Prometheus: Ο επαναχρησιμοποιήσιμος ευρωπαϊκός κινητήρας πυροδοτήθηκε στο αναβαθμισμένο δοκιμαστήριο P5 της Γερμανίας

Την Πέμπτη 29 Οκτωβρίου 2026, στο Λάμπολντσχάουζεν (Lampoldshausen) της Γερμανίας, δοκιμάστηκαν ταυτόχρονα ένας κινητήρας και ένα δοκιμαστήριο. Ο επαναχρησιμοποιήσιμος κινητήρας Prometheus του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA) ολοκλήρωσε αρκετές δοκιμές πυροδότησης (hot-fire tests), δηλαδή λειτουργίας με πραγματική καύση, στο δοκιμαστήριο P5, το οποίο είχε αναβαθμιστεί ώστε να τροφοδοτεί κινητήρες με μεθάνιο. Ο ESA ανακοίνωσε την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου ότι οι δοκιμές απέδειξαν πως λειτουργούν τόσο το αναβαθμισμένο δοκιμαστήριο όσο και οι νέες τεχνικές κατασκευής του κινητήρα.

Το Prometheus είναι κινητήρας χαμηλού κόστους που καίει υγρό οξυγόνο και υγρό μεθάνιο. Σχεδιάστηκε ώστε να ταιριάζει σε διάφορες επαναχρησιμοποιήσιμες βαθμίδες πυραύλων, να επαναναφλέγεται κατά την πτήση και να χρησιμοποιείται σε πολλές πτήσεις. Η ισχύς του είναι παρόμοια με του Vulcain 2.1, του μεγαλύτερου ευρωπαϊκού κινητήρα που χρησιμοποιείται σήμερα και κινεί την Ariane 6. Το πρόγραμμα στηρίζεται από τον ESA μέσω του Προγράμματος Προπαρασκευής Μελλοντικών Φορέων Εκτόξευσης, με κύριο ανάδοχο την ArianeGroup, ενώ ο πρώτος κινητήρας χρησιμοποιείται στο Themis, το πρωτότυπο επαναχρησιμοποιήσιμου πυραύλου του ESA.

Η επιλογή του μεθανίου έχει συγκεκριμένους λόγους. Δεν χρειάζεται να ψυχθεί όσο το υγρό υδρογόνο, επιτρέπει λειτουργία χωρίς το ακριβό ήλιο και η στεγανότητα εξασφαλίζεται ευκολότερα. Αποδίδει περισσότερο από την κηροζίνη και δεν αφήνει αιθάλη, που είναι πρόβλημα στους κινητήρες που πρέπει να ξαναχρησιμοποιηθούν. Έτσι μειώνεται το κόστος τόσο του κινητήρα όσο και του πυραύλου.

Η δεύτερη δοκιμασία αφορούσε τον θάλαμο καύσης. Ο νέος θάλαμος του Prometheus κατασκευάστηκε με ψυχρό ψεκασμό (cold gas spray), μέθοδο προσθετικής κατασκευής, δηλαδή «εκτύπωσης» εξαρτημάτων από μεταλλική σκόνη: η σκόνη εκτοξεύεται με μεγάλη ταχύτητα πάνω στο σώμα του θαλάμου και δένει σταθερά με την επιφάνειά του. Οι τεχνικές αυτές μειώνουν τον χρόνο παραγωγής, απλοποιούν την κατασκευή σύνθετων εξαρτημάτων και κόβουν το κόστος. Στόχος του έργου είναι ο κινητήρας να παράγεται πιο γρήγορα και να κοστίζει δέκα φορές λιγότερο από την προηγούμενη γενιά κινητήρων των 1.200 kN (κιλονιούτον, μονάδα ώσης). Προβλέπεται η κατασκευή τεσσάρων κινητήρων Prometheus τον έναν μετά τον άλλον.

