NASA: Πυρηνοκίνητο ρόβερ PROMISE και οκτώ εταιρείες στη σύμβαση CLPS 2 των 10 δισ. δολαρίων για τη Βάση στη Σελήνη

Ένα εξάτροχο ρόβερ με πυρηνική πηγή ενέργειας, οκτώ εταιρείες για σεληνιακές παραδόσεις έως 10 δισ. δολάρια και έξι αποστολές μεταφοράς φορτίων αξίας περίπου 1,3 δισ. δολαρίων είναι τα βασικά στοιχεία της δέσμης συμβάσεων που ανακοίνωσε η NASA το Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2026 για τη Βάση στη Σελήνη (Moon Base), τη μόνιμη παρουσία που σχεδιάζει στον νότιο πόλο του φυσικού μας δορυφόρου. Οι ανακοινώσεις έγιναν στην αεροδιαστημική έκθεση και αεροπορική επίδειξη MAX POWER, στο Διαστημικό Κέντρο Κένεντι της Φλόριντα, και περιλαμβάνουν και τις πρώτες αγορές εξοπλισμού για ενέργεια και επικοινωνίες στην επιφάνεια. Όλες οι λεπτομέρειες βρίσκονται στο δελτίο Τύπου της NASA.

Το ρόβερ ονομάζεται PROMISE, ακρωνύμιο που περιγράφει ένα πολικό όχημα παρατήρησης, χαρτογράφησης και επιτόπιας εξερεύνησης. Χάρη στην πυρηνική του πηγή θα μπορεί να κινείται και κατά τη μακριά σεληνιακή νύχτα, αλλά και μέσα σε περιοχές που δεν φωτίζονται ποτέ από τον Ήλιο, όπου οι επιστήμονες εκτιμούν ότι υπάρχει πάγος. Με τρυπάνι θα παίρνει δείγματα σεληνιακού εδάφους (ρεγόλιθου) από βάθος περίπου 1 μέτρου (3 πόδια), ενώ θα φέρει φασματόμετρα για τη χημική σύσταση του εδάφους, αισθητήρες θερμοκρασίας και ακτινοβολίας και κάμερες ορατού φωτός. Θα δοκιμάσει επίσης νέας γενιάς υπολογιστή ανθεκτικό στην ακτινοβολία και αλγορίθμους αυτόνομης λειτουργίας. Η εκτόξευση προγραμματίζεται για τα τέλη του 2028 και η αποστολή θα διαρκέσει 18 μήνες.

Την κατασκευή αναλαμβάνει το Εργαστήριο Αεριοπροώθησης (JPL) της NASA στη Νότια Καλιφόρνια, που θα διαχειριστεί και την αποστολή. Θα χρησιμοποιήσει εφεδρικά εξαρτήματα πτήσης και μοντέλα δοκιμών από τα ρόβερ Curiosity και Perseverance του Άρη, λύση που μειώνει το κόστος και τον χρόνο ανάπτυξης. Η NASA έχει ήδη εξετάσει αν ο εξοπλισμός αυτός αντέχει το σκληρό περιβάλλον κοντά στον νότιο πόλο και έκρινε ότι αντέχει. Στη Σελήνη θα το μεταφέρει η Blue Origin με το σκάφος προσελήνωσης Mark 1, με βασική σύμβαση 94 εκατ. δολαρίων και δυνατότητα επέκτασης κατά 140 εκατ. δολάρια ακόμη, ανάλογα με την απόδοση. Η ανάθεση διευρύνει την εντολή του Μαΐου 2026 για τη μεταφορά δύο οχημάτων κίνησης στο σεληνιακό έδαφος (LTV). Για το ευρύτερο πλαίσιο, δείτε και το ρεπορτάζ μας για τις ενημερωμένες συμβάσεις των σεληνακάτων Blue Origin και SpaceX.

Η δεύτερη μεγάλη απόφαση αφορά τα μη επανδρωμένα σκάφη προσελήνωσης που θα μεταφέρουν φορτία. Το πρόγραμμα CLPS (Commercial Lunar Payload Services) αναθέτει σε ιδιωτικές εταιρείες να κατεβάζουν στη Σελήνη επιστημονικά, τεχνολογικά και υποδομικά φορτία της NASA με δικά τους σκάφη. Για τη νέα φάση, CLPS 2, επιλέχθηκαν οκτώ εταιρείες, οι οποίες θα διαγωνίζονται για τις μελλοντικές αποστολές: οι SpaceX, Blue Origin, Intuitive Machines και Firefly Aerospace, καθώς και οι Northrop Grumman Space Systems, Lockheed Martin Space, Voyager Technologies και ispace-U.S. Η σύμβαση-πλαίσιο διαρκεί δέκα χρόνια, έχει πολλούς αναδόχους και συνολικό ανώτατο όριο 10 δισ. δολαρίων. Ταυτόχρονα, η αξία της υφιστάμενης σύμβασης CLPS 1.0 αυξήθηκε από 2,6 σε 4,2 δισ. δολάρια για τους στόχους της πρώτης φάσης της βάσης. Η σύμβαση αυτή ισχύει έως τον Νοέμβριο 2028, με πενταετή παράταση έως τον Νοέμβριο 2033 για να ολοκληρωθούν οι παραδόσεις που έχουν ήδη ανατεθεί.

