Ο ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου εξαπέλυσε σφοδρή διπλωματική επίθεση κατά της Άγκυρας, καλώντας ανοιχτά τις ΗΠΑ να μην προχωρήσουν στην πώληση μαχητικών αεροσκαφών F-35 ή εξαρτημάτων τους στην Τουρκία. Η παρέμβαση αυτή πραγματοποιήθηκε λίγες ώρες πριν από την αναχώρηση του Αμερικανού προέρου, Ντόναλντ Τραμπ, για την πρωτεύουσα της Τουρκίας, όπου διεξάγεται η κρίσιμη Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ.
Μιλώντας στην πρωινή εκπομπή Fox & Friends του αμερικανικού δικτύου Fox News, ο Ισραηλινός ηγέτης προειδοποίησε ότι μια τέτοια εξοπλιστική ενίσχυση θα ανέτρεπε τις στρατηγικές ισορροπίες. Όπως δήλωσε ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, «δεν πιστεύω ότι πρέπει να τους δοθούν F-35 ή οι κινητήρες για τα μαχητικά τους αεροσκάφη, επειδή αυτό θα ανατρέψει την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, η οποία τελικά διασφαλίζεται από την ισραηλινή αεροπορική υπεροχή και, θεωρώ, από τη στάση της Αμερικής στη Μέση Ανατολή».
Η έντονη ανησυχία του Τελ Αβίβ εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο διπλωματικών διεργασιών, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ άφησε να εννοηθεί πρόσφατα ότι σκοπεύει να ικανοποιήσει τα αιτήματα του Τούρκου προέδρου, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Σύμφωνα με διεθνή δημοσιεύματα, η αμερικανική κυβέρνηση έχει ήδη ενημερώσει επίσημα το Κογκρέσο για την πρόθεσή της να παρακάμψει τις κοινοβουλευτικές αντιρρήσεις και να προχωρήσει σε συμφωνία ύψους άνω των 700 εκατομμυρίων δολαρίων για την προμήθεια κινητήρων F110. Οι κινητήρες αυτοί θεωρούνται ζωτικής σημασίας για το εγχώριο φιλόδοξο τουρκικό πρόγραμμα ανάπτυξης του μαχητικού πέμπτης γενιάς KAAN.
Η Τουρκία είχε αποβληθεί από το πρόγραμμα κοινής ανάπτυξης και αγοράς των F-35 το 2019, μετά την απόφαση της κυβέρνησης Ερντογάν να αποκτήσει το ρωσικό αντιπυραυλικό σύστημα S-400. Η Ουάσιγκτον εξέφραζε τότε έντονες ανησυχίες ότι η λειτουργία του ρωσικού συστήματος θα επέτρεπε στη Μόσχα να συλλέξει κρίσιμα τεχνικά δεδομένα για τις δυνατότητες του αμερικανικού stealth αεροσκάφους. Η παρούσα στροφή της αμερικανικής κυβέρνησης και η πιθανότητα επανένταξης της Άγκυρας στο πρόγραμμα προκαλεί τριγμούς στις σχέσεις των ΗΠΑ με παραδοσιακούς συμμάχους της.
Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ χρησιμοποίησε ιδιαίτερα σκληρή γλώσσα για να περιγράψει την πολιτική κατάσταση στη γειτονική χώρα. Χαρακτήρισε την Τουρκία ως «ένα καθεστώς μολυσμένο από τη Μουσουλμανική Αδελφότητα, ένα ακραίο κίνημα που μισεί την Αμερική και φωνάζει “Θάνατος στην Αμερική”». Υπενθύμισε μάλιστα ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απειλεί ανοιχτά το Ισραήλ με καταστροφή, ενώ υπογράμμισε ότι η Άγκυρα κατέχει τη μισή Κύπρο, απειλεί την Ελλάδα και μιλά δημόσια για την κατάληψη της Ιερουσαλήμ, επικαλούμενος παράλληλα ακραίες δηλώσεις κορυφαίων Τούρκων αξιωματούχων.
Παράλληλα, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου επιχείρησε να αναδείξει τη διαφορά αξιοπιστίας ανάμεσα στους δύο συμμάχους των ΗΠΑ, αναφερόμενος στην πρόσφατη στρατιωτική ανάφλεξη στην περιοχή. Όπως δήλωσε με νόημα, «δεν κούνησαν ούτε το δαχτυλάκι τους για να σας βοηθήσουν στο Ιράν. Εμείς το κάναμε. Είμαστε ο σύμμαχος-πρότυπο που πολέμησε δίπλα στους σπουδαίους στρατιώτες σας». Με αυτόν τον τρόπο, θέλησε να ενισχύσει τη θέση του Ισραήλ στα μάτια της αμερικανικής κοινής γνώμης και των Ρεπουμπλικανών ψηφοφόρων.
Η τοποθέτηση αυτή έρχεται ως απάντηση και στις πρόσφατες δηλώσεις της τουρκικής ηγεσίας. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είχε προειδοποιήσει ενάντια στις προσπάθειες του Ισραήλ να υπονομεύσει το πρόσφατα υπογραφέν Μνημόνιο του Ισλαμαμπάντ μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, το οποίο στοχεύει στον τερματισμό του πολέμου. Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, είχε επίσης κατηγορήσει το Ισραήλ ότι είναι έτοιμο να σαμποτάρει τη διαδικασία, αντανακλώντας το βαθύ χάσμα ανάμεσα στις δύο περιφερειακές δυνάμεις.
Παρά τις προφανείς διαφωνίες γύρω από τους χειρισμούς στον πόλεμο με το Ιράν και τη διπλωματική προσέγγιση της Ουάσιγκτον με την Τεχεράνη, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έσπευσε να υποβαθμίσει τις εντάσεις με τον Λευκό Οίκο. Επιβεβαίωσε ότι η σχέση του με τον Αμερικανό πρόεδρο παραμένει ισχυρή, σημειώνοντας ότι «είμαστε οι καλύτεροι σύμμαχοι» και ότι οι όποιες διαφορές επιλύνονται πάντα μέσω ανοιχτού διαλόγου. Η έκβαση της Συνόδου του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα θα δείξει αν οι ισραηλινές πιέσεις θα εισακουστούν ή αν η γεωπολιτική ανάγκη της Ουάσιγκτον να κρατήσει την Τουρκία στη δυτική σφαίρα επιρροής θα υπερισχύσει των αντιρρήσεων του Ισραήλ.
