Βιετνάμ: Η 78η χώρα που υπέγραψε τις Συμφωνίες Artemis της NASA – Τι προβλέπουν οι αρχές για τη Σελήνη

Το Βιετνάμ έγινε η 78η χώρα που προσχωρεί στις Συμφωνίες Artemis (Artemis Accords), το πλαίσιο κοινών αρχών για την εξερεύνηση της Σελήνης, του Άρη και του υπόλοιπου διαστήματος, που προωθούν οι ΗΠΑ. Η NASA ανακοίνωσε την υπογραφή την Τετάρτη 28 Οκτωβρίου 2026, μόλις εννέα ημέρες μετά την προσχώρηση του Ουζμπεκιστάν, που είχε γίνει η 77η χώρα τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου.

Για την Ελλάδα το θέμα δεν είναι ξένο: η χώρα υπέγραψε τις Συμφωνίες στις 9 Φεβρουαρίου 2024 και είναι η 35η στον επίσημο κατάλογο υπογραφόντων της NASA. Η Κύπρος ακολούθησε στις 23 Οκτωβρίου 2024, ως 46η. Ο επίσημος κατάλογος κατά ημερομηνία υπογραφής διατίθεται στη σελίδα της NASA για τις Συμφωνίες Artemis.

Οι Συμφωνίες Artemis θεμελιώθηκαν το 2020 από τη NASA και το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών, μαζί με άλλες επτά ιδρυτικές χώρες. Οι οκτώ πρώτες υπογραφές δόθηκαν στις 13 Οκτωβρίου 2020 από την Αυστραλία, τον Καναδά, την Ιταλία, την Ιαπωνία, το Λουξεμβούργο, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ. Δεν είναι δεσμευτική διεθνής συνθήκη: πρόκειται για κοινές αρχές και βέλτιστες πρακτικές, που στηρίζονται στη Συνθήκη για το Διάστημα, στη Σύμβαση Καταχώρισης και στη Συμφωνία Διάσωσης και Επιστροφής. Η NASA τις παρουσιάζει ως απάντηση στο αυξανόμενο ενδιαφέρον κρατών και ιδιωτικών εταιρειών για δραστηριότητες γύρω από τη Σελήνη.

Η NASA υπογραμμίζει ότι με την υπογραφή κάθε χώρα δεσμεύεται να εξερευνά το διάστημα ειρηνικά και με διαφάνεια, να παρέχει βοήθεια σε όσους κινδυνεύουν και να καταχωρίζει τα διαστημικά αντικείμενα. Δεσμεύεται επίσης να μοιράζεται ανοιχτά τα επιστημονικά δεδομένα, να διατηρεί τους ιστορικά σημαντικούς χώρους και τα αντικείμενα στο διάστημα, να αξιοποιεί τους διαστημικούς πόρους με βάση τη Συνθήκη για το Διάστημα και να περιορίζει τα τροχιακά συντρίμμια. Προβλέπονται ακόμη «ζώνες ασφαλείας»: προσωρινές περιοχές γύρω από μια επιχείρηση, όπου οι υπογράφοντες ειδοποιούν για τις δραστηριότητές τους και συντονίζονται, ώστε να αποφεύγονται επιβλαβείς παρεμβολές.

Για το Βιετνάμ υπέγραψε ο υπουργός Επιστήμης και Τεχνολογίας Vũ Hải Quân, στο πλαίσιο της Διεθνούς Ψηφιακής Εβδομάδας του Βιετνάμ στη Χα Λονγκ (Ha Long), με συμμετοχή της πρέσβειρας των ΗΠΑ στη χώρα, Τζένιφερ Γουίκς (Jennifer Wicks). Ο αναπληρωτής διοικητής της NASA Ματ Άντερσον (Matt Anderson) απηύθυνε στην τελετή μαγνητοσκοπημένο μήνυμα: «Το Βιετνάμ προσχωρεί σε μια σημαντική καμπή της ανάπτυξης του δικού του διαστημικού προγράμματος», δήλωσε. Πρόσθεσε ότι η NASA και το Εθνικό Διαστημικό Κέντρο του Βιετνάμ έχουν χτίσει δυναμική σε τρία πεδία: την καινοτομία στους δορυφόρους, την έρευνα για τις χρήσεις γης και την παρατήρηση της Γης με ραντάρ.

Η NASA εντάσσει την υπογραφή στη Συνολική Στρατηγική Εταιρική Σχέση ΗΠΑ-Βιετνάμ, που στηρίζεται σε περισσότερα από 30 χρόνια συνεργασίας και καλύπτει την άμυνα, την οικονομία, την επιβολή του νόμου, τα ζητήματα που κληροδότησε ο πόλεμος και την τεχνολογία. Το διάστημα προστίθεται έτσι ως νέο πεδίο μιας σχέσης που, όπως την περιγράφει η υπηρεσία, προάγει την ειρήνη, τη σταθερότητα και την ευημερία σε έναν ελεύθερο και ανοιχτό Ινδο-Ειρηνικό.

Η συνεργασία στο διάστημα δεν ξεκινά από το μηδέν. Νωρίτερα φέτος η NASA συνεργάστηκε με το Βιετναμέζικο-Γερμανικό Πανεπιστήμιο για να στηρίξει την αποστολή Soil Moisture Active Passive (SMAP), που μετρά την υγρασία του εδάφους σε όλο τον κόσμο. Το Βιετνάμ εγκαινίασε επίσης το Εθνικό Διαστημικό Κέντρο στο Ανόι (Hanoi) και αναπτύσσει δικές του δορυφορικές δυνατότητες με το πρόγραμμα LOTUSat, που επικεντρώνεται στην παρατήρηση της Γης, την παρακολούθηση του καιρού και την αντιμετώπιση καταστροφών.

Το πρόγραμμα Artemis, με το οποίο συνδέονται οι Συμφωνίες, προχωρά παράλληλα. Το σχέδιο της Artemis III για δοκιμή των σεληνακάτων της Blue Origin και της SpaceX σε τροχιά γύρω από τη Γη το 2027, με στόχο την προσελήνωση το 2028, είναι το τελευταίο μεγάλο βήμα του. Παράλληλα, οι νέες τροχιές συνάντησης με τον Orion και οι ενημερωμένες συμβάσεις για τις δύο σεληνακάτους δείχνουν πώς προσαρμόζεται το σχέδιο για το 2028.

Η NASA σημειώνει ότι αναμένονται περισσότερες υπογραφές τους επόμενους μήνες και χρόνια, καθώς συνεχίζει την προσπάθεια για ένα ασφαλές, ειρηνικό και ευημερούν μέλλον στο διάστημα. Η πλήρης ανακοίνωση της NASA για την προσχώρηση του Βιετνάμ είναι διαθέσιμη στην ιστοσελίδα της.