Κύπρος στον ΟΗΕ: Καταγγέλλει το τουρκικό «Akdeniz Arastirma 1» για έρευνες χωρίς άδεια σε χωρικά ύδατα και ΑΟΖ

Η Κυπριακή Δημοκρατία έφερε ενώπιον του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ τις έρευνες του Akdeniz Arastirma 1, ερευνητικού πλοίου με τουρκική σημαία, που κινήθηκε τον Ιούνιο και τον Αύγουστο μέσα στα κυπριακά χωρικά ύδατα και στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη χωρίς άδεια της Λευκωσίας. Η επιστολή, με ημερομηνία 6 Οκτωβρίου 2026, υπογράφεται από τη Μόνιμη Αντιπρόσωπο της Κύπρου στα Ηνωμένα Έθνη, Μαρία Μιχαήλ, και κυκλοφόρησε στις 22 Οκτωβρίου ως επίσημο έγγραφο A/81/413 της Γενικής Συνέλευσης.

Δύο περίοδοι δειγματοληψιών

Κατά το κείμενο, το πλοίο έκανε δειγματοληψίες νερού σε δύο φάσεις: το δεύτερο μισό του Ιουνίου (15-30/6) και σχεδόν ολόκληρο τον Αύγουστο (3-29/8) του 2026. Οι δειγματοληψίες έγιναν στα νερά ανάμεσα στο νησί και στις τουρκικές ακτές, και μάλιστα σε σημεία εντός της αιγιαλίτιδας ζώνης και της ΑΟΖ της Δημοκρατίας. Η κυπριακή αποστολή επισύναψε δύο χάρτες ως Παραρτήματα Ι και ΙΙ, έναν για κάθε περίοδο. Η Λευκωσία τονίζει ότι η Άγκυρα ούτε ζήτησε ούτε έλαβε συγκατάθεση.

Τα άρθρα της UNCLOS που επικαλείται η Λευκωσία

Η είσοδος του πλοίου στα χωρικά ύδατα και οι έρευνες εκεί χωρίς τη ρητή συναίνεση της Λευκωσίας συνιστούν, κατά την κυπριακή πλευρά, παραβίαση της κυριαρχίας της Κύπρου, την οποία κατοχυρώνει η UNCLOS με τα άρθρα 2 και 3. Κατά το άρθρο 245, μόνο η Κύπρος ρυθμίζει, επιτρέπει και πραγματοποιεί θαλάσσιες επιστημονικές έρευνες στην αιγιαλίτιδα ζώνη της, και η κυπριακή πλευρά προσθέτει ότι οι διατάξεις αυτές αποτυπώνουν το εθιμικό διεθνές δίκαιο.

Για την ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα, το έγγραφο παραπέμπει στο άρθρο 56 (1)(β)(ii), που αναγνωρίζει στο παράκτιο κράτος αποκλειστική δικαιοδοσία σε θέματα θαλάσσιας επιστημονικής έρευνας στην ΑΟΖ του, και στο άρθρο 246 (2), κατά το οποίο η θαλάσσια επιστημονική έρευνα στην ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα διεξάγεται μόνο με τη συναίνεση του παράκτιου κράτους. Το συμπέρασμα της Λευκωσίας είναι ότι η Τουρκία «δεν έχει καμία απολύτως νομική βάση» να διεξάγει, να εγκρίνει ή να διευκολύνει έρευνες στις κυπριακές θαλάσσιες ζώνες.

Τι ζητά από τον Γκουτέρες

Η κυβέρνηση της Κύπρου ζητά από τον Γενικό Γραμματέα να μεταφέρει στην Άγκυρα ένα σαφές μήνυμα: να συμμορφωθεί πλήρως με όσα της επιβάλλει το διεθνές δίκαιο, να σεβαστεί την κυπριακή κυριαρχία και δικαιοδοσία και να μην πραγματοποιεί, να μην εγκρίνει και να μη διευκολύνει θαλάσσιες επιστημονικές έρευνες στις κυπριακές θαλάσσιες ζώνες χωρίς τη συναίνεση της Λευκωσίας. Ζητά επίσης να διανεμηθεί η επιστολή με τα παραρτήματά της ως έγγραφο της Γενικής Συνέλευσης, υπό τα θέματα 39 («Το ζήτημα της Κύπρου») και 74 («Ωκεανοί και δίκαιο της θάλασσας»), αλλά και να αναρτηθεί στον ιστότοπο του DOALOS, του τμήματος του ΟΗΕ που χειρίζεται τα θέματα ωκεανών και δικαίου της θάλασσας, και στην επόμενη έκδοση του Law of the Sea Bulletin.

Η Λευκωσία έχει στείλει πρόσφατα στον ΟΗΕ και άλλη επιστολή, για 626 τουρκικές παραβιάσεις του εναέριου χώρου σε δύο μήνες. Για τις κυπριακές θαλάσσιες ζώνες δείτε επίσης την οριοθέτηση ΑΟΖ με τον Λίβανο.