Ο πόλεμος ανάμεσα στις ΗΠΑ, το Ισραήλ και το Ιράν ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου 2026, όταν αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις άρχισαν να χτυπούν στόχους στο Ιράν. Η Τεχεράνη απάντησε με επιθέσεις σε όλο τον Κόλπο και με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ στο μεγαλύτερο μέρος της ναυσιπλοΐας. Η εκεχειρία της 7ης Απριλίου και το μνημόνιο συνεννόησης της 17ης Ιουνίου δεν άντεξαν, και ως τον Αύγουστο ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών είχε ξαναμπεί σε ισχύ. Το χρονολόγιο που ακολουθεί στηρίζεται σε δύο εκθέσεις της Υπηρεσίας Ερευνών του Κογκρέσου (CRS): την R48887 της 26ης Μαρτίου 2026 και την R45281, που ενημερώθηκε στις 7 Αυγούστου 2026. Οι ισχυρισμοί κυβερνήσεων αποδίδονται στις ίδιες τις κυβερνήσεις.
Τα βασικά σημεία
- 28 Φεβρουαρίου: ξεκινούν οι επιχειρήσεις Epic Fury (όνομα των ΗΠΑ) και Roaring Lion (όνομα του Ισραήλ). Σκοτώνεται ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ.
- Αρχές Μαρτίου: το Ιράν κηρύσσει κλειστά τα Στενά του Ορμούζ και η κίνηση σχεδόν σταματά.
- 11 Μαρτίου: ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας ανακοινώνει τη μεγαλύτερη συντονισμένη απελευθέρωση έκτακτων αποθεμάτων στην ιστορία, 400 εκατ. βαρέλια.
- 7 Απριλίου: συμφωνείται εκεχειρία ΗΠΑ – Ιράν. Στις 13 Απριλίου, μετά την αποτυχία των συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ, ο Τραμπ διατάσσει αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
- 3 Μαΐου: ανακοινώνεται το «Project Freedom» για την καθοδήγηση πλοίων από νότια διαδρομή, το οποίο αναστέλλεται δύο ημέρες αργότερα.
- 17 Ιουνίου: υπογράφεται μνημόνιο ΗΠΑ – Ιράν. Μετά τις ιρανικές επιθέσεις σε πλοία στις 25 Ιουνίου και στις 7–8 Ιουλίου, ο αποκλεισμός επανέρχεται στα μέσα Ιουλίου (ανακοίνωση της CENTCOM με ημερομηνία 13 Ιουλίου).
Πώς ξεκίνησε ο πόλεμος
Η CRS εντοπίζει τις ρίζες του στην πολιτική «μέγιστης πίεσης» της δεύτερης κυβέρνησης Τραμπ τον Φεβρουάριο του 2025 και στον «πόλεμο των 12 ημερών» του Ιουνίου 2025, όταν το Ισραήλ χτύπησε το Ιράν και οι ΗΠΑ έπληξαν τρεις πυρηνικές εγκαταστάσεις στις 22 Ιουνίου. Από τα τέλη Δεκεμβρίου 2025 έως τα τέλη Φεβρουαρίου 2026 ο Τραμπ διέταξε συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων κοντά στο Ιράν.
Στις 28 Φεβρουαρίου αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις άρχισαν τα πλήγματα. Ανακοινώνοντάς τα, ο Τραμπ είπε ότι στόχος ήταν να «εξαλειφθούν οι επικείμενες απειλές από το ιρανικό καθεστώς». Αξιωματούχοι των ΗΠΑ ανέφεραν, μεταξύ άλλων στόχων, την καταστροφή του βαλλιστικού οπλοστασίου και του ναυτικού της χώρας. Ο Αλί Χαμενεΐ, ηγέτης από το 1989, σκοτώθηκε και τον διαδέχθηκε ο γιος του, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ. Ως τις 25 Μαρτίου η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ανέφερε ότι είχαν χτυπηθεί πάνω από 10.000 στόχοι στο Ιράν, και αξιωματούχοι υποστήριξαν ότι είχε επιτευχθεί «αεροπορική υπεροχή σε μεγάλα τμήματα του Ιράν». Η CRS καταγράφει επίσης αναφορές ότι πύραυλος Tomahawk έπληξε σχολείο στη Μινάμπ στις 28 Φεβρουαρίου και σκότωσε 168 ανθρώπους, κυρίως παιδιά, και ότι μια προκαταρκτική έρευνα του αμερικανικού στρατού φέρεται να έκρινε υπεύθυνες τις ΗΠΑ.
Γιατί ο Ορμούζ έγινε το κέντρο του πολέμου
Τα Στενά βρίσκονται ανάμεσα στο Ιράν και στο Ομάν και έχουν πλάτος 22 ναυτικά μίλια στο στενότερο σημείο τους, μέσα σε ιρανικά και ομανικά χωρικά ύδατα. Το 2025 περνούσαν από εκεί περίπου 20 εκατ. βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, δηλαδή περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, και το 19% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), κυρίως από το Κατάρ και τα ΗΑΕ.
