Η Ρωσία, η Κίνα και το Ιράν έθεσαν με κοινή δήλωση τους όρους για να ξαναρχίσουν πλήρως οι επιθεωρήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) στο Ιράν. Η δήλωση διαβάστηκε την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου στο Συμβούλιο Διοικητών του ΔΟΑΕ στη Βιέννη, στο θέμα της ημερήσιας διάταξης για την εφαρμογή της συμφωνίας εγγυήσεων της Συνθήκης μη Διάδοσης (NPT) στο Ιράν. Το ρωσικό πρακτορείο RIA Novosti αναφέρει ότι την εκφώνησε η ρωσική αντιπροσωπεία εκ μέρους και των τριών χωρών.
Οι τρεις χώρες συνδέουν την πλήρη επανέναρξη των επιθεωρήσεων με το τέλος των στρατιωτικών επιθέσεων κατά του Ιράν, με την άρση κάθε απειλής για νέα επίθεση και με «αξιόπιστες διαβεβαιώσεις ότι ούτε τέτοιες επιθέσεις ούτε απειλές θα επαναληφθούν». Τα πλήγματα στις εγκαταστάσεις που βρίσκονται υπό εγγυήσεις και οι συνεχιζόμενες απειλές έχουν κάνει την κανονική εφαρμογή των εγγυήσεων πρακτικά αδύνατη, υποστηρίζουν. «Η άνευ όρων επιμονή στην κανονική εφαρμογή των εγγυήσεων σε αυτές τις εγκαταστάσεις, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη τα αντικειμενικά εμπόδια που προκύπτουν από τις πράξεις επίθεσης και τη διαρκή απειλή χρήσης βίας, δεν ευνοεί την πλήρη επανέναρξη των δραστηριοτήτων επαλήθευσης του Οργανισμού στο Ιράν», αναφέρει το κείμενο, που δημοσίευσε το ιρανικό πρακτορείο Tasnim. Οι επιθέσεις και οι απειλές, κατά τις τρεις χώρες, παραβιάζουν τον Χάρτη του ΟΗΕ και θέτουν σε κίνδυνο την αξιοπιστία του συστήματος εγγυήσεων.
Ως απόδειξη καλής πίστης, η δήλωση επικαλείται το γεγονός ότι η Τεχεράνη επέτρεψε όλες τις προγραμματισμένες επιθεωρήσεις του ΔΟΑΕ στον πυρηνικό σταθμό του Μπουσέρ μέσα στο 2026, όπως καταγράφεται και στην έκθεση του γενικού διευθυντή Ραφαέλ Γκρόσι. Μοναδική βιώσιμη επιλογή, υποστηρίζει, είναι ο πολιτικός και διπλωματικός διάλογος με βάση τον αμοιβαίο σεβασμό.
Στη χωριστή εθνική του ομιλία, ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Ρωσίας στους διεθνείς οργανισμούς της Βιέννης, Μιχαήλ Ουλιάνοφ, υποστήριξε ότι το Ιράν ήταν μέχρι τον Ιούνιο του 2025 το κράτος με τους περισσότερους ελέγχους από τον Οργανισμό και ότι οι επιθέσεις εκείνου του μήνα και του Φεβρουαρίου-Απριλίου 2026 οδήγησαν σε «κρίσιμη μείωση» των επιθεωρήσεων. Τα απλά τεχνικά μέτρα στα οποία αναφέρεται η έκθεση του Γκρόσι δεν αρκούν, είπε. «Απαιτείται πρώτα από όλα η εξάλειψη των βασικών αιτιών της υφιστάμενης κρίσης: ο τερματισμός των στρατιωτικών επιχειρήσεων και η λήψη πραγματικά αξιόπιστων εγγυήσεων από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ότι δεν θα επαναληφθεί η χρήση βίας ή η απειλή της», δήλωσε. Πρόσθεσε ότι ο γενικός διευθυντής έχει το κύρος να παίξει εποικοδομητικό ρόλο στις επαφές του με όλες τις εμπλεκόμενες χώρες.
Η μόνιμη αντιπροσωπεία του Ιράν στη Βιέννη, σε επεξηγηματικό σημείωμα για την έκθεση του Γκρόσι που μετέφερε το πρακτορείο WANA, ζήτησε οι απειλές να αρθούν «πλήρως και οριστικά» πριν ξαναρχίσουν οι κανονικές επιθεωρήσεις. Επέμεινε ότι η Τεχεράνη δεν έχει αναστείλει τη συμφωνία εγγυήσεων και ότι θα εξετάσει διεύρυνση της συνεργασίας όταν η επαλήθευση θα μπορεί να γίνεται με ασφάλεια και αποτελεσματικά. Ήδη τη Δευτέρα 16 Νοεμβρίου η Τεχεράνη είχε ξεκαθαρίσει ότι δεν θα δώσει πρόσβαση στους επιθεωρητές του ΔΟΑΕ στις βομβαρδισμένες εγκαταστάσεις μέχρι να τελειώσει ο πόλεμος.




