Η Ελλάδα επιβεβαίωσε ότι έχει αναστείλει την συμμετοχή της στη Συνθήκη για τις Συμβατικές Ένοπλες Δυνάμεις στην Ευρώπη (Treaty on Conventional Armed Forces in Europe – CFE) από τις 9 Φεβρουαρίου 2024. Η κίνηση αυτή αποκαλύφθηκε μετά από απάντηση του ΥΠΕΘΑ σε κοινοβουλευτική ερώτηση, δείχνοντας ότι μάλιστα το πράξαμε πριν από την Τουρκία.
Ιστορικό της Συνθήκης «Treaty on Conventional Armed Forces in Europe (CFE)»
Η Συνθήκη CFE, που υπογράφηκε το 1990 και τέθηκε σε ισχύ το 1992, ήταν μια πολύ σημαντική συμφωνία ελέγχου των εξοπλισμών και των στρατευμάτων με στόχο τη δημιουργία «ισορροπίας» στις συμβατικές δυνάμεις μεταξύ του ΝΑΤΟ και των πρώην μελών του Συμφώνου της Βαρσοβίας. Η συνθήκη επέβαλε όρια σε κατηγορίες συμβατικού στρατιωτικού εξοπλισμού και περιλάμβανε εκτεταμένα μέτρα διαφάνειας και αναγνώρισης για την αποτροπή επιθετικών επιχειρήσεων μεγάλης κλίμακας στην Ευρώπη. Το 2023 η Ρωσία ανακοίνωσε ότι αποχωρεί από την συμφωνία και ακολούθησαν τόσο οι ΗΠΑ όσο και πολλές χώρες του NATO που ανέστειλαν την συμμετοχή τους και δεν αποχώρησαν πλήρως ακόμα, για πολιτικούς λόγους.
Παρόμοια απόφαση και από Τουρκία
Η Τουρκία ανέστειλε τη συμμετοχή της στη Συνθήκη CFE στις 8 Απριλίου 2024, μετά από επίσημη ανακοίνωση στις 5 Απριλίου 2024. Η Τουρκία ανέφερε την έλλειψη ουσιαστικής εφαρμογής της συνθήκης μετά την έξοδο της Ρωσίας και την ανάγκη προσαρμογής της αμυντικής της στρατηγικής στο εξελισσόμενο περιβάλλον ασφαλείας ως τους βασικούς λόγους αναστολής.
Τότε είχαμε εκφράσει ως NEMESIS HD την γνώμη μας ότι η Ελλάδα θα έπρεπε επίσης να αναστείλει την συμμετοχή της από την συνθήκη CFE κάτι που όπως έγινε γνωστό τώρα, έχει γίνει ήδη και αποτελεί μια πολύ θετική εξέλιξη.
Η σημασία της αναστολής της συμμετοχής της Ελλάδας στην CFE
Η απόφαση της Ελλάδας να αναστείλει τη συμμετοχή της στη Συνθήκη CFE, με ισχύ από τις 9 Φεβρουαρίου 2024, είναι μια πολύ σωστή κίνηση που επίσης απομακρύνει από την χώρα μας τους περιορισμούς της συνθήκης. Οι περιορισμοί αυτοί ειδικά στους αριθμούς αν και είχαν αρκετά υψηλά τα «όρια» τους καλό θα είναι να μην υπάρχουν με την Τουρκία επίσης να βρίσκεται «εκτός» της συνθήκης.
Αντίκτυπος στην ευρωπαϊκή ασφάλεια
Η Συνθήκη CFE αποτελούσε θεμελιώδες κομμάτι της ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφάλειας από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Η αποχώρηση της Ρωσίας από τη Συνθήκη CFE τον Νοέμβριο του 2023 ήταν ένα σημαντικό πλήγμα για την αποτελεσματικότητα της συνθήκης. Η επακόλουθη αναστολή των υποχρεώσεών τους από τις ΗΠΑ και άλλες χώρες του ΝΑΤΟ αποδυνάμωσε περαιτέρω τη συμφωνία. Αυτή η σειρά ενεργειών υπογραμμίζει τη μεταβαλλόμενη δυναμική ασφάλειας στην Ευρώπη, με τα παραδοσιακά μέσω ελέγχου των οπλισμών να αμφισβητούνται όλο και περισσότερο από τις νέες γεωπολιτικές πραγματικότητες.
Κοινοβουλευτικός έλεγχος
Η Ερώτηση προς το ΥΠΕΘΑ
Προς τον κ. Υπουργό Εθνικής Άμυνας κ. Δένδια
ΘΕΜΑ: Νέα δεδομένα ανασφάλειας λόγω αποχώρησης Τουρκίας από τη Συνθήκη CFE
Η απόφαση των κρατών-μελών του ΝΑΤΟ στις 07 Νοε 2024 να αποχωρήσουν από την Συνθήκη
περιορισμού των Συμβατικών Δυνάμεων στην Ευρώπη (Conventional Forces Europe-CFE) ήρθε ως
αποτέλεσμα προηγούμενης σχετικής απόφασης της Ρωσίας και αποτέλεσε μία δυσάρεστη εξέλιξη
για την παγκόσμια ασφάλεια και ειρήνη.
