Η απώλεια του Κογκρέσου από τους Ρεπουμπλικανούς στις ενδιάμεσες εκλογές των ΗΠΑ κλείνει, κατά τον συνταξιούχο Τούρκο πρέσβη Σελίμ Κουνεράλπ, τον δρόμο της Άγκυρας προς τα F-35. Ο διπλωμάτης, που υπηρέτησε ως μόνιμος αντιπρόσωπος της Τουρκίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση από το 2009 έως το 2011, σχολίασε τα αποτελέσματα την Τετάρτη 4 Νοεμβρίου με ανάρτηση στον λογαριασμό του στο X, αφότου οι Δημοκρατικοί εξασφάλισαν την πλειοψηφία τόσο στη Βουλή των Αντιπροσώπων όσο και στη Γερουσία.
«Ο Τραμπ έχασε τον έλεγχο του Κογκρέσου. Η κυβέρνηση θα πρέπει να εγκαταλείψει την ελπίδα, αν υπάρχει ακόμη, για στρατιωτικές πωλήσεις μέσω του Κογκρέσου, κυρίως για τα F-35. Φοβάμαι ότι δέχθηκε πλήγμα και το KAAN. Το χαρτί Τραμπ δεν θα μπορεί πια να παιχτεί», έγραψε ο Κουνεράλπ, ο οποίος στο παρελθόν διετέλεσε επίσης πρέσβης στη Σουηδία και στη Νότια Κορέα και μόνιμος αντιπρόσωπος της χώρας του στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου. Την ανάρτηση μετέφρασε στα ελληνικά ο λογαριασμός @echrognosia στο X.
Γιατί τα F-35 και οι κινητήρες περνούν από το Κογκρέσο
Η Τουρκία αποβλήθηκε από το κοινό πρόγραμμα του F-35 το 2019, αφού παρέλαβε το ρωσικό σύστημα αεράμυνας S-400, και έναν χρόνο αργότερα οι ΗΠΑ της επέβαλαν κυρώσεις βάσει του νόμου CAATSA. Με διάταξη που πρόσθεσε στον νόμο για την εξουσιοδότηση της εθνικής άμυνας (NDAA) του 2020, το Κογκρέσο απαγόρευσε την πώληση F-35 στην Τουρκία, επειδή διαθέτει τους S-400, οπότε η επιστροφή της στο πρόγραμμα ή η αγορά αεροσκαφών απαιτεί αλλαγή του νόμου. Η Τουρκία είχε ήδη πληρώσει για έξι αεροσκάφη, τα οποία παραμένουν σε υπόστεγα στις ΗΠΑ.
Το KAAN, το μαχητικό που αναπτύσσει η τουρκική βιομηχανία, πετά με αμερικανικούς κινητήρες F110 της General Electric. Η πώλησή τους απαιτεί κοινοποίηση στο Κογκρέσο, και ήδη από τον Ιούλιο η Δημοκρατική βουλεύτρια Ντίνα Τάιτους είχε καταθέσει ψήφισμα απόρριψης για να ανακόψει την πώληση των F110. Το Reuters είχε γράψει τον Ιούνιο ότι η κυβέρνηση Τραμπ σχεδίαζε να προχωρήσει στους κινητήρες παρά τις αντιρρήσεις του Γκρέγκορι Μικς, επικεφαλής των Δημοκρατικών στην Επιτροπή Εξωτερικών Υποθέσεων της Βουλής. Με τη νέα πλειοψηφία, οι Δημοκρατικοί θα αναλάβουν τον έλεγχο των επιτροπών που εποπτεύουν τις πωλήσεις όπλων.
Τον Ιούλιο, στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι ήρθε η ώρα να αρθούν οι κυρώσεις CAATSA και ότι βλέπει θετικά την πώληση των F-35, χωρίς να έχει πάρει απόφαση. Από τότε δεν υπήρξε πρόοδος σε κανένα από τα δύο ζητήματα. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο είχε δηλώσει στις 31 Οκτωβρίου ότι η εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης δεν θα αλλάξει ακόμη κι αν χαθεί η πλειοψηφία στο Κογκρέσο. Στην Τουρκία πάντως εκτιμάται ότι το Ισραήλ και η Ελλάδα θα εντείνουν, μέσω των λόμπι τους στις ΗΠΑ, τις πιέσεις τους στο νέο Κογκρέσο για τις πωλήσεις όπλων στην Άγκυρα. Τις αντιδράσεις στην Ουάσιγκτον είχαμε καταγράψει και μετά τη συνάντηση Τραμπ-Ερντογάν.
«Να στραφεί ξανά προς την ΕΕ»
Στην ίδια ανάρτηση ο Κουνεράλπ έστρεψε την προσοχή στις Βρυξέλλες και στην έκθεση της Κομισιόν για την Τουρκία. «Σήμερα δημοσιεύεται η έκθεση της Κομισιόν για την Τουρκία. Εκεί θα περιλαμβάνονται τα βήματα που χρειάζονται για να εξομαλυνθούν οι σχέσεις με την ΕΕ, από τον εκσυγχρονισμό της Τελωνειακής Ένωσης, το Made in Europe και τα προβλήματα με τις βίζες μέχρι το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο», σημείωσε.
Ο πρώην πρέσβης έκλεισε με έκκληση προς την κυβέρνηση Ερντογάν: «Ελπίζω η κυβέρνηση να πάρει την έκθεση, να τη διαβάσει με σοβαρότητα και να στραφεί ξανά προς την ΕΕ, στην οποία έχει γυρίσει την πλάτη εδώ και χρόνια».
