ΟΥΑΣΙΝΓΚΤΟΝ — Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ φιλοξένησε την Παρασκευή μια σπάνια σύνοδο κορυφής στον Λευκό Οίκο μεταξύ Αρμενίας και Αζερμπαϊτζάν, εξασφαλίζοντας μια ειρηνευτική συμφωνία με μεσολάβηση των ΗΠΑ που στοχεύει στον τερματισμό δεκαετιών σύγκρουσης για το Ναγκόρνο-Καραμπάχ (Αρτσάχ) προκαλώντας όμως την οργή αρκετών αρμενοαμερικανικών οργανώσεων.
Ο Πρόεδρος του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίγιεφ και ο Πρωθυπουργός της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν αντάλλαξαν χειραψία μετά την υπογραφή του συμφώνου, το οποίο ο Τραμπ χαρακτήρισε «ιστορικό». Η συμφωνία δεσμεύει και τις δύο χώρες να τερματίσουν τις εχθροπραξίες, να ανοίξουν εκ νέου τις μεταφορικές οδούς και να εξομαλύνουν τις διπλωματικές σχέσεις τους, ενώ παραχωρεί στις Ηνωμένες Πολιτείες αποκλειστικά δικαιώματα ανάπτυξης σε έναν στρατηγικό διάδρομο μεταφορών στον Νότιο Καύκασο που θα συνδέει το Αζερμπαϊτζάν μέσω της Αρμενίας με τον Αζέρικο θύλακα του Ναχιτσεβάν.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι συμφωνίες που υπογράφηκαν ξεχωριστά με κάθε χώρα θα ενισχύσουν τη συνεργασία σε ενέργεια, εμπόριο και προηγμένες τεχνολογίες. Οι ΗΠΑ ήραν επίσης μακροχρόνιους περιορισμούς στη στρατιωτική συνεργασία με το Αζερμπαϊτζάν, μια κίνηση που πιθανόν να ανησυχήσει τη Ρωσία, η οποία θεωρεί την περιοχή μέρος της σφαίρας επιρροής της.
Η Εθνική Επιτροπή Αρμενίων της Αμερικής (ANCA) καταδίκασε τη συμφωνία, κατηγορώντας την ότι νομιμοποιεί την «εθνοκάθαρση» των Αρμενίων από το Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Η οργάνωση υποστήριξε ότι το σύμφωνο αγνοεί τις ανθρωπιστικές συνέπειες και τον εκτοπισμό που προκάλεσαν οι πρόσφατες συγκρούσεις.
Η Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν πολέμησαν έναν αιματηρό πόλεμο στις αρχές της δεκαετίας του 1990 για τον ορεινό θύλακα, με επανειλημμένες αναζωπυρώσεις συγκρούσεων έκτοτε με τελευταία την σταδιακή ήττα της Αρμενίας το 2020 και το 2023. Η νέα συμφωνία, αν εφαρμοστεί, μπορεί να σηματοδοτήσει μια καμπή και μια διπλωματική νίκη για τον Τραμπ στους πρώτους μήνες της δεύτερης θητείας του.
Και οι δύο ηγέτες επαίνεσαν τον ρόλο του Προέδρου των ΗΠΑ και δεσμεύθηκαν να τον προτείνουν για το βραβείο Νόμπελ Ειρήνης. Ο Λευκός Οίκος παρουσίασε τη συμφωνία ως μέρος ενός ευρύτερου κύματος ειρηνευτικών πρωτοβουλιών, επικαλούμενος πρόσφατες εκεχειρίες και συμφωνίες εξομάλυνσης σχέσεων που ο Τραμπ ισχυρίζεται ότι μεσολάβησε στη Νότια και Νοτιοανατολική Ασία και στην Κεντρική Αφρική.
Η συμφωνία αυτή μπορεί να αναδιαμορφώσει την γεωπολιτική ισορροπία στον Νότιο Καύκασο, ενισχύοντας την αμερικανική επιρροή σε βάρος της Μόσχας. Όμως για πολλούς Αρμενίους, το τίμημα δεν μετριέται σε εμπορικούς διαδρόμους ή ενεργειακές ροές αλλά στην απώλεια των πατρογονικών τους εδαφών.
