Αν η Τουρκία αποκτήσει το γαλλοϊταλικό SAMP/T NG, το πρόβλημα για την Ελλάδα δεν θα είναι ένα ακόμη σύστημα αεράμυνας απέναντι στα ελληνικά μαχητικά. Η Άγκυρα έχει ήδη τους ρωσικούς S-400 και τα εγχώρια Hisar. Το πρόβλημα θα είναι μεγαλύτερα. Η Τουρκία θα αποκτήσει μια δυτική, πλήρως ενταγμένη στο ΝΑΤΟ αντιβαλλιστική ομπρέλα, κάτι που δεν μπόρεσε ποτέ να κάνει με τους S-400 και η τουρκική βιομηχανία, αν περάσει η απαίτηση για συμπαραγωγή, θα μελετήσει εσωτερικά τον Aster 30, τον ίδιο πύραυλο που προστατεύει τις ελληνικές φρεγάτες FDI.
Το θέμα επανήλθε με τον «Οδικό Χάρτη Αμυντικής Συνεργασίας» που υπέγραψαν Άγκυρα και Παρίσι στις αρχές Οκτωβρίου. Ο τουρκικός Τύπος τον συνέδεσε αμέσως με δύο συστήματα: τον Meteor και το SAMP/T. Στο βίντεο της κοινοπραξίας Eurosam (MBDA Γαλλίας, MBDA Ιταλίας και Thales) που παρουσιάζουμε, το SAMP/T NG εμφανίζεται ακριβώς όπως θέλει να το «πουλήσει» η εταιρεία στην Άγκυρα. Η έμφαση δεν είναι στις εκτοξεύσεις, αλλά στη διαλειτουργικότητα: στο κέντρο διοίκησης, στη σύνδεση με εξωτερικούς αισθητήρες και στη δυνατότητα να ενταχθεί «σε οποιοδήποτε υπάρχον εθνικό σύστημα αεράμυνας». Αυτό ακριβώς θέλει η Τουρκία για τον «Ατσάλινο Θόλο» της.
Τι είναι το SAMP/T NG και γιατί το θέλει η Τουρκία
Το SAMP/T είναι το ευρωπαϊκό σύστημα αεράμυνας μεγάλου βεληνεκούς, η απάντηση της Ευρώπης στο Patriot. Η νέα γενιά (NG) συνδυάζει το ραντάρ AESA Ground Fire της Thales, που καλύπτει 360 μοίρες, με τον πύραυλο Aster 30 Block 1NT. Κατά την Eurosam, ο πύραυλος φτάνει ταχύτητα 4,5 Mach και εμβέλεια πάνω από 150 χλμ. και μπορεί να αντιμετωπίσει αεροσκάφη, πυραύλους cruise και βαλλιστικούς πυραύλους μικρού βεληνεκούς. Το σύστημα έχει επιλεγεί από τη Γαλλία, την Ιταλία και τη Δανία, και η παλαιότερη εκδοχή του χρησιμοποιήθηκε σε πραγματική μάχη στην Ουκρανία. Το είχαμε αναλύσει τεχνικά και στο παλαιότερο κείμενό μας για το SAMP/T NG.
Για την Τουρκία, το SAMP/T λύνει ένα πρόβλημα που φάνηκε μέσα στο 2026. Κατά τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, ιρανικοί βαλλιστικοί πύραυλοι που κατευθύνθηκαν προς τουρκικό έδαφος καταρρίφθηκαν από συστήματα του ΝΑΤΟ και όχι από τουρκικά. Στις 15 Ιουνίου το τουρκικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι ιταλική πυροβολαρχία SAMP/T θα αναπτυχθεί στην 3η Κύρια Βάση της Κόνυας στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ είχε δηλώσει τον Ιούνιο στο Reuters ότι η Άγκυρα εξετάζει τόσο το Patriot όσο και το SAMP/T, με έμφαση στη μεταφορά τεχνολογίας και την κοινή παραγωγή. Τον Ιούλιο το ίδιο πρακτορείο μετέδωσε, επικαλούμενο πέντε πηγές, ότι η Γαλλία έχει γίνει πιο ανοιχτή σε μια πώληση. Το Ελιζέ μίλησε για «σημαντικές ανακρίβειες» στο δημοσίευμα, χωρίς να τις προσδιορίσει. Επίσημη συμφωνία δεν υπάρχει.
