Η Λιζ Τρας, η γνωστή για τις… εμπνευσμένες δηλώσεις της πρώην πρωθυπουργός της Βρετανίας, αποφάσισε να κάνει τα Γλυπτά του Παρθενώνα το νέο της όπλο στον πόλεμο της «πολιτιστικής ταυτότητας» του Ηνωμένου Βασιλείου. Σε πρόσφατη ανάρτηση δήλωσε: «Η Βρετανία πρέπει να κρατήσει τα Γλυπτά του Έλγιν. Όσοι προσπαθούν να υπονομεύσουν την εθνική μας κουλτούρα πρέπει να αντιμετωπίζονται, όχι να κατευνάζονται» αφού πρώτα υπέγραψε επιστολή με άλλες 34 «προσωπικότητες» για να αποφευχθεί η επιστροφή τους στην Ελλάδα.
Ας το ξεκαθαρίσουμε από την αρχή: τα Γλυπτά του Παρθενώνα δεν είναι βρετανική κουλτούρα. Είναι ελληνικά. Ήταν πάντα ελληνικά και πάντα θα είναι.
Η πολιτιστική κλοπή δεν είναι εθνική ταυτότητα
Η ιδέα ότι η βρετανική ταυτότητα βασίζεται στο να κρατά γλυπτά που ξεριζώθηκαν βίαια από την καρδιά του Παρθενώνα είναι γελοία — και προσβλητική. Ο Παρθενώνας δεν είναι απλώς ένα μνημείο. Είναι το απόλυτο σύμβολο της Αρχαίας Ελλάδας — το λίκνο της δημοκρατίας, της φιλοσοφίας και του δυτικού πολιτισμού. Τα γλυπτά είναι αναπόσπαστο κομμάτι αυτού του συνόλου.
Ο λόρδος Έλγιν δεν τα «διέσωσε» για τη Βρετανία. Τα ξήλωσε με πριόνια και λοστούς την εποχή της Οθωμανικής κατοχής, τα φόρτωσε σε πλοία και τα πούλησε στο Βρετανικό Μουσείο. Με κάθε δίκαιη ανάγνωση της ιστορίας, αυτό δεν είναι «πολιτιστική κηδεμονία» — είναι λεηλασία.
Ποιανού η κληρονομιά υπονομεύεται;
Η Τρας λέει ότι η επιστροφή των Γλυπτών θα υπονόμευε την «εθνική κουλτούρα του Ηνωμένου Βασιλείου». Μα ποιανού κουλτούρα υπονομεύεται πραγματικά εδώ; Η Ελλάδα ζητά επανένωση των δικών της Γλυπτών εδώ και δεκαετίες. Το Μουσείο της Ακρόπολης στέκεται έτοιμο να τα υποδεχθεί στη σκιά του ίδιου του Παρθενώνα, εκεί που ανήκουν.
Το να τα κρατάς κλειδωμένα στο Λονδίνο αποδεικνύει μόνο ένα πράγμα: ότι η Βρετανία φοβάται να παραδεχτεί πως το «παγκόσμιο μουσείο» της χτίστηκε πάνω στα λάφυρα και τις κλοπές μιας διαλυμένης πλέον αυτοκρατορίας. Για τους Έλληνες, το να βλέπουν αυτά τα ιερά έργα κομμένα στα δύο δεν είναι ακαδημαϊκό ζήτημα είναι ζωντανή πληγή.
Σύγχρονη Βρετανία ή απολίθωμα αποικιοκρατίας;
Τι είδους «παγκόσμια Βρετανία» οραματίζονται η Τρας και οι όμοιοί της; Μια χώρα που κρατάει κλεμμένα πολιτιστικά κειμήλια ενώ κάνει κηρύγματα για «κοινές αξίες» και σεβασμό;
Αν η Βρετανία θέλει να θεωρείται σύγχρονη και ώριμη χώρα που σέβεται τους συμμάχους της και το διεθνές δίκαιο, πρέπει να δώσει το παράδειγμα. Να επιστρέψει τα Γλυπτά — όχι λόγω «πολιτικής ορθότητας», αλλά επειδή είναι το σωστό. Αυτό λέγεται πολιτιστική αξιοπρέπεια.
Μέχρι να γίνει αυτό, η λεγόμενη «εθνική κουλτούρα» της Βρετανίας θα παραμένει βαμμένη με τη σκιά της αυτοκρατορικής αλαζονείας — και όλος ο κόσμος το βλέπει.