(https://www.nato.int/cps/en/natohq/official_texts_219811.htm).
Η Τουρκία αποφάσισε να υλοποιήσει την αποχώρηση της από την CFE με ισχύ από την Δευτέρα 08
Απρ 2024, γεγονός που δημιουργεί νέες προϋποθέσεις ανασφάλειας στο Αιγαίο και την Ανατολική
Μεσόγειο καθώς με την κατάργηση των ελέγχων και των περιορισμών της CFE, η αναθεωρητική
Τουρκία θα μπορεί να αυξήσει ανεξέλεγκτα τις οροφές των οπλικών της συστημάτων στον
γεωγραφικό χώρο της δυτικής Μ. Ασίας.
Η αποχώρηση της Ελλάδος από την συνθήκη CFE εκτιμάται, ότι πρέπει να ανακοινωθεί καθώς η
συνθήκη είναι πλέον ανενεργή. Παράλληλα, κρίνεται σκόπιμη η διερεύνηση από την κυβέρνηση
νέων μέτρων ελέγχου των εξοπλισμών μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας είτε σε διμερές επίπεδο είτε
στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ προς αποφυγή εντάσεων και ανασφάλειας στο γεωπολιτικό χώρο του
Αιγαίου και της Ανατολικής Μεσογείου.
Στην κατεύθυνση αυτή, η κυβέρνηση πρέπει να ενημερώσει άμεσα τα κοινοβουλευτικά κόμματα
για τις εξελίξεις που διαμορφώνονται στα θέματα ασφάλειας και άμυνας υπό το πρίσμα της
πρόσφατης Διακήρυξης των Αθηνών, των συζητήσεων για τα Μέτρα Οικοδόμησης
Εμπιστοσύνης(ΜΟΕ) και της σχεδιαζόμενης επίσκεψης του πρωθυπουργού στην Τουρκία.
Ερωτάται ο κ. Υπουργός:
1) Ποια η σχεδίαση του Υπουργείου για να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις από την αποχώρηση
της Τουρκίας από την συνθήκη CFE και ποια τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης με την
Τουρκία ώστε να μην διαταραχθεί το αίσθημα ασφάλειας των Ελλήνων πολιτών;
2) Σχεδιάζει η Κυβέρνηση την χάραξη Εθνικής Στρατηγικής και την συγκρότηση λειτουργικού
Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας ως εργαλεία της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής;
Δημοκρατικό Πατριωτικό Κίνημα «ΝΙΚΗ»
Ο ερωτών Βουλευτής Λαρίσης
Ρούντας Ναπ. Γεώργιος
Απάντηση ΥΕΘΑ
Σε απάντηση της σχετικής ερώτησης, σας γνωρίζω ότι το καθεστώς ελέγχου
αμυντικών εξοπλισμών στην Ευρώπη διέπεται κυρίως από τη Συνθήκη για τις Συμβατικές Δυνάμεις στην Ευρώπη, τη Συνθήκη Ανοικτών Ουρανών και το Κείμενο της Βιέννης. Τα τελευταία χρόνια έχει προκύψει ανάγκη επανεξέτασης του περιεχομένου και
της περιοχής εφαρμογής της πρώτης εξ αυτών, λόγω:
α. Της αναθεωρητικής στάσης της Ρωσίας, όπως αυτή έχει εκδηλωθεί ειδικά με την εισβολή της στην Ουκρανία.
β. Της εμφάνισης ισχυρών δρώντων στον τομέα των εξοπλισμών, οι οποίοι δεν δεσμεύονται από τις ευρωπαϊκές συνθήκες.
γ. Των σύγχρονων στρατιωτικών δυνατοτήτων που παρέχουν
οι τεχνολογικές εξελίξεις, όπως η επίτευξη πληγμάτων ακριβείας εξ αποστάσεως και η
ταχεία μεταφορά δυνάμεων.
Το ΝΑΤΟ έχει ήδη καταδικάσει με δήλωση, στις 7 Νοεμβρίου 2023, την απόφαση της Ρωσίας να αποχωρήσει από τη Συνθήκη για τις Συμβατικές Δυνάμεις στην
Ευρώπη και έχει γνωστοποιήσει την πρόθεση των Συμμάχων να αναστείλουν την εφαρμογή της. Η ημερομηνία αναστολής εφαρμογής για την Ελλάδα ήταν η 9η Φεβρουαρίου 2024.
Το πρώτο, επομένως, ερώτημα είναι άνευ αντικειμένου. Ως προς το δεύτερο,
υπενθυμίζουμε ότι το ΚΥΣΕΑ, έτσι όπως έχει διαμορφωθεί με τον ν. 4622/2019 (Α΄ 133)
για το επιτελικό κράτος, λειτουργεί ως το ανώτατο όργανο διαμόρφωσης εθνικής στρατηγικής ασφάλειας, εξωτερικής πολιτικής και άμυνας καθώς και υποβολής εκτιμήσεων
για κάθε θέμα που αφορά στα εθνικά συμφέροντα.
ΝΙΚΟΛΑΟΣ – ΓΕΩΡΓΙΟΣ Σ. ΔΕΝΔΙΑΣ
ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ
