Συνολικά 103 εν αποστρατεία ναύαρχοι του τουρκικού ναυτικού δημοσίευσαν δήλωση το βράδυ του Σαββάτου, με την οποία καταγγέλλουν το κυβερνών κόμμα AKP για αμφισβήτηση της Σύμβασης του Μοντρέ και για εξισλαμισμό του στρατού, με αφορμή τη συνάντηση ενός εν ενεργεία υποναυάρχου με τον ηγέτη μιας ακραίας θρησκευτικής αίρεσης.
«Αντιμετωπίζεται με ανησυχία το ότι η Σύμβαση του Montreux τίθεται υπό συζήτηση στο πλαίσιο τόσο του πρότζεκτ της διώρυγας της Κωνσταντινούπολης όσο και του ποιος έχει την εξουσία να ακυρώσει διεθνείς συνθήκες», ανέφεραν οι ναύαρχοι στη δήλωσή τους που δημοσιεύθηκε στο Veryansın TV.
Η Σύμβαση του Μοντρέ, που υπογράφηκε στην Ελβετία το 1936, παραχώρησε στην Τουρκία δικαιώματα ελέγχου των δύο στενών, του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων, περιορίζοντας παράλληλα τη διέλευση των πολεμικών πλοίων από τα στενά μόνο σε κράτη με σύνορα προς τη Μαύρη Θάλασσα.
Οι ναύαρχοι χαρακτήρισαν τη σύμβαση «τη μοναδική μεγαλύτερη διπλωματική νίκη που ολοκλήρωσε τη Συνθήκη Ειρήνης της Λωζάνης», η οποία καθόρισε τα περισσότερα σύνορα της σύγχρονης Τουρκίας το 1923, και πρόσθεσαν ότι τα τουρκικά στενά είναι «μεταξύ των σημαντικότερων πλωτών διελεύσεων στον κόσμο».
Αναφέρθηκαν επίσης στο εκτελεστικό διάταγμα που υπέγραψε πρόσφατα ο Ερντογάν για την απόσυρση της Τουρκίας από τη συνθήκη του Συμβουλίου της Ευρώπης για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών, γνωστή ως Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης.
Εκπρόσωποι της αντιπολίτευσης και νομικοί υποστηρίζουν ότι είναι παράνομο για τον Ερντογάν να αποχωρεί από διεθνείς συνθήκες με αυτόν τον τρόπο και ότι για κάτι τέτοιο απαιτείται πλειοψηφία στο τουρκικό κοινοβούλιο.
Ο Ερντογάν επιμένει επίσης στο έργο της τεχνητής πλωτής οδού της Κωνσταντινούπολης, η οποία θα δημιουργήσει ένα ακόμη στενό στο δυτικό άκρο της πόλης εφόσον κατασκευαστεί. Η τουρκική κυβέρνηση αναφέρει ότι το κανάλι θα χρησιμοποιηθεί για πλοία υψηλού κινδύνου, όπως τα πετρελαιοφόρα, ώστε να μειωθεί η κυκλοφορία στον Βόσπορο.
«Πιστεύουμε ότι πρέπει να αποφευχθούν όλες οι ενέργειες και οι ρητορικές που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στο να καταστεί υπό αμφισβήτηση η Σύμβαση του Μοντρέ, η οποία είναι σημαντική για την επιβίωση της Τουρκίας», ανέφεραν οι ναύαρχοι.
Οι ναύαρχοι σημείωσαν ακόμη ότι οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις έχουν χάσει πολλά μέλη τους εξαιτίας της οργάνωσης Γκιουλέν και ότι γι’ αυτό στον τουρκικό στρατό θα πρέπει «να τηρούνται σχολαστικά οι αμετάβλητες θεμελιώδεις αξίες του συντάγματος».
«Για αυτούς τους λόγους καταδικάζουμε τις προσπάθειες να απομακρυνθούν οι ένοπλες δυνάμεις από αυτές τις αξίες και από την πορεία που χάραξε ο Ατατούρκ, καθώς αυτό θα έθετε σε κίνδυνο τη δημοκρατία και την ίδια την Τουρκία», δήλωσαν.
Οι δηλώσεις προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις στην Τουρκία, ιδίως από το κυβερνών κόμμα. Οι Mustafa Sentop, Fuat Oktay και Ibrahim Kalin ανέφεραν σε αναρτήσεις τους στο Twitter ότι οι δηλώσεις των ναυάρχων υποκινούν σε πραξικόπημα.
