Οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται, σύμφωνα με πληροφορίες του Axios, σε προχωρημένες μυστικές συνομιλίες με τη Ρωσία για ένα νέο, ολοκληρωμένο σχέδιο ειρήνης που στοχεύει στον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Η πρωτοβουλία, η οποία φαίνεται να συντονίζεται από στενούς συνεργάτες της κυβέρνησης Τραμπ, εξελίσσεται μέσω ανεπίσημου διαύλου επικοινωνίας Ουάσινγκτον–Μόσχας, παρακάμπτοντας τόσο το Κίεβο όσο και τις ευρωπαϊκές χώρες. Η αποκάλυψη αυτή απειλεί να δοκιμάσει σοβαρά τη συνοχή της Δυτικής συμμαχίας.
Μια αιφνίδια αλλαγή στην αμερικανική προσέγγιση
Το παρασκηνιακό σχέδιο εστιάζει στην άμεση επίτευξη πολιτικού διακανονισμού, ακόμη και εάν αυτό συνεπάγεται πίεση προς την Ουκρανική κυβέρνηση Ζελένσκι να αποδεχθεί επώδυνες παραχωρήσεις. Πηγές στην Ουάσινγκτον αναφέρουν ότι η παρουσίαση του σχεδίου στο Κίεβο ενδέχεται να γίνει ως «τετελεσμένο γεγονός», με την εκτίμηση ότι ο Ουκρανός πρόεδρος δεν θα έχει πολλά περιθώρια αντίδρασης. Παράλληλα, αξιωματούχος των ΗΠΑ εμφανίζεται αδιάφορος για τις ευρωπαϊκές αντιδράσεις, κάτι που εντείνει τις ανησυχίες για την ενότητα της Δύσης.
Το κανάλι Γουίτκοφ–Ντμιτρίεφ
Κεντρικό ρόλο στις συνομιλίες έχει ο ειδικός απεσταλμένος της κυβέρνησης Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, ο οποίος βρίσκεται σε απευθείας επαφή με τον Ρώσο απεσταλμένο Κιρίλ Ντμιτρίεφ, επικεφαλής του ρωσικού κρατικού επενδυτικού ταμείου. Ο Ντμιτρίεφ επιβεβαιώνει τις επαφές, τονίζοντας πως «για πρώτη φορά η ρωσική θέση ακούγεται πραγματικά», ένδειξη ότι η αμερικανική πρόταση περιλαμβάνει σημαντικά στοιχεία που ανταποκρίνονται στις θέσεις της Μόσχας.
Οι τέσσερεις πυλώνες του σχεδίου
Το προσχέδιο αναφέρεται ως πρόταση «28 σημείων» και οργανώνεται γύρω από τέσσερεις κεντρικές ενότητες:
Επίτευξη Ειρήνης – Άμεση κατάπαυση του πυρός και τερματισμός των εχθροπραξιών.
Εγγυήσεις Ασφαλείας – Καθορισμός νέου πλαισίου για τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια της Ουκρανίας.
Ασφάλεια στην Ευρώπη – Διαχείριση των επιπτώσεων στον ευρωπαϊκό χώρο και τις δομές συλλογικής άμυνας.
Μελλοντικές Σχέσεις – Αναπροσδιορισμός των τριμερών σχέσεων ΗΠΑ–Ρωσίας–Ουκρανίας.
Ωστόσο, κεντρικά ζητήματα με πρώτο το εδαφικό καθεστώς στα ανατολικά παραμένουν άλυτα. Η συνεχιζόμενη, έστω και αργή, προέλαση των ρωσικών δυνάμεων περιπλέκει το διαπραγματευτικό πλαίσιο, καθώς η Μόσχα επιμένει στις αξιώσεις της.
Αντιδράσεις και ανησυχία στο Κίεβο
Το σχέδιο είχε προγραμματιστεί να παρουσιαστεί απευθείας στον Πρόεδρο Ζελένσκι σε συνάντηση στην Τουρκία, η οποία τελικά αναβλήθηκε. Παρ’ όλα αυτά, Ουκρανοί αξιωματούχοι επιβεβαιώνουν ότι ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας Ρουστέμ Ουμέροφ συναντήθηκε με την αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα στο Μαϊάμι. «Γνωρίζουμε ότι οι Αμερικανοί δουλεύουν πάνω σε κάτι», δήλωσε υψηλόβαθμος Ουκρανός αξιωματούχος, αποτυπώνοντας την έντονη ανησυχία του Κιέβου.
Η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει πως ο Πρόεδρος των ΗΠΑ θεωρεί ότι «υπάρχει ευκαιρία να τερματιστεί αυτός ο παράλογος πόλεμος» και πως, με τις κατάλληλες προσαρμογές, το σχέδιο μπορεί να λάβει ευρύτερη στήριξη από Ευρωπαίους και Ουκρανούς. Ωστόσο, η μυστικότητα που περιβάλλει τη διαδικασία αναδεικνύει την πρόθεση της Ουάσινγκτον να προωθήσει γρήγορα μια λύση, ακόμη και χωρίς την εκ των προτέρων συναίνεση των συμμάχων.
Η αποκάλυψη του παρασκηνιακού διαλόγου ΗΠΑ–Ρωσίας αναμένεται να προκαλέσει ισχυρούς κραδασμούς στη δυτική διπλωματία. Αν και το σχέδιο φιλοδοξεί να ανοίξει τον δρόμο για τερματισμό του πολέμου, εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τη νομιμότητα της διαδικασίας, την ισορροπία ισχύος και τον σεβασμό της ουκρανικής κυριαρχίας, ζητήματα κρίσιμα για κάθε βιώσιμη συμφωνία ειρήνης.
