα του ραντάρ και του AIS μια πληροφορία που εκείνα δεν δίνουν: ότι κάποιος εκπέμπει, σε ποια συχνότητα και από ποια κατεύθυνση.
Τι κάνει το RFHUNTER στη θάλασσα και γιατί έχει σημασία η παθητική λειτουργία
Το ραντάρ ανιχνεύει την παρουσία ενός σκάφους, αλλά δεν λέει τίποτα για την ταυτότητα και την πρόθεσή του. Το AIS (το αυτόματο σύστημα αναγνώρισης στα VHF) μεταδίδει αυτόματα στοιχεία ταυτότητας και κίνησης του πλοίου και είναι υποχρεωτικό για πολλές κατηγορίες πλοίων βάσει της σύμβασης SOLAS, αλλά μπορεί να απενεργοποιηθεί ή να μεταδίδει ανακριβή δεδομένα, γεγονός που περιορίζει την αξιοπιστία του ως μοναδικού μέσου επιτήρησης. Ένα σκάφος λαθρεμπορίου ή ένα πλοίο που κάνει παράνομη μεταφόρτωση φορτίου απλώς κλείνει τον πομποδέκτη AIS και γίνεται αυτό που η διεθνής ορολογία ονομάζει «σκοτεινό πλοίο» (dark vessel), ενώ πολλά μικρά σκάφη δεν διαθέτουν ούτε AIS. Αν όμως το πλήρωμα χρησιμοποιήσει ασύρματο VHF ή UHF, φορητό πομποδέκτη ή ζεύξη drone σε συχνότητα μέσα στο εύρος 30 έως 3.800 MHz που καλύπτει το RFHUNTER με το πλήρες σετ των τριών κεραιών, η εκπομπή μπορεί να ανιχνευθεί και να διοπτευθεί. Οι ζεύξεις HF κάτω από τα 30 MHz και οι δορυφορικές ζεύξεις σε ζώνη Ku, όπως το Starlink, βρίσκονται εκτός αυτού του εύρους. Σε αυτό ακριβώς στοχεύει η νέα διαμόρφωση. Στο επίσημο υλικό της εταιρείας εμφανίζεται ως αισθητήρας κλεισμένος σε λευκό θόλο (radome) πάνω σε σταθερό ιστό στην ακτή.
Κατά την ανίχνευση και τη διόπτευση ο αισθητήρας δεν εκπέμπει και επομένως δεν αποκαλύπτει την παρουσία του στον πομπό που παρακολουθείται, κάτι που η εταιρεία συνοψίζει ως συνεχή λειτουργία 24/7 που περνά απαρατήρητη. Η προαιρετική ασύρματη δικτύωση mesh εκπέμπει, οπότε σε απόλυτα αθόρυβη ανάπτυξη η σύνδεση γίνεται ενσύρματα. Ο αισθητήρας λαμβάνει το σήμα μέσω της κεραίας και, συγκρίνοντας τις διαφορές φάσης και πλάτους ανάμεσα στα στοιχεία της, υπολογίζει την κατεύθυνση από την οποία έρχεται, τη λεγόμενη διόπτευση (bearing). Η μέθοδος είναι η συσχετιστική συμβολομετρία (correlative interferometry). Μία διόπτευση δίνει μόνο τη γραμμή πάνω στην οποία βρίσκεται ο πομπός. Για να προκύψει θέση χρειάζονται μετρήσεις από δύο ή περισσότερα σημεία, είτε από διαφορετικούς σταθμούς είτε από διαδοχικές θέσεις ενός σκάφους σε κίνηση, οπότε με τριγωνισμό το σύστημα τοποθετεί τον πομπό πάνω σε δυναμικό χάρτη. Στη θάλασσα αυτό σημαίνει ότι δύο ή τρεις σταθμοί κατά μήκος μιας ακτογραμμής, ή ένας σταθμός στην ακτή και ένα RFHUNTER πάνω σε σκάφος, μπορούν να δώσουν εκτιμώμενο στίγμα σε έναν πομπό που δεν εμφανίζεται στο AIS και να στρέψουν το ραντάρ, την κάμερα ή το περιπολικό σκάφος προς την περιοχή που πρέπει να ελεγχθεί.
