Η Ευρωπαϊκή Ένωση πραγματοποιεί ένα από τα πιο φιλόδοξα τεχνολογικά άλματα στην ιστορία της αμυντικής της βιομηχανίας: το πρόγραμμα THEMA – TecHnology for ElectroMagnetic Artillery.
Υποστηριζόμενο από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας (EDF 2022) και με συντονιστή τη Nexter Systems SA του ομίλου KNDS, το έργο στοχεύει στην ανάπτυξη μιας νέας γενιάς ηλεκτρομαγνητικού πυροβόλου (railgun) — μιας τεχνολογίας που υπόσχεται να αλλάξει τους κανόνες του πολέμου στη θάλασσα και στην ξηρά.
Το THEMA έχει διάρκεια 48 μηνών (2023 – 2027) και συνολικό προϋπολογισμό περίπου 15 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων τα 10 εκατ. προέρχονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ο σκοπός του είναι η ωρίμανση τριών κρίσιμων υποσυστημάτων που αποτελούν τη βάση για ένα μελλοντικό ευρωπαϊκό ηλεκτρομαγνητικό κανόνι:
- Launcher subsystem – ο ηλεκτρομαγνητικός εκτοξευτής (railgun).
- Hypervelocity projectile – το βλήμα υπερυψηλής ταχύτητας, ανθεκτικό σε ακραίες επιταχύνσεις.
- Pulsed-power source – το ενεργειακό σύστημα που απελευθερώνει τεράστια ποσά ηλεκτρικής ενέργειας.
Στόχος είναι να αναπτυχθεί ένα «ευρωπαϊκά κυρίαρχο» (sovereign) σύστημα πυροβολικού μεγάλης εμβέλειας, το οποίο δεν θα βασίζεται σε προωθητικά καύσιμα αλλά σε καθαρή ηλεκτρομαγνητική ενέργεια.
Το κονσόρτσιουμ περιλαμβάνει 14 εταίρους από 9 κράτη-μέλη της Ε.Ε.:
- Nexter Systems SA και Nexter Munitions (Γαλλία) – Συντονιστής και κύριος βιομηχανικός εταίρος (όμιλος KNDS).
- Naval Group (Γαλλία) – Υπεύθυνη για τη ναυτική εφαρμογή του συστήματος.
- MBDA Italia SpA (Ιταλία)
- Simmel Difesa SpA (Ιταλία)
- Diehl Defence (Γερμανία)
- Fraunhofer Institute
- ISL (Institut Franco-Allemand de Recherche de Saint-Louis)
- Von Karman Institute (Βέλγιο)
- Explomet (Πολωνία)
- Optimal Structural Solutions (Πορτογαλία)
- Marduk Technologies (Εσθονία)
- ADDITESS Ltd (Κύπρος)
- Bulgarian Defence Institute
Η γεωγραφική διασπορά δείχνει τη βαθιά ευρωπαϊκή συνεργασία και τον στόχο της Ε.Ε. να οικοδομήσει ενιαία αμυντική τεχνολογική βάση.
Τι είναι το ηλεκτρομαγνητικό πυροβόλο (railgun)
Σε αντίθεση με τα κλασικά πυροβόλα που χρησιμοποιούν πυρίτιδα ή εκρηκτικά προωθητικά, το railgun εκτοξεύει το βλήμα χάρη σε ηλεκτρομαγνητική ώθηση.
Δύο αγώγιμενες ράγες (rails) δημιουργούν ισχυρό μαγνητικό πεδίο το οποίο επιταχύνει το βλήμα σε ταχύτητες άνω των Mach 6 (>2 000 m/s).
Τα πλεονεκτήματα είναι εντυπωσιακά:
- Εκτεταμένη εμβέλεια > 200 km.
- Αυξημένη ικανότητα εμπλοκής στόχων, ακόμη και κατά σμηνών drones (UxV swarms) ή υπερηχητικών πυραύλων.
- Μειωμένο κόστος ανά βολή, αφού δεν χρησιμοποιούνται εκρηκτικά.
- Ασφαλέστερη και “πράσινη” λειτουργία, χωρίς πυρίτιδα ή ρύπους.
Ωστόσο, οι τεχνικές προκλήσεις παραμένουν σημαντικές: απαιτείται τεράστια στιγμιαία ηλεκτρική ισχύς και αντιμετώπιση της φθοράς των ραγών από την υπερθέρμανση.
Από το PILUM στο THEMA – Η εξέλιξη
Το THEMA αποτελεί φυσική συνέχεια του έργου PILUM, που ολοκληρώθηκε τον Σεπτέμβριο 2023 υπό την αιγίδα του European Defence Agency. Το PILUM απέδειξε τη βασική φυσική αρχή και τη σκοπιμότητα ενός ηλεκτρομαγνητικού πυροβόλου μεγάλης εμβέλειας. Το THEMA, σε επόμενο στάδιο, επιδιώκει να ωριμάσει την τεχνολογία σε επίπεδο πρωτοτύπου με προβλεπόμενη πρώτη δοκιμή σε πεδίο βολής το 2028.
Η Ε.Ε. παρουσιάζει το THEMA ως έργο-«ορόσημο» για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής κυριαρχίας στον αμυντικό τομέα.
Μελλοντικά, η τεχνολογία μπορεί να αποτελέσει ενιαίο ευρωπαϊκό όπλο για ναυτικές, χερσαίες ή παράκτιες εφαρμογές — μια απάντηση στην αυξανόμενη παρουσία υπερηχητικών απειλών και επιθέσεων κορεσμού.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, που στηρίζουν την ασφάλειά τους στην θαλάσσια αποτροπή, η ανάπτυξη τέτοιων συστημάτων ανοίγει μελλοντικές προοπτικές καθώς ηλεκτρομαγνητικά όπλα σε φρεγάτες ή παράκτια σημεία θα μπορούσαν να αντιμετωπίζουν σμήνη drones, υπερηχητικούς πυραύλους και εχθρικά σκάφη με υψηλό ρυθμό εμπλοκής και ελάχιστο κόστος ανά βολή.
