Τον Ιούλιο του 1974, η 181 Μοίρα Πεδινού Πυροβολικού (181 ΜΠΠ), με διοικητή τον αντισυνταγματάρχη Πυροβολικού Στυλιανό Καλμπουρτζή, έδρευε στο στρατόπεδο «Ιωάννης Στυλιανού», στο χωριό Τρίκωμο της επαρχίας Αμμοχώστου. Η Μοίρα διέθετε 12 πυροβόλα των 25 λιβρών βρετανικής προέλευσης, κατανεμημένα σε τρεις πυροβολαρχίες των τεσσάρων πυροβόλων η καθεμία. Ο τομέας ευθύνης της εκτεινόταν από την περιοχή του τουρκοκυπριακού χωριού Αγύρτα, νοτιοδυτικά, έως το τουρκοκυπριακό χωριό Τέμπλος, βορειοδυτικά.
Η υποστήριξη των μονάδων πρώτης γραμμής
Από τη θέση της, η Μοίρα υποστήριζε με τα πυρά της τη δράση της 32ης Μοίρας Καταδρομών και του 399 Τάγματος Πεζικού στις περιοχές Άσπρη Μούττη, Αγύρτα, Άγιος Ιλαρίων και δυτική Αλωνάγρα, καθώς και τον αγώνα του 3ου Τάγματος Συνοριακής Φρουράς εναντίον του προγεφυρώματος και του θύλακα Κιόνελι – Αγύρτας.
Παράλληλα, εκτελούσε αποστολή άμεσης υποστήριξης του 361 Τάγματος Πεζικού στην περιοχή του ανατολικού Πενταδακτύλου. Με τις ακριβείς βολές της δημιούργησε προϋποθέσεις επιτυχημένων ενεργειών για το Τάγμα και για τις άλλες υποστηριζόμενες μονάδες κατά την πρώτη ημέρα των επιχειρήσεων. Σύμφωνα με υπάρχουσες μαρτυρίες, τα πυρά της Μοίρας προκάλεσαν σοβαρές απώλειες στις τουρκικές δυνάμεις της περιοχής.
Η μετακίνηση και η ενέδρα
Έπειτα από πίεση των αξιωματικών της Μοίρας και της 191 Πυροβολαρχίας Ορεινού Πυροβολικού, η οποία δρούσε υπό τη διοίκηση της 181 ΜΠΠ, και με έγκριση της Διοίκησης Πυροβολικού του ΓΕΕΦ, ο διοικητής αποφάσισε να μετακινήσει τη Μοίρα ανατολικότερα, σε πιο ασφαλή θέση.
Το δρομολόγιο που είχε επιλεγεί έπειτα από συμβουλή καταδρομέων της 32ης Μοίρας Καταδρομών, οι οποίοι γνώριζαν την περιοχή, αποδείχθηκε, μετά από αναγνώριση του διοικητή, αδιέξοδο για τον μεγάλο όγκο της φάλαγγας. Τότε αποφασίστηκε και εγκρίθηκε από τη Διοίκηση Πυροβολικού η κίνηση της Μοίρας προς Συγχαρί.
Κατά την προσέγγιση της φάλαγγας στη διασταύρωση του δρόμου προς Κάτω Δίκωμο και Συγχαρί, η Μοίρα δέχθηκε επίθεση από τουρκικά τμήματα που είχαν οργανώσει ενέδρα. Τα τουρκικά τμήματα έβαλαν με πυκνά πυρά πεζικού, βλήματα όλμων και βαριά πολυβόλα, με αποτέλεσμα η Μοίρα να ακινητοποιηθεί και να υποστεί καταστροφή, ενώ μεγάλος αριθμός αξιωματικών και στρατιωτών έχασε τη ζωή του.
Ακολούθησε σκληρή και άνιση μάχη εκ του συστάδην, διάρκειας περίπου δύο ωρών, κατά την οποία οι πυροβολητές της 181 ΜΠΠ και της 191 Πυροβολαρχίας αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν τα πυροβόλα τους και έπεσαν νεκροί πάνω σε αυτά.
Μαρτυρίες αναφέρουν την ύψιστη προσπάθεια που κατέβαλε στις κρίσιμες εκείνες ώρες ο διοικητής της Μοίρας, αντισυνταγματάρχης Στυλιανός Καλμπουρτζής, ο οποίος εκτέθηκε σε θανάσιμο κίνδυνο, βάλλοντας μόνος από προωθημένη θέση, για να καλύψει την ασφαλή αποχώρηση των «παιδιών του», όπως αποκαλούσε τους στρατιώτες του.
Η στάση των πυροβολητών της 181 ΜΠΠ παραπέμπει στην πυροβολαρχία του υπολοχαγού Κοσκινά στη μάχη της Πτολεμαΐδας το 1912.
Οι απώλειες
Η Μοίρα μέτρησε 37 αγνοούμενους, 34 της 181 ΜΠΠ και 3 της 191 Πυροβολαρχίας, μεταξύ των οποίων και ο διοικητής της, αντισυνταγματάρχης Πυροβολικού Στυλιανός Καλμπουρτζής, που αγνοούνταν επί περίπου 41 χρόνια. Ο ίδιος επέδειξε σπάνια πίστη στον όρκο και το καθήκον, σύμφωνα με το ρητό «Ου καταισχυνώ όπλα τα ιερά», καθώς και ανδρεία, πατριωτισμό και αυτοθυσία.
Οι άνδρες της 181 ΜΠΠ, με τη θυσία τους, άφησαν ένα λαμπρό παράδειγμα για τις νεότερες γενιές.
Οι πληροφορίες του άρθρου προέρχονται από το κείμενο «181 ΜΠΠ: Η άνανδρη καταστροφή» του pyrovolitis.org.cy.
Βίντεο: «Μέρες του Πολέμου»