Η SignalGeneriX απαριθμεί τις αποστολές για τις οποίες προορίζεται η θαλάσσια έκδοση: παράκτια και συνοριακή επιτήρηση, προστασία της ΑΟΖ, επίγνωση του θαλάσσιου πεδίου (Maritime Domain Awareness), αντιμετώπιση του λαθρεμπορίου και της παράνομης μετανάστευσης, προστασία κρίσιμων υποδομών, ασφάλεια λιμένων με εντοπισμό «σκοτεινών» πλοίων, έρευνα και διάσωση, και τέλος ανίχνευση και εντοπισμό θέσης μη επανδρωμένων σκαφών επιφανείας (USV). Τα θαλάσσια drones, όπως φάνηκε στη Μαύρη Θάλασσα και στην Ερυθρά Θάλασσα, έχουν χαμηλή σιλουέτα και μικρό ίχνος στο ραντάρ, ενώ όσα τηλεχειρίζονται χρησιμοποιούν ραδιοζεύξεις με τον χειριστή ή το μητρικό σκάφος, συχνά όμως και δορυφορικές ζεύξεις που ο αισθητήρας δεν καλύπτει. Όταν αυτές οι ζεύξεις λειτουργούν σε συχνότητες εντός του εύρους του, ένας παθητικός αισθητήρας που τις ανιχνεύει και τις διοπτεύει λειτουργεί ως πρώτο στάδιο έγκαιρης προειδοποίησης. Η εταιρεία προβάλλει τη διασύνδεση με συστήματα διοίκησης και ελέγχου (C2) και με συστήματα αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών (C-UAV) και σκαφών επιφανείας (C-USV).
Τα τεχνικά χαρακτηριστικά του αισθητήρα
Το σύστημα βασίζεται σε μια μονάδα αισθητήρα διαστάσεων 200 x 165 x 90 mm και βάρους κάτω των 5 κιλών χωρίς τις κεραίες, η οποία καταναλώνει μόλις 7 W και στη φορητή διαμόρφωση έχει αυτονομία άνω των 10 ωρών συνεχούς λειτουργίας. Η λειτουργία 24/7 μιας μόνιμης παράκτιας εγκατάστασης προϋποθέτει εξωτερική τροφοδοσία ή επαναφόρτιση. Ο δέκτης διαθέτει τρία κανάλια I/Q, σαρώνει το φάσμα με ταχύτητα 0,5 GHz ανά δευτερόλεπτο και ανάλυση συντονισμού 1,8 kHz, με επιλέξιμο εύρος ζώνης διόπτευσης από 3,84 έως 30,72 MHz και ευαισθησία −85 dBm σε εύρος 10 MHz, και, σύμφωνα με τα δημοσιευμένα τεχνικά χαρακτηριστικά, υποστηρίζει την ανίχνευση και επεξεργασία έως 2.048 σημάτων, δυνατότητα που δεν πρέπει να συγχέεται με τον ταυτόχρονο γεωεντοπισμό ισάριθμων πομπών. Η επίσημη περιγραφή προβλέπει ευρεία σάρωση για τον εντοπισμό των σημάτων ενδιαφέροντος και στη συνέχεια στοχευμένη σάρωση για ακριβέστερη διόπτευση. Ανιχνεύει εκπομπές διάρκειας μόλις 2,2 χιλιοστών του δευτερολέπτου και σήματα με αναπήδηση συχνότητας (frequency hopping, η τεχνική όπου ο πομπός αλλάζει συχνότητα πολλές φορές το δευτερόλεπτο για να αντέχει σε παρεμβολές και να δυσκολεύει την υποκλοπή) με ρυθμό 450 αναπηδήσεων το δευτερόλεπτο, τύπους εκπομπής που συναντώνται σε ορισμένους τακτικούς ασυρμάτους και σε ζεύξεις drones. Οι ανιχνεύσιμοι τύποι σημάτων που δηλώνει ο κατασκευαστής είναι CW, AM, FM και SSB, μαζί με τις σύντομες εκπομπές (burst) και τα σήματα αναπήδησης. Η ακρίβεια διόπτευσης δίνεται ≤3° RMS σε ανοιχτό πεδίο, μηδενική γωνία ανύψωσης και επαρκή λόγο σήματος προς θόρυβο.
