Σε μια πρωτοφανή, συντονισμένη κίνηση που ερμηνεύεται ως «διπλό χτύπημα» κατά της τουρκικής στρατηγικής, η ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης έθεσε την Άγκυρα προ των ευθυνών της, ταυτίζοντάς την με αναθεωρητικές δυνάμεις και απαιτώντας τον απόλυτο σεβασμό στο Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας. Μέσα σε 24 ώρες, η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, και η Ύπατη Εκπρόσωπος για την Εξωτερική Πολιτική, Κάγια Κάλλας, χάραξαν μια αυστηρή γραμμή που περιορίζει τις φιλοδοξίες της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο και τα Βαλκάνια.
Το πρώτο πλήγμα ήρθε μέσω της συνέντευξης της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην εφημερίδα DIE ZEIT. Η κ. Φον ντερ Λάιεν τοποθέτησε την Τουρκία στην ίδια κατηγορία με τη Ρωσία και την Κίνα, χαρακτηρίζοντάς την ως δύναμη από την οποία η Ευρώπη πρέπει να προστατευτεί μέσω της «ολοκλήρωσης» της ηπείρου.
«Πρέπει να επιτύχουμε στην ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής ηπείρου, έτσι ώστε να μην επηρεάζεται από τη Ρωσία, την Τουρκία ή την Κίνα», δήλωσε η Πρόεδρος, ξεκαθαρίζοντας ότι η διεύρυνση της ΕΕ αποτελεί πλέον εργαλείο αναχαίτισης της τουρκικής επιρροής. Αργότερα σε μια προσπάθεια να χαμηλώσουν οι αντιδράσεις από την Τουρκία δόθηκε μια διευκρίνιση η οποία ουσιαστικά προσπάθησε να κατευνάσει το ζήτημα χωρίς όμως να αποσύρει την δήλωση ή το ύφος της έκφρασης της.
Το δεύτερο και πιο εξειδικευμένο «χτύπημα» δόθηκε από την Κάγια Κάλλας. Απαντώντας σε ερώτηση του αντιπροέδρου της Ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών και ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ, Γιάννη Μανιάτη, η Ύπατη Εκπρόσωπος ξεκαθάρισε ότι η ΕΕ δεν πρόκειται να ανεχθεί παραβιάσεις των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών-μελών της.
Η κ. Κάλλας τόνισε ότι η Τουρκία:
- Οφείλει να απέχει από απειλές και ενέργειες που βλάπτουν τις σχέσεις καλής γειτονίας.
- Πρέπει να σέβεται την κυριαρχία των κρατών-μελών επί των χωρικών υδάτων και του εναέριου χώρου τους.
- Είναι υποχρεωμένη να τηρεί τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), ειδικά όσον αφορά την εξερεύνηση φυσικών πόρων.
Στο μικροσκόπιο οι τουρκικές Navtex
Παρά τη μείωση των παραβιάσεων στον αέρα, η Κάγια Κάλλας αποκάλυψε ότι η Κομισιόν παρακολουθεί στενά τη συστηματική έκδοση τουρκικών Navtex, οι οποίες αμφισβητούν την ελληνική κυριαρχία και δικαιοδοσία. Η κ. Κάλλας υπενθύμισε ότι η ΕΕ αναμένει από την Άγκυρα «αταλάντευτη προσήλωση» στις διεθνείς συμφωνίες και την ειρηνική επίλυση των διαφορών, προτρέποντας ακόμη και σε προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο.
Η ταυτόχρονη στοχοποίηση της Τουρκίας από τις δύο κορυφαίες αξιωματούχους της ΕΕ σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή στάσης. Η ΕΕ ξεκινά να συνδέει την εσωτερική της ολοκλήρωση με τον περιορισμό της τουρκικής ισχύος, ενώ ταυτόχρονα υιοθετεί πλήρως τις ελληνικές θέσεις για το Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο ως «ευρωπαϊκές θέσεις».
