Η εκρηκτική εξέλιξη της στρατιωτικής τεχνολογίας στην Ουκρανία επαναπροσδιορίζει πλήρως το δόγμα του σύγχρονου πολέμου, αφήνοντας τις παραδοσιακές υπερδυνάμεις πίσω από τις εξελίξεις. Ο πρώην διευθυντής της CIA και απόστρατος στρατηγός τεσσάρων αστέρων των ΗΠΑ, Ντέιβιντ Πετρέους (David Petraeus), προχώρησε σε μια εξαιρετικά ανησυχητική ανάλυση που αποκαλύπτει ένα τεράστιο παραγωγικό και επιχειρησιακό χάσμα ανάμεσα στο Κίεβο και την Ουάσιγκτον. Κατά τη διάρκεια των πρόσφατων επισκέψεών του στο μέτωπο, ο Πετρέους έγινε μάρτυρας μιας πραγματικότητας που αλλάζει ριζικά τους κανόνες της παγκόσμιας ασφάλειας.
Τα στοιχεία που παρουσίασε ο έμπειρος στρατιωτικός ηγέτης προκαλούν ίλιγγο στους δυτικούς επιτελείς. Η Ουκρανία καταναλώνει πλέον καθημερινά 10.000 ή περισσότερα drones στο πεδίο της μάχης. «Αυτό είναι απλώς συγκλονιστικό. Πέρυσι παρήγαγαν 3,5 εκατομμύρια drones. Εμείς στις ΗΠΑ παράγαμε 300.000. Δεν έχουμε τίποτα παρόμοιο με αυτό που έχουν αυτοί», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Πετρέους.
Αυτή η καταιγιστική χρήση μη επανδρωμένων συστημάτων έχει δημιουργήσει μια «ζώνη θανάτου» κατά μήκος της γραμμής του μετώπου. Κάθε κίνηση αρμάτων μάχης, τεθωρακισμένων οχημάτων ή ακόμη και μεμονωμένων στρατιωτών εντοπίζεται μέσα σε ελάχιστα λεπτά και δέχεται άμεσα πλήγματα από FPV (First-Person View) drones. Αυτή η καθολική επιτήρηση έχει ουσιαστικά «παγώσει» το μέτωπο, καθιστώντας τις κλασικές επιθετικές τακτικές ελιγμών σχεδόν αδύνατες χωρίς βαρύτατες απώλειες.
Η ουκρανική υπεροχή δεν βασίζεται απλώς στον όγκο της παραγωγής, αλλά στην ταχύτητα της τεχνολογικής προσαρμογής. Η εγχώρια βιομηχανία της Ουκρανίας λειτουργεί με ρυθμούς νεοφυών επιχειρήσεων της Σίλικον Βάλεϊ, όπου το λογισμικό (software) αναβαθμίζεται κάθε μία με δύο εβδομάδες και το υλικό (hardware) επανασχεδιάζεται διαρκώς για να παρακάμπτει τα ρωσικά συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου (EW). Μάλιστα, η ουκρανική παραγωγή αναμένεται να αγγίξει το αδιανόητο νούμερο των 7 εκατομμυρίων drones φέτος, με μεμονωμένους εγχώριους κατασκευαστές να στοχεύουν ακόμη και σε 3 εκατομμύρια μονάδες.
Όπως επισημαίνει ο Πετρέους, η πραγματική ιδιοφυΐα των Ουκρανών δεν έγκειται μόνο στα ίδια τα drones, αλλά στο ολοκληρωμένο σύστημα διοίκησης και ελέγχου που έχουν αναπτύξει γύρω από αυτά. Στην καρδιά αυτού του οικοσυστήματος βρίσκεται η πλατφόρμα διαχείρισης μάχης Delta (Δέλτα), η οποία λειτουργεί ως ένας «στρατιωτικός χάρτης Google». Η πλατφόρμα αυτή ενσωματώνει σε πραγματικό χρόνο δεδομένα αναγνώρισης, στοχοποίησης και πληγμάτων, επιτρέποντας την άμεση λήψη αποφάσεων.
Η επόμενη φάση του πολέμου, σύμφωνα με τον πρώην διευθυντή της CIA, θα καθοριστεί από την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI). Λόγω του κορεσμού του μετώπου από συστήματα παρεμβολών (jamming), η χρήση οπτικών ινών στα drones προσφέρει μια προσωρινή λύση, αλλά έχει περιορισμούς εμβέλειας. Η οριστική απάντηση έρχεται με την ανάπτυξη αλγορίθμων που θα επιτρέπουν στα drones να πλοηγούνται και να πλήττουν στόχους αυτόνομα, χωρίς την ανάγκη σύνδεσης με τον χειριστή ή σήματος GPS.
Αυτή η εξέλιξη ανοίγει την πόρτα για επιθέσεις από σμήνη αυτόνομων drones (swarms), μια απειλή που ανησυχεί βαθύτατα τον αμερικανικό παράγοντα. Ο Πετρέους προειδοποιεί ότι οι ΗΠΑ δεν διαθέτουν ακόμη επαρκή αμυντικά συστήματα για την αντιμετώπιση τέτοιων συντονισμένων επιθέσεων, οι οποίες στο μέλλον θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ακόμα και για τρομοκρατικούς σκοπούς.
Απέναντι σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, το Πεντάγωνο των ΗΠΑ επιχειρεί να αντιδράσει, αυξάνοντας δραματικά τις δαπάνες για τον αυτόνομο πόλεμο μέσω πρωτοβουλιών όπως το πρόγραμμα Replicator και η νέα Πρωτοβουλία Αυτόνομου Πολέμου (DAWG). Ωστόσο, ο Πετρέους προειδοποιεί πως η διάθεση δισεκατομμυρίων δολαρίων για την αγορά υλικού, χωρίς την ταυτόχρονη ανάπτυξη στρατιωτικού δόγματος, αποτελεί σοβαρό λάθος.
«Ένα drone χωρίς δογματικές έννοιες για τη χρήση του, σημαντικές αλλαγές στη δομή των δυνάμεων, εκπαιδευμένους χειριστές και μονάδες, μορφωμένους ηγέτες, συστήματα συντήρησης και ενσωμάτωση πληροφοριών δεν είναι καθόλου οπλικό σύστημα — είναι απλώς ένα στοιχείο σε ένα λογιστικό φύλλο», τονίζει ο απόστρατος στρατηγός. Η μετάβαση από τα «εξαιρετικά και πανάκριβα ολιγάριθμα συστήματα» στα «μαζικά, φθηνά και αναλώσιμα» αποτελεί τη μεγαλύτερη πρόκληση για την αμερικανική αμυντική βιομηχανία. Αν οι ΗΠΑ και η Ελλάδα δεν προσαρμοστούν άμεσα, κινδυνεύουν να βρεθούν απροετοίμαστοι απέναντι στις συγκρούσεις του 21ου αιώνα.
