Το Σουλτανάτο του Ομάν υπέβαλε επίσημη διπλωματική πρόταση προς το Ιράν για τη δημιουργία ενός κοινού περιφερειακού μηχανισμού διαχείρισης στο Στενό του Ορμούζ, με στόχο τον τερματισμό του αποκλεισμού της κρίσιμης θαλάσσιας αρτηρίας. Η πρόταση, η οποία απολαμβάνει τη στήριξη των κρατών του Κόλπου, επιδιώκει να θέσει μια βιώσιμη λύση που θα αποτρέψει την άσκηση μονομερούς ελέγχου από την Τεχεράνη, διασφαλίζοντας παράλληλα την ελεύθερη ναυσιπλοΐα.
Το προτεινόμενο πλαίσιο βασίζεται στο λειτουργικό μοντέλο που εφαρμόζεται στον πορθμό της Μαλάκκας, μεταξύ της Μαλαισιανής Χερσονήσου και της Σουμάτρας, όπου οι χρήστες του περάσματος συνεισφέρουν εθελοντικά στη χρηματοδότηση υπηρεσιών ναυσιπλοΐας, περιβαλλοντικής προστασίας, καθώς και επιχειρήσεων έρευνας και διάσωσης. Όπως αποκαλύπτουν διπλωματικές πηγές στο Reuters και το Al Jazeera, το σύστημα αυτό προβλέπει ότι τα εμπορικά πλοία δεν θα υπόκεινται σε υποχρεωτικά διόδια, αλλά θα καταβάλλουν «εθελοντικό τέλος υπηρεσιών» για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.
Η διπλωματική αυτή πρωτοβουλία εκδηλώνεται αμέσως μετά την αιφνίδια αναστολή της εκστρατείας αεροπορικών πληγμάτων των ΗΠΑ κατά ιρανικών στόχων την περασμένη Παρασκευή. Η εξέλιξη αυτή αναζωπύρωσε τις ελπίδες για επίτευξη βιώσιμης συμφωνίας, η οποία θα επιτρέψει την ομαλή επανέναρξη των δρομολογίων δεξαμενόπλοιων. Υπενθυμίζεται ότι πριν από το ξέσπασμα της στρατιωτικής σύγκρουσης μεταξύ των ΗΠΑ, του Ισραήλ και του Ιράν, από το Στενό του Ορμούζ διερχόταν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προμήθειας ενέργειας.
Στο επίκεντρο του σχεδίου του Μουσκάτ βρίσκεται η συγκρότηση μιας περιφερειακής κοινοπραξίας με τη συμμετοχή του Ιράν και των κρατών του Κόλπου, η οποία θα αναλάβει την παροχή ασφάλειας στα διερχόμενα εμπορικά σκάφη. Παράλληλα, η πρόταση ορίζει τον διαχωρισμό της θαλάσσιας κυκλοφορίας σε τρεις διακριτές λωρίδες:
- Μία λωρίδα εντός των ιρανικών χωρικών υδάτων,
- Μία διεθνή θαλάσσια λωρίδα, και
- Μία λωρίδα εντός των χωρικών υδάτων του Ομάν.
Εφόσον η πρόταση γίνει αποδεκτή από όλες τις πλευρές, η Τεχεράνη θα αναλάβει την ευθύνη για την εκκαθάριση των θαλάσσιων ναρκών, εστιάζοντας πρωτίστως στη διεθνή λωρίδα. Ωστόσο, οι τεχνικές ομάδες διαπραγμάτευσης των εμπλεκόμενων πλευρών δεν έχουν ακόμη οριστικοποιήσει τις λεπτομέρειες των στρατιωτικών και τεχνικών πρωτοκόλλων.
Η πρόταση κατατίθεται σε μια περίοδο έντονης αμφισβήτησης του καθεστώτος των στενών. Πρόσφατα, οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) έδωσαν στη δημοσιότητα χάρτη με τον οποίο διεκδικούν επιχειρησιακό έλεγχο σε μια ευρεία θαλάσσια ζώνη, οριοθετημένη δυτικά μεταξύ της Νήσου Κεσμ και του Ουμ αλ-Καϊγουέιν, και ανατολικά μεταξύ του Όρους Μομπάρακ και της Φουτζέιρα. Η ζώνη αυτή καλύπτει κομβικές περιοχές κοντά στο Μπαντάρ Αμπάς, τη Σίρι, το Ρας αλ-Χάιμα, το Ντουμπάι, το Άμπου Ντάμπι και το Τσαμπαχάρ.
Παρά τις σκληρές δημόσιες τοποθετήσεις της ιρανικής ηγεσίας, διπλωματικές πηγές επιβεβαιώνουν ότι η Τεχεράνη επιδεικνύει ουσιαστική ευελιξία στις συνομιλίες. Ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, είχε διαδοχικούς γύρους επαφών στην Τεχεράνη με τους ομολόγους του από το Ομάν και τη Σαουδική Αραβία. Όπως δήλωσε ο Αραγτσί, «υπάρχει επιτακτική ανάγκη ενίσχυσης της περιφερειακής συνεργασίας και προώθησης κοινών διπλωματικών προσπαθειών για την εδραίωση της σταθερότητας στον Περσικό Κόλπο».
Από την πλευρά της Ουάσινγκτον, ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ σημείωσε ότι οι ΗΠΑ διεξάγουν «καλές συνομιλίες» με το Ιράν, προειδοποιώντας ωστόσο ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις της CENTCOM θα επαναληφθούν εάν οι διαπραγματεύσεις δεν αποδώσουν. Παράλληλα, οι δυνάμεις των ΗΠΑ διατηρούν τη ναυτική παρουσία τους στην περιοχή, παρακολουθώντας στενά τις εξελίξεις. Η πρόταση του Ομάν αποτελεί αυτή τη στιγμή τη μοναδική συγκροτημένη φόρμουλα που επιχειρεί να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ της περιφερειακής κυριαρχίας και της διεθνούς ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.