Η κάλυψη του φάσματος γίνεται με τρεις κεραίες εύρεσης κατεύθυνσης για χαμηλές, μεσαίες και υψηλές συχνότητες, καθεμιά με πέντε πανκατευθυντικά στοιχεία (τέσσερα μεταγόμενα και ένα σταθερό) και κάλυψη 360 μοιρών. Κάθε κεραία καλύπτει τη δική της ζώνη συχνοτήτων και αντικαθίσταται στο πεδίο με σύνδεση ταχείας αποδέσμευσης, ενώ η πλήρης κάλυψη και των τριών ζωνών προσφέρεται προαιρετικά. Ο αισθητήρας προσδιορίζει αυτόματα τη θέση και τον προσανατολισμό του, αφού διαθέτει δέκτη GNSS πολλαπλών δορυφορικών συστημάτων και ψηφιακή πυξίδα με αντιστάθμιση κλίσης, που βοηθά, αν και σε σκάφος ο διατοιχισμός, ο προνευστασμός και οι μαγνητικές παρεμβολές από τη μεταλλική γάστρα επηρεάζουν την ακρίβεια. Η προστασία είναι IP67, η θερμοκρασία λειτουργίας από −10 έως +50 °C, ενώ η σύνδεση γίνεται μέσω Ethernet ή, προαιρετικά, μέσω ασύρματου δικτύου mesh, το οποίο επιτρέπει σε πολλές μονάδες να μοιράζονται δεδομένα και να εντοπίζουν από κοινού τον ίδιο πομπό. Ο χειριστής εργάζεται σε ανθεκτικό tablet με την εφαρμογή C2 του RFHUNTER, όπου οι διοπτεύσεις εμφανίζονται ως χρωματιστές γραμμές πάνω σε τακτικό χάρτη, ενώ η προαιρετική λειτουργία παρακολούθησης φάσματος προσθέτει απεικόνιση FFT και waterfall και αποδιαμόρφωση σε έξι τρόπους (WBFM, NBFM, AM, USB, LSB, CW), ώστε ο χειριστής να μπορεί να ακούσει τα αναλογικά σήματα που εντόπισε (οι ψηφιακές και κρυπτογραφημένες εκπομπές μπορούν επίσης να ανιχνεύονται και να διοπτεύονται, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι το σύστημα μπορεί να αποκωδικοποιήσει ή να καταστήσει κατανοητό το περιεχόμενό τους), χωρίς να διακόπτεται η σάρωση εύρεσης κατεύθυνσης που εκτελείται παράλληλα.
Από το σακίδιο του στρατιώτη στο USV: η διαδρομή του RFHUNTER
Η ναυτική διαμόρφωση είναι η φυσική συνέχεια ενός προϊόντος που χτίστηκε βήμα βήμα πάνω στην ίδια αρχιτεκτονική. Το RFHUNTER έκανε την πρώτη του εμφάνιση στην Κύπρο τον Ιανουάριο του 2023 και λίγους μήνες αργότερα στη DEFEA 2023 παρουσιάστηκε ως φορητό σύστημα τύπου manpack μαζί με την εναέρια εκδοχή του σε drone. Ακολούθησαν η ενσωμάτωση στο κυπριακό UAV Poseidon H10 (Eurosatory 2024) και στο VTOL SIGFLY (2025), καθώς και η κοινή πρόταση με την ελληνική EODH στο ΤΟΜΠ LEONIDAS 300 στη DEFEA 2025. Στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα MarsEUs το σύστημα ενσωματώθηκε στον πυργίσκο AKERON της MBDA πάνω στο ρομποτικό όχημα Type-X της Milrem, ενώ στο πρόγραμμα COMMANDS του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας ενσωματώθηκε επιτυχώς στο σύστημα διαχείρισης μάχης (BMS) της Indra, εγκατεστημένο σε ερπυστριοφόρο όχημα ASCOD, κατά τις δοκιμές στη Σεβίλλη τον Οκτώβριο του 2025. Τον Νοέμβριο του 2025 η Εθνική Φρουρά και το Υπουργείο Άμυνας της Κύπρου το παρουσίασαν στο έργο «ΘΗΣΕΑΣ» πάνω σε τετρακόπτερο, και στο Eurosatory 2026 εμφανίστηκε πάνω στο κυπριακό USV «Ευαγόρας», δηλαδή ήδη σε θαλάσσια πλατφόρμα.