Για τη διαδρομή από τη Γη ως τη Σελήνη η NASA ανέθεσε έξι εντολές εργασίας στην Impulse Space, στην Arrow Science and Technology και στη Blue Origin, στο πλαίσιο της σύμβασης VADR για αποκλειστικές και κοινές εκτοξεύσεις. Οι εντολές αξίζουν συνολικά περίπου 1,3 δισ. δολάρια, ενώ η δεκαετής σύμβαση VADR έχει ανώτατο όριο 5 δισ. δολαρίων. Καλύπτουν τρία είδη αποστολών: η πρώτη θα ελέγξει επικοινωνίες, πλοήγηση και οχήματα μεταφοράς σε τροχιά στη διαδρομή από τη γήινη τροχιά προς τη Σελήνη και θα στείλει στο βαθύ διάστημα το σκάφος CAPSTONE 02. Η δεύτερη θα στείλει στον νότιο πόλο ομάδα ευκίνητων drones, όπως τα MoonFall της NASA, για να εξερευνήσουν την περιοχή πριν από την άφιξη αστροναυτών. Η τρίτη θα δοκιμάσει τεχνολογίες πλοήγησης σε διάφορες τροχιές μεταξύ Γης και Σελήνης. Εκτοξευτές θα είναι οι New Glenn της Blue Origin, Terran R της Relativity Space και Falcon 9 της SpaceX, ενώ τα σκάφη μεταφοράς στο διάστημα θα δώσουν οι Blue Origin, Firefly Aerospace, Impulse Space και Quantum Space.

Χωριστά, η SpaceX θα εκτοξεύσει το 2028 με Starship δορυφόρους επικοινωνιών στον χώρο μεταξύ Γης και Σελήνης, σε μια επίδειξη που θα δείξει πώς θα στηθούν τα μελλοντικά σεληνιακά δίκτυα επικοινωνιών. Η ανάθεση έγινε με εντολή ειδικής αποστολής σε υφιστάμενη σύμβαση σεληνιακής εφοδιαστικής. Τις εξελίξεις στα σκάφη που θα κατεβάσουν ανθρώπους στη Σελήνη έχουμε παρουσιάσει στο ρεπορτάζ για τις δοκιμές των Blue Moon και Starship πριν από την προσελήνωση του 2028.

Στην επιφάνεια, η NASA θα αγοράσει εμπορικά εξαρτήματα για τον miniCAST, έναν μικρό πύργο που θα συνδυάζει ηλιακή ενέργεια και επικοινωνίες. Την αποθήκευση ενέργειας ανέλαβε η Honeybee Robotics, θυγατρική της Blue Origin, την παραγωγή ισχύος η Redwire και την ασύρματη μεταφορά ισχύος η Yank Technologies. Τα συστήματα θα συναρμολογηθούν και θα δοκιμαστούν στο Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων Μάρσαλ στο Χάντσβιλ της Αλαμπάμα. Οι εργασίες αναμένεται να ξεκινήσουν μέσα σε λίγους μήνες και αφορούν εξαρτήματα, όχι ολοκληρωμένο σύστημα, για το οποίο η NASA σχεδιάζει χωριστή πρόσκληση στις αρχές του 2027. Ο οργανισμός θα απευθύνει επίσης στοχευμένη πρόσκληση μέσω του NextSTEP-3 B, για να συγκεντρώσει δεδομένα που λείπουν από τον σχεδιασμό της βάσης, με μικρά διαστημικά σκάφη, φορτία σε μελλοντικές πτήσεις ή αγορά δεδομένων από εταιρείες.

«Χτίζουμε τη Βάση στη Σελήνη αποστολή με αποστολή», δήλωσε ο διοικητής της NASA Τζάρεντ Άιζακμαν, προσθέτοντας ότι, όταν οι αστροναύτες επιστρέψουν στη Σελήνη, θα βρουν τα πρώτα στοιχεία της βάσης να τους περιμένουν ήδη στην επιφάνεια. Ο υπεύθυνος του προγράμματος Κάρλος Γκαρσία-Γκαλάν τόνισε ότι μέσα σε οκτώ μήνες ο οργανισμός ενοποίησε πολλές επιμέρους δράσεις σε ένα πρόγραμμα και προχώρησε σε νέες συμβάσεις και συνεργασίες. Η NASA σχεδιάζει όλο και δυσκολότερες αποστολές αστροναυτών του Artemis στον νότιο πόλο, με στόχο μόνιμη ανθρώπινη παρουσία στη Σελήνη και, στη συνέχεια, την πρώτη επανδρωμένη αποστολή στον Άρη.