Στις δοκιμές ο κινητήρας έδειξε και κάτι ακόμη: πέτυχε πολλαπλές επαναναφλέξεις χωρίς σύστημα εκκίνησης υψηλής πίεσης, στηριγμένος μόνο στις πιέσεις εισόδου του. Ο ESA το χαρακτηρίζει πρωτιά στην Ευρώπη για κινητήρα αυτής της κατηγορίας. Οι επαναλαμβανόμενες αναφλέξεις έχουν ιστορικό: στις 20 Ιουνίου 2025, στο δοκιμαστήριο PF20 της ArianeGroup στο Βερνόν (Vernon) της Γαλλίας, ένας δεύτερος κινητήρας πέτυχε τέσσερις διαδοχικές αναφλέξεις, πρωτιά επίσης για την Ευρώπη σε αυτόν τον τύπο κινητήρα. Οι δοκιμές του Prometheus είχαν ξεκινήσει το 2022 στο ίδιο γαλλικό κέντρο.

Το P5 ανήκει στον ESA και το λειτουργεί το Γερμανικό Κέντρο Αεροδιαστημικής (DLR). Είναι από τις μεγαλύτερες εγκαταστάσεις δοκιμών κρυογονικής πρόωσης στην Ευρώπη, δηλαδή κινητήρων με υγροποιημένα προωθητικά που διατηρούνται σε εξαιρετικά χαμηλές θερμοκρασίες. Χτίστηκε στο πλαίσιο του προγράμματος ανάπτυξης της Ariane 5 και έχει πιστοποιήσει τους κινητήρες Vulcain της οικογένειας Ariane, καθώς και ολόκληρη την ανώτερη βαθμίδα της Ariane 6. Το Prometheus είναι ο πρώτος κινητήρας που πυροδοτήθηκε εκεί με υγρό οξυγόνο και υγρό μεθάνιο. Η αναβάθμιση επιτρέπει γρήγορη επιστροφή στην τροφοδοσία με οξυγόνο και υδρογόνο, ώστε το P5 να συνεχίσει να δοκιμάζει κινητήρες υγρού υδρογόνου.

«Οι επανειλημμένες εκκινήσεις των κινητήρων και το χαμηλότερο κόστος κατασκευής είναι καθοριστικά για να αυξηθεί η προσφορά φορέων εκτόξευσης και να διαφοροποιηθεί η πρόσβαση της Ευρώπης στο διάστημα», δήλωσε η διευθύντρια Διαστημικών Μεταφορών του ESA Ζεραλντίν Ναζά (Geraldine Naja). «Το Prometheus επικύρωσε βασικές τεχνολογίες και εγκαινίασε τη νέα δυνατότητα του δοκιμαστηρίου να λειτουργεί με μεθάνιο, ώστε να δοκιμαστούν και να αποδείξουν την αξία τους περισσότεροι ευρωπαϊκοί κινητήρες, χάρη στην εξαιρετική δουλειά όλων των ομάδων σε Γερμανία και Γαλλία.»

Το επόμενο βήμα είναι μια βελτιωμένη έκδοση του κινητήρα, η «Mark 2». Η πρώτη φάση των δοκιμών της θα γίνει στο κέντρο δοκιμών της ArianeGroup στο Βερνόν. Στο πρόγραμμα συμμετέχουν η Γαλλία, η Γερμανία, η Σουηδία, το Βέλγιο, η Ολλανδία και η Ελβετία, με κύριους συνεργάτες τις ArianeGroup, GKN Aerospace, Safran Aero Boosters και APP.

Ο ESA κινείται παράλληλα και σε άλλα ευρωπαϊκά διαστημικά έργα. Στα τέλη Οκτωβρίου παρήγγειλε τέσσερις ακόμη δορυφόρους Galileo δεύτερης γενιάς, ενώ στον ευρωπαϊκό διαγωνισμό πυραύλων φοιτητών η ομάδα White Noise του ΕΜΠ κέρδισε δύο βραβεία, με το ΕΛΚΕΔ να συγχαίρει τους Έλληνες φοιτητές.