SAKO TRG M10: Το νέο τυφέκιο ελεύθερων σκοπευτών των Ειδικών Δυνάμεων

Το SAKO TRG M10 της φινλανδικής Sako είναι το νέο τυφέκιο των ελεύθερων σκοπευτών των Ειδικών Δυνάμεων και ένα από τα πιο σύγχρονα μέσα που απέκτησε πρόσφατα ο Στρατός Ξηράς για τα στοιχεία ελεύθερων σκοπευτών του. Το πρόγραμμα το «τρέχει» η Διεύθυνση Ειδικών Δυνάμεων του ΓΕΣ (ΓΕΣ/ΔΕΔ) μέσω της Γενικής Διεύθυνσης Αμυντικών Επενδύσεων και Εξοπλισμών (ΓΔΑΕΕ), και η σημασία του δεν βρίσκεται μόνο στο ίδιο το όπλο. Για πρώτη φορά οι Έλληνες ελεύθεροι σκοπευτές αποκτούν ένα multi-caliber, που με την αλλαγή κάννης, κλείστρου και γεμιστήρα περνά από το εκπαιδευτικό .308 Winchester στο .338 Lapua Magnum των μεγάλων αποστάσεων, μαζί με σημαντική ποσότητα φυσιγγίων ακριβείας, εκπαίδευση και υποστήριξη για τα επόμενα χρόνια.

Οι συμβάσεις: 90 τυφέκια και ακόμη 29 στον δρόμο

Η ανάγκη είχε καταγραφεί ήδη από την προκήρυξη του Φεβρουαρίου 2020, που αφορούσε 119 τυφέκια και 473.025 φυσίγγια ειδικής ακρίβειας. Η συμφωνία-πλαίσιο υπ’ αριθ. 002Α/25 υπογράφηκε στις 26 Μαρτίου 2025, μαζί με την 1η εκτελεστική σύμβαση (003Α/25), η οποία αφορά 90 τυφέκια TRG M10 διαμετρήματος .338 Lapua Magnum με φυσίγγια, υλικά και υπηρεσίες υποστήριξης, συνολικού κόστους 4.528.370,93 ευρώ με ΦΠΑ. Η συμφωνία-πλαίσιο είναι διετής, με ανώτατο ποσό 6.124.360 ευρώ, και στο κόστος περιλαμβάνονται πακέτα παρελκομένων, όπως δίποδα, διόπτρες και σιγαστήρες, αλλά και η εκπαίδευση του προσωπικού από τον προμηθευτή στην Ελλάδα, για τον χειρισμό και τη συντήρηση 1ου και 2ου κλιμακίου και για τη συντήρηση και επισκευή 3ου έως 5ου κλιμακίου.

Το δεύτερο βήμα ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2026. Η ΓΔΑΕΕ συγκρότησε στις 8 Οκτωβρίου επιτροπή διαπραγματεύσεων για την 2η εκτελεστική σύμβαση, με βάση τις επιχειρησιακές ανάγκες που υπέβαλαν η ΓΕΣ/ΔΕΔ στις 24 Ιουλίου και το ΓΕΣ/Γ1 στις 30 Ιουλίου 2026, και με προθεσμία ολοκλήρωσης των εργασιών τις 30 Οκτωβρίου. Όπως είχαμε γράψει στο Εξοπλιστικό Ραντάρ, αν από τα 119 τυφέκια της αρχικής απαίτησης αφαιρεθούν τα 90 της πρώτης σύμβασης, μένουν 29, ενώ και το υπόλοιπο της συμφωνίας-πλαισίου, περίπου 1,6 εκατ. ευρώ, συμπίπτει με το ανώτατο ποσό του δεύτερου έτους. Παράλληλα, το ΓΕΣ προκήρυξε τον Ιούλιο του 2026 ξεχωριστό διαγωνισμό (32/26) για τη συμφωνία-πλαίσιο επταετούς εν συνεχεία υποστήριξης των τυφεκίων ελεύθερου σκοπευτή, ώστε ο στόλος να μην μείνει χωρίς ανταλλακτικά και επισκευές μετά την παράδοση.

Το πολυδιαμετρηματικό σύστημα του TRG M10

Η Φινλανδία έχει μακρά παράδοση στις επιχειρήσεις ελεύθερων σκοπευτών, και όλη αυτή η τεχνογνωσία συσσωρεύεται στο M10. Πρόκειται για τυφέκιο επαναληπτικό με ολισθαίνον κλείστρο (bolt-action) και αποσπώμενο γεμιστήρα, σπονδυλωτό (modular) σε κάθε του τμήμα. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Sako, το όπλο διατίθεται σε .308 Winchester (7,62×51 χλστ.), 6,5 Creedmoor, .300 Winchester Magnum, .300 Norma Magnum και .338 Lapua Magnum, με κάννες από 410 έως 690 χιλιοστά, συνολικό μήκος από 880 έως 1.250 χιλιοστά και βάρος από 5,5 έως 6,7 κιλά ανάλογα με τη διαμόρφωση. Η αλλαγή διαμετρήματος γίνεται στο πεδίο με ειδικά κιτ μετατροπής: ο σκοπευτής αλλάζει κάννη, κλείστρο και γεμιστήρα, χωρίς να χρειαστεί νέο όπλο ή νέα ρύθμιση της βάσης της διόπτρας.

