Λιβύη και Χαφτάρ: Από τα «θα δούμε» της Ελλάδας, στα κόλπα της Τουρκίας για το τουρκολιβυκό μέσω της Συρίας

Με την Ανατολική Λιβύη να βρίσκεται σε τροχιά επαναξιολόγησης της σχέσης της με την Τουρκία, ο στρατάρχης Χαλίφα Χαφτάρ εμφανίζεται να ενορχηστρώνει ο ίδιος τη σταδιακή προσέγγιση, αποστασιοποιούμενος από το παρελθόν, όταν αναζητούσε πολιτική και στρατιωτική στήριξη από την Αθήνα και δεν την έλαβε.

Από τα «θα δούμε» της Αθήνας, στα Bayraktar της Άγκυρας

Σύμφωνα με πηγές που είχαν γνώση των επαφών εκείνης της περιόδου, ο Χαφτάρ είχε ζητήσει από την Ελλάδα μεταξύ άλλων φορητά αντιαεροπορικά συστήματα (manpads), τακτική εικόνα, καθώς και στρατιωτική υποστήριξη για να αντιμετωπίσει τις επιθέσεις από τις υποστηριζόμενες από την Τουρκία δυνάμεις της Τρίπολης σε Μισράτα, Σύρτη και Γκαριάν. Η απάντηση τότε ήταν ασαφής — ένα «νεύμα» και μια υπόσχεση για στήριξη χωρίς συνέχεια όπως αποδείχθηκε.

Η Τουρκία, από την άλλη, επανέρχεται διπλωματικά και στρατηγικά, χρησιμοποιώντας ακόμη και τη συγκυρία της αποχώρησης συριακών μισθοφόρων που είχε αναπτύξει στη Δυτική Λιβύη ως διαπραγματευτικό εργαλείο για την προσέγγιση του Χαφτάρ και κυρίως του γιου του, Σαντάμ.

Η αποχώρηση αυτών των μισθοφορικών δυνάμεων συμπίπτει χρονικά με την ένταξή τους – μαζί με άλλες ισλαμιστικές και τζιχαντιστικές οργανώσεις – στον επίσημο συριακό στρατό που αναδομείται υπό Αχμέντ αλ Σαράα. Η Τουρκία φαίνεται να αξιοποιεί αυτή την αναδιάταξη για να απομακρύνει το αποτύπωμά της από τη Λιβύη και να διεκδικήσει νέο έρεισμα μέσω πολιτικής επιρροής.

Επιθεώρηση τουρκικών drone στην Ανατολή

Είναι ενδεικτικό ότι στελέχη της Ανατολικής Λιβύης έχουν επιθεωρήσει τα τουρκικής κατασκευής drone Bayraktar, δείχνοντας ότι οι επαφές με την Άγκυρα δεν είναι μόνο πολιτικές αλλά πιθανώς φτάνουν και σε επίπεδο στρατιωτικής συνεργασίας.

Η επίσημη πρόταση του Πρωθυπουργού της Ανατολικής Λιβύης (δεξί χέρι του Χάφταρ) να επανεξεταστεί το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο έφτασε ήδη στη Βουλή των Αντιπροσώπων (HoR), όμως καθυστερεί λόγω της δημιουργίας τεχνικής επιτροπής υπό τον πρόεδρο του λιβυκού κοινοβουλίου Αγκίλα Σαλέχ.

Πολιτική Αβεβαιότητα: Τι ετοιμάζει ο Χαφτάρ;

Η τρέχουσα κατάσταση παραμένει ρευστή. Ενώ το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν έχει νομική ισχύ με βάση το Διεθνές Δίκαιο και η Αίγυπτος το απορρίπτει ως «αστείο», η ύπαρξή του χρησιμοποιείται ως μοχλός πίεσης κατά της Ελλάδας και της Αιγύπτου.

Όμως η πραγματική δυναμική μετατοπίζεται στο πεδίο των προσωπικών στρατηγικών του Χάφταρ. Με κινήσεις που φαίνεται να ξεκινούν κατευθείαν από τον ίδιο, εντός του κοινοβουλίου, ο στρατάρχης σχεδιάζει πιθανόν ένα άνοιγμα στην Τουρκία — και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πώς και πότε θα κλιμακώσει ή θα ανατρέψει τις ισορροπίες.