Hera: Το διαστημόπλοιο του ESA διέκρινε για πρώτη φορά χωριστά τους αστεροειδείς Didymos και Dimorphos

Μέχρι πρόσφατα το διαστημόπλοιο Hera έβλεπε το σύστημα των αστεροειδών Didymos και Dimorphos ως ένα μοναδικό φωτεινό σημείο. Τώρα το σημείο έγινε δύο. Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) ανακοίνωσε την Τρίτη 27 Οκτωβρίου ότι η Hera, η πρώτη αποστολή του για την πλανητική άμυνα, διέκρινε για πρώτη φορά χωριστά τους δύο αστεροειδείς-στόχους της και απέδειξε οπτικά ότι πρόκειται για διπλό σύστημα. Το Didymos βρίσκεται αυτή την εποχή περίπου 197 εκατ. χιλιόμετρα από τη Γη, όπως αναφέρει η σχετική ανακοίνωση του ESA.

Η λήψη έγινε το βράδυ της 18ης Οκτωβρίου με τη μονόχρωμη κάμερα αστεροειδών του σκάφους (Asteroid Framing Camera), από απόσταση 1.280 χιλιομέτρων από το ζεύγος. Το μικρότερο σώμα, ο Dimorphos, καταλαμβάνει στο πρώτο καρέ μόλις περίπου ένα εικονοστοιχείο (pixel), αλλά φαίνεται καθαρά ξεχωριστό από τον μητρικό αστεροειδή. «Με αυτή την εικόνα γίνεται ορατός για πρώτη φορά ο μικρότερος αστεροειδής Dimorphos», εξήγησε ο Michael Kueppers. «Πριν από αυτή τη λήψη το σκάφος έβλεπε ακόμη το σύστημα του Didymos ως μία τελεία.»

Η εικόνα ήρθε μετά την επιτυχία των ελιγμών πέδησης που πραγματοποίησε η Hera νωρίτερα μέσα στον μήνα. Δύο πυροδοτήσεις προωθητήρων με διαφορά μίας εβδομάδας μείωσαν την ταχύτητα του σκάφους ως προς τους αστεροειδείς σε μόλις 20 μέτρα το δευτερόλεπτο, ώστε να πλησιάζει σταδιακά και με ακρίβεια. «Για πρώτη φορά βλέπουμε μέσα από τα μάτια της ίδιας της Hera το διπλό σύστημα αστεροειδών για το οποίο σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε η αποστολή», δήλωσε ο υπεύθυνος της αποστολής Ian Carnelli.

Τα μεγέθη βοηθούν να αποτιμηθεί η κλίμακα. Ο Didymos, με διάμετρο 780 μέτρα, υπολείπεται λίγο σε ύψος από το ψηλότερο κτίριο του κόσμου, τον ουρανοξύστη Μπουρτζ Χαλίφα (Burj Khalifa) του Ντουμπάι, ενώ ο Dimorphos, με 151 μέτρα, είναι περίπου όσο η Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας. Ο μικρός αστεροειδής κινείται γύρω από τον μητρικό του με ταχύτητα περίπου 18 εκατοστά το δευτερόλεπτο, σε μέση απόσταση 1,15 χλμ. από αυτόν.

Η αποστολή είναι η συνέχεια του πειράματος που έγινε το 2022. Στις 26 Σεπτεμβρίου 2022 το σκάφος DART της NASA, για το οποίο έχουμε γράψει και στο ρεπορτάζ μας για την εκτόξευση του DART, χτύπησε τον Dimorphos με ταχύτητα 6,1 χλμ. το δευτερόλεπτο. Η σύγκρουση εκτόξευσε νέφος συντριμμιών σε απόσταση 10.000 χλμ. και συντόμευσε την τροχιά του αστεροειδούς κατά περίπου 33 λεπτά.

Η μέθοδος αυτή λέγεται κινητική κρούση και δεν έχει ακόμη κατανοηθεί πλήρως, ώστε να χρησιμοποιηθεί ως αξιόπιστη τεχνική πλανητικής άμυνας. Μένουν ανοιχτά ερωτήματα: τι προκάλεσε η κρούση στον ίδιο τον αστεροειδή, άνοιξε κρατήρα ή άλλαξε ολόκληρο το σχήμα του, ποια είναι η ακριβής σύσταση, δομή και μάζα του, και ποιες ιδιότητες εξηγούν μια εκτροπή πολύ μεγαλύτερη από όση προέβλεπαν οι προσομοιώσεις. Στην ίδια προσπάθεια για την ασφάλεια της Γης εντάσσεται και το τηλεσκόπιο NEO Surveyor της NASA, που κατασκευάζεται ειδικά για τον εντοπισμό αστεροειδών και κομητών.

«Οι εικόνες μας θα γίνονται πολύ πιο καθαρές όσο η Hera πλησιάζει», πρόσθεσε ο Carnelli. Οι πρώτες λεπτομερείς εικόνες του Dimorphos, του πρώτου σώματος στο Ηλιακό Σύστημα του οποίου η τροχιά άλλαξε μετρήσιμα από ανθρώπινη παρέμβαση, αναμένονται στις 25 Νοεμβρίου. Τους επόμενους μήνες η Hera θα πραγματοποιήσει από κοντά «έρευνα στον τόπο της πρόσκρουσης» με πολλαπλά όργανα, ενώ θα αναπτύξει δύο μικροδορυφόρους τύπου CubeSat, στο μέγεθος κουτιού παπουτσιών, για ακόμη πιο κοντινή μελέτη. Η αποστολή προβλέπει τελικά και προσεδάφιση.