Για να αποφεύγονται λάθη στη συναρμολόγηση, κάθε κρίσιμο εξάρτημα που σχετίζεται με το διαμέτρημα (γεμιστήρας, κορμός και κάννη) φέρει οπτικούς και απτικούς δείκτες αναγνώρισης (tactile indicators), ώστε ο σκοπευτής να τα ξεχωρίζει ακόμη και στο σκοτάδι. Το πρακτικό όφελος είναι σημαντικό: η εκπαίδευση γίνεται με το φθηνότερο .308, ενώ στην επιχείρηση το ίδιο όπλο, με την ίδια εργονομία και τον ίδιο μηχανισμό σκανδάλης, χρησιμοποιεί το .338 Lapua Magnum. Η Beretta Defense Technologies, ο αμυντικός βραχίονας του ιταλικού ομίλου Beretta στον οποίο ανήκει σήμερα η Sako, αναφέρει ότι οι Φινλανδικές Ένοπλες Δυνάμεις εκπαιδεύονται ακριβώς έτσι, με τα πυρομαχικά του τυφεκίου M23 που ανέπτυξε η Sako μαζί τους.

Βεληνεκές, γεμιστήρας και εργονομία

Το βεληνεκές εξαρτάται από το πυρομαχικό που χρησιμοποιείται. Με το .308 Winchester το πρακτικό όριο βρίσκεται γύρω στα 800 μέτρα, ενώ με το .338 Lapua Magnum, το διαμέτρημα που αγόρασε ο Στρατός Ξηράς, ο ελεύθερος σκοπευτής μπορεί να εμπλέξει στόχους σε αποστάσεις πάνω από 1.400 μέτρα, σύμφωνα με τη Beretta Defense Technologies, και κοντά στα 1.500 μέτρα σε ευνοϊκές συνθήκες. Ο αποσπώμενος γεμιστήρας, από χάλυβα και πολυμερές, δέχεται έως 11 φυσίγγια .308, 8 φυσίγγια .338 ή 7 φυσίγγια .300 Winchester Magnum.

Το κοντάκι ρυθμίζεται πλήρως και αναδιπλώνεται για τη μεταφορά, ενώ τα χειριστήρια είναι αμφίπλευρα και αρκετά μεγάλα για να χειρίζονται με γάντια. Η σκανδάλη είναι δύο σταδίων, ρυθμίζεται σε θέση και βάρος και αφαιρείται για συντήρηση χωρίς περαιτέρω αποσυναρμολόγηση του όπλου. Το εμπρόσθιο τμήμα (fore-end) διατίθεται σε δύο μήκη και δέχεται ράγες και εξαρτήματα M-LOK, για τοποθέτηση νυχτερινών σκοπευτικών, αποστασιομέτρων laser και άλλων παρελκομένων.

Ποιοι στρατοί έχουν επιλέξει το SAKO TRG M10

Το M10 αναπτύχθηκε αρχικά για τον διαγωνισμό Precision Sniper Rifle της αμερικανικής Διοίκησης Ειδικών Επιχειρήσεων (SOCOM), τον οποίο κέρδισε τελικά η Remington. Από εκεί και πέρα όμως γνώρισε διεθνή επιτυχία. Η Πολωνία το επέλεξε το 2016 για τους ελεύθερους σκοπευτές των Χερσαίων Δυνάμεων με 150 τυφέκια, ενώ ακολούθησαν παραγγελίες και για τη μονάδα ειδικών δυνάμεων GROM. Ο Καναδάς το επέλεξε το 2022 ως νέο πολυδιαμετρηματικό όπλο ελεύθερου σκοπευτή, με σύμβαση για 229 τυφέκια που αντικατέστησαν το C14. Η Φινλανδία το προμηθεύεται από το 2023 μαζί με διόπτρες παρατήρησης, αποστασιόμετρα laser και βάσεις βολής, ενώ τυφέκια M10 έχουν παραγγείλει και η Εσθονία και η Αυστραλία. Τα στοιχεία ελεύθερων σκοπευτών των Ειδικών Δυνάμεων αποκτούν έτσι ένα όπλο κοινό με αρκετούς συμμάχους του ΝΑΤΟ, με ό,τι αυτό σημαίνει για τα πυρομαχικά, την εκπαίδευση και τα ανταλλακτικά.

Όπως έχει φανεί σε φωτογραφίες και βίντεο του ΓΕΕΘΑ στο παρελθόν, η υιοθέτηση του TRG M10 προχωρά σταδιακά, με το τυφέκιο να παρουσιάζεται επισήμως σε τακτικές εκθέσεις εξοπλισμού των μονάδων. Με τη 2η εκτελεστική σύμβαση και τη νέα σύμβαση υποστήριξης, ο Στρατός Ξηράς κλείνει ένα πρόγραμμα που είχε ξεκινήσει το 2020 και αποκτά για τους ελεύθερους σκοπευτές του ένα ενιαίο, σύγχρονο σύστημα με προοπτική ζωής αρκετών δεκαετιών.

Συχνές ερωτήσεις για το SAKO TRG M10