Η μεσολάβηση του Κατάρ για τον τερματισμό του πολέμου ΗΠΑ – Ιράν μπαίνει σε κρίσιμη φάση. Ο εκπρόσωπος του καταριανού υπουργείου Εξωτερικών Ματζίντ αλ Ανσάρι δήλωσε την Τρίτη 3 Νοεμβρίου ότι Ουάσιγκτον και Τεχεράνη εξετάζουν τις προτάσεις των μεσολαβητών, και αξιωματούχος ενήμερος για τις συνομιλίες ανέφερε στο Reuters ότι αναμένεται ανταπόκριση από Ουάσιγκτον και Τεχεράνη μέσα στις επόμενες 36 ώρες. Την ίδια ώρα, ανώνυμες πηγές που μίλησαν στην εφημερίδα Al-Araby Al-Jadeed, υποστηρίζουν ότι οι ΗΠΑ ενέκριναν το προσχέδιο μνημονίου που παρουσίασαν στο Ιράν οι Καταριανοί μεσολαβητές. Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος δηλώνει πάντως ότι η συμφωνία παραμένει μακριά.
Τι λένε οι πηγές για το προσχέδιο
Για την έγκριση της Ουάσιγκτον έκαναν λόγο πηγές που γνωρίζουν το θέμα, χωρίς να κατονομάζονται, στην καταριανή εφημερίδα Al-Araby Al-Jadeed, και το Anadolu μετέφερε τις δηλώσεις τους. Το προσχέδιο παρουσιάστηκε στο Ιράν τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου. Οι ίδιες πηγές ανέφεραν ότι η ομάδα των μεσολαβητών ενημέρωσε τη Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ, που επίσης το ενέκριναν. Κατά την εφημερίδα, και οι δύο πλευρές έχουν κάνει παραχωρήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και τα παγωμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία. Οι πηγές υποστηρίζουν ότι η Τεχεράνη θα ανακοινώσει υποχώρηση στο πυρηνικό της πρόγραμμα, με αντάλλαγμα την ανακοίνωση της Ουάσιγκτον για αποδέσμευση μέρους των παγωμένων κεφαλαίων, και ότι οι δύο ανακοινώσεις θα γίνουν ταυτόχρονα. Συζητούνται οι ρυθμίσεις για την ταυτόχρονη ανακοίνωση, με τα πρώτα βήματα και μια ενδιάμεση συμφωνία που θα ανοίξει τον δρόμο για νέες διαπραγματεύσεις.
Ο αλ Ανσάρι έδειξε συγκρατημένη αισιοδοξία. «Αν δεν υπήρχε ίχνος ελπίδας, δεν θα υπήρχαν διαπραγματεύσεις και, ως μεσολαβητής, δεν μπορούμε να χάσουμε την ελπίδα», είπε, προσθέτοντας ότι υπάρχουν «εντατικές κοινές περιφερειακές προσπάθειες» για να αποφευχθεί η κλιμάκωση. Το Κατάρ εργάζεται, όπως ανέφερε, για μια ενδιάμεση συμφωνία, και οι δύο πλευρές παραμένουν δεσμευμένες στη διαδικασία, με «ανταλλαγή προτάσεων σε πραγματικό χρόνο». Η καταριανή αντιπροσωπεία που είχε μεταβεί στην Τεχεράνη τη Δευτέρα το βράδυ επέστρεψε στη Ντόχα, αλλά οι επαφές συνεχίζονται. Το προσχέδιο συζητείται εδώ και οκτώ ημέρες και μια νέα εκδοχή του ήταν το θέμα των συνομιλιών στην Τεχεράνη.
Ιρανός αξιωματούχος: «Οι όροι της Τεχεράνης πρέπει να ικανοποιηθούν»
Ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος, που μίλησε ανώνυμα στο Reuters, δήλωσε ότι Ιράν και ΗΠΑ απέχουν ακόμη πολύ από συμφωνία. «Οι όροι της Τεχεράνης πρέπει να ικανοποιηθούν, αν οι ΗΠΑ θέλουν να ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ», προειδοποίησε, προσθέτοντας ότι η Τεχεράνη δεν θα δεχθεί τις «υπερβολικές απαιτήσεις» της Ουάσιγκτον και ότι οι πυρηνικές συνομιλίες μπορούν να ξεκινήσουν μόνο αφού ικανοποιηθούν οι ιρανικοί όροι. Ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπακέρ Γαλιμπάφ είπε ότι η μπάλα βρίσκεται στο γήπεδο της Ουάσιγκτον, μετά την «ισχυρή και λογική απάντηση» της Τεχεράνης. Η ιρανική πλευρά έχει προτείνει να ανοίξουν τα Στενά μέσα σε δύο ημέρες, με προϋποθέσεις που περιλαμβάνουν τον τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, την αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, την άρση των κυρώσεων στον τομέα του πετρελαίου και το τέλος του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών.
Οι διπλωματικές κινήσεις γίνονται υπό τη σκιά της έντασης. Τη νύχτα προς την Τρίτη οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν «αμυντικά» πλήγματα στο ιρανικό νησί Κεσμ, όπως ανέφερε Αμερικανός αξιωματούχος, με στόχο πυραύλους εδάφους – αέρος που χρησιμοποιήθηκαν κατά αμερικανικών μέσων, και τι χτυπήθηκε στο νησί περιγράφουμε σε ξεχωριστό ρεπορτάζ. Ο Ντόναλντ Τραμπ είπε στο Fox News ότι δεν θέλει να σκοτώσει πολλούς ανθρώπους, αλλά «αν χρειαστεί, θα το κάνουμε». Ο πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν υποστήριξε ότι η επιστροφή στον πόλεμο δεν θα ωφελούσε κανέναν. Για τις αρμοδιότητες που έδωσε ο ανώτατος ηγέτης στην κυβέρνηση για τις διαπραγματεύσεις, δείτε τις δηλώσεις του Πεζεσκιάν.
Η αγορά πετρελαίου αντανακλά τις διακυμάνσεις: οι τιμές ανέβηκαν περίπου 1,3% την Τρίτη, μετά την πτώση άνω του 7% τη Δευτέρα, καθώς αυξήθηκαν οι ελπίδες για πρόοδο της διπλωματίας. Η μεσολάβηση εντείνεται ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ, που διεξάγονται την Τρίτη, καθώς η περιοχή φοβάται ότι ο πόλεμος που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ τον Φεβρουάριο μπορεί να φουντώσει ξανά μετά την ψηφοφορία. Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε τη Δευτέρα ότι έχει σημειωθεί «κάποια πρόοδος». Στις 18 Ιουνίου Ουάσιγκτον και Τεχεράνη είχαν υπογράψει μνημόνιο για την ελευθερία ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, η εφαρμογή του οποίου έχει σταματήσει λόγω διαφωνιών για την ασφάλεια της διόδου. Παράλληλα, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι συνεχίζονται οι συνομιλίες με τη Σαουδική Αραβία για νέες περιφερειακές ρυθμίσεις ασφαλείας χωρίς ξένη στρατιωτική εμπλοκή.
