Σε ανακοίνωση του κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στη Σαουδική Αραβία, ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι προχωρά στην πλήρη άρση όλων των αμερικανικών κυρώσεων κατά της Συρίας μετά από προσωπική προτροπή του Τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σηματοδοτώντας μία από τις πιο δραστικές αλλαγές στην αμερικανική εξωτερική πολιτική τα τελευταία χρόνια.
Η ανακοίνωση έγινε από τον ίδιο τον Τραμπ στο κοινό επιχειρηματικό φόρουμ των ΗΠΑ και της Σαουδικής Αραβίας στο Ριάντ (Saudi-U.S. Investment Forum), με φόντο τη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα στη Συρία, μετά την ανατροπή του Μπασάρ αλ Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024. Ο νέος προσωρινός πρόεδρος της χώρας, Άχμεντ αλ-Σαράα (γνωστός και ως Αμπού Μοχάμεντ αλ-Τζολάνι), πρώην επικεφαλής της ισλαμιστικής οργάνωσης Hayat Tahrir al-Sham, η οποία στο παρελθόν ήταν παρακλάδι της Αλ Κάιντα, αναμένεται να συναντήσει τον Αμερικανό πρόεδρο αύριο σύμφωνα με απάντηση του Τραμπ σε ερώτηση δημοσιογράφου.
«Δίνουμε στη Συρία μία ευκαιρία για ειρήνη. Οι κυρώσεις απέτυχαν, τώρα ήρθε η ώρα για ανοικοδόμηση και νέα αρχή», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Τραμπ, με φόντο χειροκροτήματα από τον πρίγκιπα διάδοχο της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν.
Η στήριξη της Ουάσινγκτον και ο ρόλος της Σαουδικής Αραβίας
Η απόφαση συνδέεται με τις προσπάθειες επαναπροσέγγισης της Συρίας με τη διεθνή κοινότητα, στις οποίες πρωτοστατούν η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία, το Κατάρ και η Γαλλία, επιδιώκοντας την απομάκρυνση του Ιράν από τη χώρα και την ενίσχυση ενός νέου μεταβατικού καθεστώτος που θα μπορεί να συνεργαστεί με τη Δύση.
Ο νέος Σύρος ηγέτης έχει επιχειρήσει να παρουσιάσει μία μεταρρυθμιστική εικόνα, μιλώντας για σεβασμό στη θρησκευτική ποικιλομορφία και εθνική ενότητα. Ωστόσο η ταυτότητά του ως ηγέτης τιζχαντιστικής ένοπλης ομάδας (HTS) προκαλεί έντονη ανησυχία, ιδίως στο Ισραήλ. Στις ανησυχίες αυτές έρχεται να προστεθεί και η πρόσφατη σφαγή που υπέστησαν οι Αλαούιτες από τις δυνάμεις του σε Ταρτούς και Λαττάκεια.
Μετά την απόφαση άρσης των κυρώσεων, η κυβέρνηση Τραμπ αποστέλλει τον Αμερικανό ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο στην Τουρκία για συναντήσεις με Σύρους αξιωματούχους, ως πρώτο βήμα για ενδεχόμενη σταδιακή ομαλοποίηση των σχέσεων.
Οικονομικές συμφωνίες-μαμούθ και το στρατηγικό άνοιγμα
Στο πλαίσιο της ίδιας επίσκεψης, ανακοινώθηκε και μία γιγαντιαία αμυντική συμφωνία ύψους 142 δισ. δολαρίων με τη Σαουδική Αραβία, ως μέρος ευρύτερης επενδυτικής δέσμευσης 600 δισ. δολαρίων σε τομείς όπως ενέργεια, άμυνα, τεχνολογία και υγεία.
Η άρση των κυρώσεων κατά της Συρίας καταργεί ουσιαστικά το νομοθετικό πλαίσιο του Caesar Act, που είχε επιβληθεί το 2020 και περιόριζε κάθε ξένη συνεργασία με συριακούς οικονομικούς και κρατικούς φορείς.
Η κίνηση Τραμπ προκάλεσε ανάμεικτες αντιδράσεις στο εσωτερικό των ΗΠΑ και μεταξύ των συμμάχων του, με κύριο φόβο την ενίσχυση εξτρεμιστών ή την αναγνώριση νομιμότητας σε ομάδες με εξαιρετικά βίαιο παρελθόν.
Ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε αποφασισμένος να “κλείσει τον κύκλο του πολέμου στη Συρία”, δίνοντας οικονομικά και διπλωματικά κίνητρα, αρκεί η νέα ηγεσία της Συρίας να δεσμευτεί σε μία πορεία ειρήνης και πολιτικής μετάβασης.
