Η Τεχεράνη προχωρά στον ριζικό ανασχεδιασμό του πλαισίου διέλευσης των εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, σχεδιάζοντας την επιβολή οικονομικών τελών για την παροχή υπηρεσιών ασφαλείας και επιτήρησης. Η κίνηση αυτή συνοδεύεται από την πρόθεση της ιρανικής ηγεσίας να εφαρμόσει ένα καθεστώς προνομιακής μεταχείρισης για τις χώρες που διατήρησαν φιλική στάση απέναντί της κατά τη διάρκεια των πρόσφατων εχθροπραξιών.
Η προσωρινή συμφωνία-πλαίσιο που υπεγράφη ανάμεσα στο Ιράν και τις Ηνωμένες Πολιτείες με σκοπό τον τερματισμό των πολεμικών συγκρούσεων όριζε ότι η διέλευση των εμπορικών σκαφών θα γινόταν δωρεάν για ένα διάστημα 60 ημερών. Παρά τη ρύθμιση αυτή, επικρατεί έντονος προβληματισμός στη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα για το καθεστώς που θα επιβληθεί μόλις εκπνεύσει η συγκεκριμένη προθεσμία, καθώς η ιρανική πλευρά επιδιώκει να παγιώσει τον έλεγχο της στρατηγικής αυτής διόδου.
Ο Ιρανός πρέσβης στην Κίνα, Αμπντολρεζά Ραχμανί Φαζλί, παρουσίασε τις βασικές κατευθύνσεις αυτού του σχεδίου κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στο Φόρουμ για την Παγκόσμια Ειρήνη στο Πεκίνο. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Τεχεράνη βρίσκεται σε διαδικασία διαβουλεύσεων και σύμπραξης με το Ομάν για τη διαμόρφωση των νέων κανόνων που θα διέπουν τη θαλάσσια οδό. «Ως χώρα για την οποία τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μέρος των χωρικών μας υδάτων, θα επιβάλουμε σίγουρα τέλος για τις παρεχόμενες υπηρεσίες», δήλωσε ο Αμπντολρεζά Ραχμανί Φαζλί. Ο Ιρανός διπλωμάτης διευκρίνισε ότι το συγκεκριμένο αντίτιμο δεν θα αποτελεί «διόδια», αλλά θα συνδέεται άμεσα με την κάλυψη των αναγκών για την ασφάλεια και την προστασία του περιβάλλοντος στην περιοχή.
Το νέο πλαίσιο εστιάζει στην εγγύηση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας, στη συνεχή παρακολούθηση των πλοίων και στη διαχείριση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων που προκαλούνται από την πυκνή διέλευση των δεξαμενόπλοιων. Ταυτόχρονα, η ιρανική κυβέρνηση συνδέει ξεκάθαρα το οικονομικό και λειτουργικό σκέλος της ναυσιπλοΐας με τις διπλωματικές ισορροπίες.
«Θα εξετάσουμε σίγουρα μια ειδική μεταχείριση για τις χώρες που ήταν φιλικές και στάθηκαν ιδιαιτέρως στο πλευρό μας στις δύσκολες στιγμές», πρόσθεσε ο Ιρανός αξιωματούχος. Η δήλωση αυτή φωτογραφίζει τα κράτη που επέλεξαν να μην ευθυγραμμιστούν με την πολιτική των διεθνών κυρώσεων ή παρείχαν πολιτική στήριξη στην Ισλαμική Δημοκρατία κατά τη διάρκεια της κρίσης.
Υπό κανονικές συνθήκες, το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) διακινείται μέσω των στενών. Η ναυσιπλοΐα είχε διακοπεί σχεδόν ολοκληρωτικά μετά την έναρξη των στρατιωτικών πληγμάτων από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, μια εξέλιξη που προκάλεσε σοβαρούς τριγμούς στις διεθνείς αγορές και απότομη άνοδο στο κόστος της ενέργειας. Η άρση του αποκλεισμού στα Στενά του Ορμούζ από την πλευρά της Τεχεράνης πραγματοποιήθηκε ως αποτέλεσμα της υπογραφής του μνημονίου συνεννόησης με την Ουάσιγκτον. Ωστόσο, οι διπλωματικές επαφές για την επίτευξη μιας οριστικής και μόνιμης συμφωνίας συνεχίζονται, με το καθεστώς της θαλάσσιας διόδου να αποτελεί το ισχυρότερο διαπραγματευτικό χαρτί του Ιράν στην παρούσα φάση.
