Με βοήθεια που έχει πέσει στο ένα τέταρτο του επιπέδου του 2023, με 6,7 εκατομμύρια επαναπατρισμένους και με σαρωτικούς περιορισμούς στα δικαιώματα, το Αφγανιστάν βρίσκεται σε «δύσκολο σταυροδρόμι» πάνω από πέντε χρόνια μετά την επιστροφή των Ταλιμπάν στην εξουσία. Η προειδοποίηση ανήκει στον Μπρουνό Λεμαρκί, αναπληρωτή ειδικό αντιπρόσωπο του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ για το Αφγανιστάν και μόνιμο συντονιστή και συντονιστή ανθρωπιστικής βοήθειας του ΟΗΕ στη χώρα, που μίλησε σε δημοσιογράφους στις 6 Νοεμβρίου. Όπως είπε, η εύθραυστη οικονομία, οι περιορισμοί στα δικαιώματα και η συρρικνούμενη βοήθεια υπονομεύουν τη σχετική σταθερότητα και ασφάλεια της χώρας.
Η μείωση της βοήθειας
Όπως εξήγησε ο Λεμαρκί, η χρηματοδότηση της ανθρωπιστικής βοήθειας έφτασε τα 2 δισ. δολάρια το 2023 (περίπου 1,7 δισ. ευρώ), υποδιπλασιάστηκε στο 1 δισ. δολάρια το 2025 (περίπου 860 εκατ. ευρώ) και φέτος ανέρχεται μέχρι στιγμής σε 570 εκατ. δολάρια (περίπου 490 εκατ. ευρώ), περίπου στο ένα τέταρτο του επιπέδου του 2023. Ανέφερε επίσης ότι το 40% των μονάδων πρωτοβάθμιας υγείας, περίπου 700 από τα 1.900 ιατρεία (υγειονομικούς σταθμούς), αναμένεται να κλείσει από το 2025 ως το 2026. Οι ανθρωπιστικές ανάγκες αναμένεται να αυξηθούν απότομα το 2027, είπε, καθώς οι επαναπατρισμένοι, η περιφερειακή αστάθεια και ένα ισχυρότερο από ποτέ φαινόμενο Ελ Νίνιο απειλούν την επισιτιστική ασφάλεια και την πρόσβαση σε υπηρεσίες.
Οι επιστροφές
Ο Λεμαρκί ανέφερε ότι από το 2020 έχουν επιστρέψει στο Αφγανιστάν 6,7 εκατομμύρια Αφγανοί, πολλοί από τους οποίους εκδιώχθηκαν αναγκαστικά από γειτονικές χώρες που τους φιλοξενούσαν, κυρίως από το Πακιστάν και το Ιράν. Ορισμένοι, πρόσθεσε, δεν είχαν ζήσει ποτέ στη χώρα. Χρειάζονται έγγραφα, προστασία και, όπως είπε ο Λεμαρκί, «δουλειά, δουλειά, δουλειά».
Οι γυναίκες και τα κορίτσια
Οι γυναίκες και τα κορίτσια εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν «σοβαρούς και σαρωτικούς» περιορισμούς που τους αποκλείουν σε μεγάλο βαθμό από τη μάθηση, την εργασία και τη συμμετοχή στη δημόσια ζωή. Ο Λεμαρκί υπολόγισε ότι από το 2021 πάνω από 2,6 εκατομμύρια κορίτσια έχουν μείνει εκτός δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και ότι η εγγραφή γυναικών στα πανεπιστήμια είναι αυτή τη στιγμή μηδενική. Από τον Σεπτέμβριο του 2025, πρόσθεσε, οι Αφγανές υπάλληλοι του ΟΗΕ δεν επιτρέπεται να μπαίνουν στις εγκαταστάσεις του οργανισμού σε όλη τη χώρα, και η απαγόρευση δεν έχει αρθεί. Ρωτήθηκε πώς δικαιολογούν οι Ταλιμπάν τους περιορισμούς και απάντησε ότι οι εξηγήσεις τους συνδυάζουν θρησκευτικό εξτρεμισμό με βαθιά ριζωμένες ιστορικές πρακτικές ελέγχου και διακρίσεων. Η ανώτατη εκπαίδευση γενικά, είπε, βρίσκεται σε κρίση, επειδή η αδύναμη οικονομία οδηγεί ορισμένες οικογένειες να κρατούν εκτός σχολείου και τα αγόρια.
Το όπιο και η προειδοποίηση προς τη διεθνή κοινότητα
Για τα ναρκωτικά, ο Λεμαρκί επικαλέστηκε πρόσφατη έκθεση του ΟΗΕ που διαπίστωσε ότι η παραγωγή οπίου αυξήθηκε κατά 330% το 2025, ύστερα από τη ραγδαία μείωση που είχε φέρει η απαγόρευση της καλλιέργειας από τους Ταλιμπάν το 2022. Οι αγρότες βρίσκουν τρόπους να κρύβουν τις καλλιέργειες, είπε, και η αποτελεσματική εκρίζωση θα απαιτούσε βιώσιμες εναλλακτικές πηγές εισοδήματος. Για το ίδιο θέμα δείτε και το σχετικό ρεπορτάζ μας, ενώ για την ελληνική στρατιωτική παρουσία στο Αφγανιστάν δείτε εδώ.
Ο Λεμαρκί κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να μη γυρίσει την πλάτη στη χώρα, επικαλούμενος ένα αφγανικό ρητό: «Ό,τι συμβαίνει στο Αφγανιστάν δεν μένει στο Αφγανιστάν». Οι συνέπειες, προειδοποίησε, μπορεί να επεκταθούν πέρα από τα σύνορά της και να επηρεάσουν την περιφερειακή ασφάλεια, τη σταθερότητα και τις μεταναστευτικές οδούς.
Το πρωτότυπο άρθρο δημοσιεύθηκε στο Geopolitiki. Πηγή: υπηρεσία ειδήσεων του ΟΗΕ (UN News).