Ο χαρακτηρισμός «βραβευμένο» έχει συγκεκριμένο περιεχόμενο. Στα Army Technology Excellence Awards 2024 ενδεικτικά η SignalGeneriX κέρδισε δύο βραβεία για το RFHUNTER, στις κατηγορίες «Καινοτομία» (Innovation) και «Κυκλοφορία Προϊόντων» (Product Launches), το πρώτο για τον συνδυασμό ραδιοσυστημάτων οριζόμενων από λογισμικό (SDR) με ανάλυση σημάτων υποβοηθούμενη από τεχνητή νοημοσύνη και το δεύτερο για τη γρήγορη είσοδο του προϊόντος στην αγορά και την ευελιξία εγκατάστασής του. Η εταιρεία διαθέτει πιστοποιήσεις διαχείρισης ποιότητας και ασφάλειας πληροφοριών ISO 9001 και ISO/IEC 27001, ενώ το σύστημα σχεδιάζεται και κατασκευάζεται στην Κύπρο. Η επίσημη σελίδα του προϊόντος, rfhunter.eu, περιγράφει πλέον πέντε διαμορφώσεις: φορητή, σε τρίποδο, σε drone, σε όχημα ή πυργίσκο, και σε σκάφος ή USV για θαλάσσιες και ποτάμιες αποστολές.
Τι σημαίνει για την Κύπρο και την Ελλάδα
Για δύο χώρες των οποίων η ασφάλεια κρίνεται σε μεγάλο βαθμό στη θάλασσα, ένα ελαφρύ σύστημα παθητικής επιτήρησης κυπριακής κατασκευής ταιριάζει σε συγκεκριμένες ανάγκες. Η Κύπρος έχει να επιτηρήσει μια ΑΟΖ με ενεργειακά οικόπεδα και υποθαλάσσιες υποδομές, ενώ η Ελλάδα έχει χιλιάδες νησιά, ροές παράνομης μετανάστευσης από τα τουρκικά παράλια και τη Λιβύη, και υποθαλάσσιες υποδομές ενέργειας και επικοινωνιών που πρέπει να προστατευθούν. Σε αυτό το περιβάλλον, ένα δίκτυο σταθερών RFHUNTER στις ακτές, συνδεδεμένο με αισθητήρες σε σκάφη του Λιμενικού και σε USV, θα μπορούσε να καλύψει το κενό του AIS και να επισημαίνει έγκαιρα σκάφη που το έχουν απενεργοποιήσει αλλά συνεχίζουν να εκπέμπουν.
Το RFHUNTER δεν είναι το μόνο προϊόν της εταιρείας με ενδιαφέρον για την περιοχή, αφού η SignalGeneriX έχει παρουσιάσει μαζί με τη γαλλική AeriX Systems το αυτόνομο drone αναχαίτισης SPIDERAI και συμμετέχει σε σειρά προγραμμάτων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας. Με τη θαλάσσια έκδοση το RFHUNTER περνά από τον ρόλο του τακτικού αισθητήρα στον ρόλο ενός κόμβου που ενσωματώνεται σε αρχιτεκτονικές επιτήρησης ευρείας περιοχής, εκεί όπου βρίσκονται και οι πραγματικές ανάγκες της Ανατολικής Μεσογείου.
