Τη νύχτα της 9ης προς τη 10η Φεβρουαρίου 1948, κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου, ανταρτική δύναμη υπό τον Νίκο Τριανταφύλλου έφθασε κρυφά έξω από τη Θεσσαλονίκη και έριξε στην πόλη δεκάδες βλήματα πυροβολικού, προκαλώντας πανικό και σύγχυση σε αρχές και κατοίκους.
Η ενέργεια αποσκοπούσε στον εντυπωσιασμό και στην προπαγάνδα του «Δημοκρατικού Στρατού» (ΔΣΕ) και κατέληξε σε αποτυχία για τους επιτιθέμενους. Σημειώθηκε σε μια περίοδο του Εμφυλίου κατά την οποία το αντάρτικο κίνημα βρισκόταν σε έξαρση και ο Εθνικός Στρατός σε φάση ανασυγκρότησης, καθώς οι Βρετανοί είχαν αποχωρήσει από την Ελλάδα και οι Αμερικανοί αναμένονταν.
Η κατάληψη της Θεσσαλονίκης αποτελούσε παλιό στόχο των ανταρτών και κίνηση στρατηγικής σημασίας. Είχε προβλεφθεί στο σχέδιο «Λίμνες», αλλά εγκαταλείφθηκε λόγω του ανεπαρκούς ανθρώπινου δυναμικού και υλικού που διέθετε ο ΔΣΕ. Ο κανονιοβολισμός της πόλης αποφασίστηκε ως κίνηση εντυπωσιασμού για εσωτερική και διεθνή κατανάλωση, σε σύσκεψη στρατιωτικών και πολιτικών αρχηγών του ΔΣΕ στην Πύλη Πρεσπών, με διαφωνούντα τον Μάρκο Βαφειάδη. Ο νέος διοικητής των δυνάμεων του ΔΣΕ στην Κεντρική Μακεδονία, Νίκος Τριανταφύλλου, έλαβε εντολή να διεισδύσει στην περιοχή της Θεσσαλονίκης με τμήματα του ΔΣΕ και να βάλει με πυροβόλα κατά της πόλης.
Τις πρώτες βραδινές ώρες της 9ης Φεβρουαρίου, δύναμη ανταρτών αδιευκρίνιστης σύνθεσης (από 200 έως 1.000 άνδρες), η οποία προερχόταν από το ορμητήριό της στα Κρούσια Όρη, έφθασε χωρίς να γίνει αντιληπτή σε απόσταση οκτώ χιλιομέτρων βόρεια της Θεσσαλονίκης. Από την τοποθεσία Δερβένι – Λεμπέτ έστησε ένα γερμανικό ορειβατικό πυροβόλο των 75 χιλιοστών και άρχισε να βάλλει κατά της συμπρωτεύουσας.
Οι κάτοικοι των ανατολικών συνοικιών ξύπνησαν από τις αλλεπάλληλες εκρήξεις. Υπολογίζεται ότι στη διάρκεια της μίας ώρας που κράτησε ο κανονιοβολισμός (2:30 – 3:30 π.μ. της 10ης Φεβρουαρίου) έπεσαν πάνω από 40 οβίδες, κυρίως σε αποθήκες και στρατώνες, αλλά και στο κέντρο της πόλης, στην πλατεία Αριστοτέλους και στην Τσιμισκή. Έξι άμαχοι έχασαν τη ζωή τους και επτά τραυματίστηκαν.
Οι στρατιωτικές αρχές της πόλης αιφνιδιάστηκαν. Σε ανακοίνωσή του το Γ΄ Σώμα Στρατού έκανε λόγο για «ολίγα βλήματα όλμου», αλλά σύντομα διαπιστώθηκε ότι επρόκειτο για οβίδες. Οι φήμες οργίαζαν ότι οι αντάρτες ετοιμάζονταν να καταλάβουν τη συμπρωτεύουσα, και πλήθος ξένων ανταποκριτών έσπευσε στη Θεσσαλονίκη.
Η πολιτική εξουσία στην Αθήνα θορυβήθηκε. Την ίδια ημέρα βουλευτές ζήτησαν να συζητηθεί ο βομβαρδισμός προ ημερησίας διατάξεως. Βουλευτής επέκρινε την κυβέρνηση Σοφούλη, λέγοντας ότι «το πυροβόλο δεν είναι αυτόματο για να κρυφτεί στη χλαίνη ενός αντάρτη». Ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος παρενέβη ζητώντας να σταματήσουν οι κραυγές που δίνουν την εντύπωση «εθνικής ασυναρτησίας».
Στη Θεσσαλονίκη, παρά τον αρχικό αιφνιδιασμό, το Γ΄ Σώμα Στρατού αντέδρασε άμεσα. Με το πρώτο φως της ημέρας η Πολεμική Αεροπορία εντόπισε τις θέσεις των ανταρτών, ενώ ο στρατός και η χωροφυλακή εξαπέλυσαν ανθρωποκυνηγητό, ώστε να μην προλάβουν να επιστρέψουν στις θέσεις τους. Οι αντάρτες υποχώρησαν άτακτα και στην προσπάθειά τους να διασχίσουν τη λίμνη του Αγίου Βασιλείου πολλοί πνίγηκαν. Η επιχείρηση κόστισε στους επιτιθέμενους 100 νεκρούς, ενώ πάνω από 100 αιχμαλωτίστηκαν.
Οι συλληφθέντες οδηγήθηκαν σε πομπή στις φυλακές στις 12 Φεβρουαρίου, εν μέσω αποδοκιμασιών από «εθνικόφρονες». Στις 27 Φεβρουαρίου 1948 δικάστηκαν από το Στρατοδικείο Θεσσαλονίκης 111 αντάρτες: 52 καταδικάστηκαν σε θάνατο, 15 σε βαριές ποινές και 44 αθωώθηκαν.
Την ίδια ημέρα με την επίθεση των ανταρτών στη Θεσσαλονίκη, στη Μόσχα ο Στάλιν δήλωνε σε αντιπροσωπεία Γιουγκοσλάβων κομμουνιστών, με τη φράση «Σβαρνούτ» («Να τα μαζέψουν»), ότι το ελληνικό αντάρτικο όχι μόνο δεν επρόκειτο να λάβει βοήθεια, αλλά θα έπρεπε να εγκαταλείψει τον αγώνα του.
Πηγή: sansimera.gr