Τι σημαίνει για τα ελληνικά Rafale, F-16 και τις φρεγάτες FDI
Το πρώτο ζήτημα είναι ο εναέριος χώρος. Λέσβος, Χίος, Σάμος και Κως απέχουν λίγα χιλιόμετρα από τις μικρασιατικές ακτές. Εκτιμούμε ότι μια πυροβολαρχία με εμβέλεια πάνω από 150 χλμ., αν αναπτυχθεί κοντά στο Αιγαίο, θα «βλέπει» και θα μπορεί να απειλεί ελληνικά Rafale και F-16 πάνω από το ανατολικό Αιγαίο. Θα το κάνει μάλιστα με ένα σύστημα που, σε αντίθεση με τους S-400, μπορεί να συνδεθεί με τα τουρκικά AWACS και μαχητικά χωρίς πολιτικό κόστος στο ΝΑΤΟ. Πρακτικά, αυτό σημαίνει περισσότερο σχεδιασμό, περισσότερη ηλεκτρονική υποστήριξη και μεγαλύτερη ανάγκη για όπλα μεγάλου βεληνεκούς από τα ελληνικά μαχητικά.
Το δεύτερο ζήτημα αφορά το Πολεμικό Ναυτικό και είναι το πιο ευαίσθητο. Οι ελληνικές FDI φέρουν 32 Aster 30 και ραντάρ Sea Fire της ίδιας Thales, και είναι το μοναδικό ελληνικό πλοίο αεράμυνας περιοχής, όπως έχουμε δείξει στην ανάλυση για τη «Κίμων» απέναντι σε Atmaca και Tayfun. Αν η Aselsan και η Roketsan αποκτήσουν, μέσω συμπαραγωγής, γνώση για τη λειτουργία και τα όρια του Aster, η τουρκική βιομηχανία θα μπορεί να σχεδιάσει καλύτερα τα αντιπλοϊκά και τα συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου της. Γι’ αυτό το ζητούμενο για την Αθήνα δεν είναι να μπλοκάρει κάθε πώληση, κάτι που η Γαλλία και η Ιταλία δεν θα δεχτούν εύκολα. Είναι να εξασφαλίσει ότι μια τέτοια συμφωνία δεν θα περιλαμβάνει συμπαραγωγή. Είναι η ίδια λογική με τη συζήτηση για τον πηγαίο κώδικα της Ασπίδας του Αχιλλέα.
Η ελληνική απάντηση: Ασπίδα του Αχιλλέα και διπλωματία με το Παρίσι
Η Ελλάδα δεν ξεκινά από μειονεκτική θέση. Μέχρι το τέλος της δεκαετίας θα έχει τέσσερις FDI με Aster 30, τους Patriot της Πολεμικής Αεροπορίας και την πολυεπίπεδη «Ασπίδα του Αχιλλέα» με τα ισραηλινά David’s Sling, Barak MX και SPYDER. Η Τουρκία, αντίθετα, θα συναρμολογεί τον «Ατσάλινο Θόλο» από ρωσικά, εγχώρια και ίσως ευρωπαϊκά κομμάτια που δεν είναι βέβαιο ότι θα «μιλούν» μεταξύ τους. Το πεδίο όπου η Αθήνα πρέπει να κινηθεί είναι κυρίως το διπλωματικό. Η ελληνογαλλική αμυντική συμφωνία του 2021, με τη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής, δίνει στην Ελλάδα επιχειρήματα να ζητήσει από το Παρίσι, όπως έκανε και για τον Meteor, ρητές εγγυήσεις για το τι θα περιλαμβάνει μια πιθανή τουρκική παραγγελία. Το είχαμε επισημάνει ήδη τον Ιούλιο, όταν ο Χουλουσί Ακάρ έβαζε το SAMP/T δίπλα στους S-400 και στα F-35.
Συχνές ερωτήσεις για το SAMP/T και την Τουρκία
Είναι ευρωπαϊκό σύστημα αεράμυνας μεγάλου βεληνεκούς της κοινοπραξίας Eurosam (MBDA και Thales). Συνδυάζει το ραντάρ AESA Ground Fire με τον πύραυλο Aster 30 Block 1NT και αντιμετωπίζει αεροσκάφη, πυραύλους cruise και βαλλιστικούς πυραύλους μικρού βεληνεκούς.
Δεν υπάρχει υπογεγραμμένη συμφωνία. Η Τουρκία συζητά με Γαλλία και Ιταλία την απόκτηση και συμπαραγωγή του συστήματος για τον «Ατσάλινο Θόλο». Τον Ιούνιο του 2026 ανακοινώθηκε η ανάπτυξη ιταλικού SAMP/T στην Κόνυα στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
Κατά την Eurosam, ο Aster 30 Block 1NT φτάνει ταχύτητα 4,5 Mach και εμβέλεια πάνω από 150 χλμ.
Ναι. Οι ελληνικές φρεγάτες FDI φέρουν 32 πυραύλους Aster 30 η καθεμία. Η Ελλάδα δεν διαθέτει το χερσαίο σύστημα SAMP/T.
Γιατί θα έδινε στην Τουρκία αντιβαλλιστική ομπρέλα ενταγμένη στο ΝΑΤΟ με εμβέλεια που φτάνει πάνω από το ανατολικό Αιγαίο. Επιπλέον, μια συμπαραγωγή θα έδινε στην τουρκική βιομηχανία γνώση για τον Aster 30 που προστατεύει τις ελληνικές FDI.