Μέσα σε λίγες ημέρες από τα πρώτα πλήγματα, οι ιρανικές δυνάμεις κήρυξαν κλειστά τα Στενά και η κίνηση σχεδόν σταμάτησε, αφήνοντας εκατοντάδες πλοία και χιλιάδες ναυτικούς εγκλωβισμένους στον Κόλπο. Το Ιράν επέτρεπε τη διέλευση πλοίων ορισμένων χωρών από τα δικά του ύδατα, με χρέωση, όπως αναφέρεται. Τον Μάιο ίδρυσε «Αρχή των Στενών του Περσικού Κόλπου» και υποστήριξε ότι κανένα σκάφος δεν μπορεί να περάσει χωρίς άδειά της. Η CRS χαρακτηρίζει πρωτοφανή την αξίωση ελέγχου όλων των Στενών και σημειώνει ότι έρχεται σε αντίθεση με το γεγονός ότι τμήμα τους ανήκει σε ομανικά ύδατα.
Οι αγορές αντέδρασαν άμεσα. Στις 11 Μαρτίου ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας ανακοίνωσε απελευθέρωση 400 εκατ. βαρελιών από τα αποθέματα 32 κρατών-μελών, με τη συμμετοχή των ΗΠΑ να φτάνει τα 172 εκατ. Από τον Φεβρουάριο έως τον Μάιο οι ευρωπαϊκές τιμές αερίου ανέβηκαν 44%, οι ασιατικές 66% και οι παγκόσμιες τιμές πετρελαίου 50%, σύμφωνα με την CRS. Η πρόσφατη κλιμάκωση φαίνεται και στο ρεπορτάζ για τον ιρανικό ισχυρισμό ότι σταμάτησε η κίνηση των «μη συμμορφούμενων» πλοίων και ότι η μαύρη λίστα έφτασε τα 124 σκάφη, καθώς και στους επτά όρους που έθεσε ο Ρεζαΐ για τον Ορμούζ.
Τι έγινε μετά την εκεχειρία του Απριλίου
Η εκεχειρία της 7ης Απριλίου σταμάτησε τις μεγάλες μάχες, αλλά ο Τραμπ την έθεσε υπό τον όρο του «ΠΛΗΡΟΥΣ, ΑΜΕΣΟΥ και ΑΣΦΑΛΟΥΣ ανοίγματος των Στενών του Ορμούζ», και το Ιράν διέκοψε ξανά την κίνηση σε απάντηση στις ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο. Μετά την αποτυχία των συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ ξεκίνησε στις 13 Απριλίου ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών. Στην πρώτη αυτή φάση, ως τα μέσα Ιουνίου, η CENTCOM ανέφερε ότι ανακατεύθυνε πάνω από 140 πλοία και «απενεργοποίησε» εννέα.
Το μνημόνιο της 17ης Ιουνίου, που υπέγραψαν οι πρόεδροι Τραμπ και Πεζεσκιάν, προέβλεπε «άρση του (αμερικανικού) ναυτικού αποκλεισμού» και δέσμευε το Ιράν να εξασφαλίσει ασφαλή διέλευση χωρίς χρέωση για 60 ημέρες. Στα τέλη Ιουνίου ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός και το Ομάν οργάνωσαν την εκκένωση των εγκλωβισμένων πλοίων μέσα από ομανικά ύδατα. Λίγες ημέρες αργότερα, στις 25 Ιουνίου, το Ιράν επιτέθηκε σε πλοίο σε ομανικά ύδατα και οι ΗΠΑ απάντησαν με αεροπορικά πλήγματα. Μετά από δεύτερο γύρο ιρανικών επιθέσεων στις 7–8 Ιουλίου, ο Τραμπ είπε ότι το μνημόνιο δεν ισχύει πλέον.
Η CRS σημειώνει ότι στα μέσα Ιουλίου ο όγκος των επιθέσεων ήταν υψηλότερος από κάθε άλλη στιγμή από τον Απρίλιο, ενώ στις αρχές Αυγούστου η σύγκρουση είχε εκτονωθεί, εν μέσω συνομιλιών Ιράν – Ομάν για τα Στενά. Ο αμερικανικός αποκλεισμός ήταν και πάλι σε ισχύ. Η εικόνα στα τέλη Οκτωβρίου περιγράφεται στο ρεπορτάζ για τις 100 ημέρες αποκλεισμού, ενώ ο Μάικ Γουόλτζ, πρέσβης των ΗΠΑ στον ΟΗΕ, δήλωσε ότι ο πόλεμος μπορεί να κρατήσει ακόμη έναν χρόνο και ότι ο αποκλεισμός μπορεί να συνεχιστεί «στο ορατό μέλλον».
Ποιες επιλογές έχει η Ουάσιγκτον
Η CRS απαριθμεί διάφορες πιθανές πορείες για τα Στενά: στρατιωτική δράση για τον έλεγχο της ιρανικής ακτογραμμής, ναυτικές συνοδείες όπως τη δεκαετία του 1980, αμερικανική διοίκηση των Στενών, συνεργατικό σχήμα κατά το πρότυπο των Στενών της Μαλάκα, διαρκής αστάθεια ή μετατόπιση των αμερικανικών πόρων μακριά από τον Κόλπο. Δεν προβλέπει ποιο θα επικρατήσει. Σημειώνει ότι ο πρόεδρος της ιρανικής Βουλής, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, φέρεται να είπε στις 23 Ιουνίου ότι η διαχείριση των Στενών «δεν θα επιστρέψει ποτέ στον τρόπο που ήταν πριν από τον πόλεμο».
