Μετά από δώδεκα χρόνια στην προεδρία της λιβυκής Βουλής των Αντιπροσώπων, ο Αγκίλα Σάλεχ βρέθηκε εκτός θέσης, και για την Αθήνα η εξέλιξη δεν είναι καλή είδηση. Ο 82χρονος πολιτικός ήταν ο άνθρωπος που, παρά τις πιέσεις, δεν έφερε ποτέ προς κύρωση το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019 στο σώμα που έδρευε στη Βεγγάζη, και που είχε κρατήσει ανοιχτό δίαυλο με την Ελλάδα. Τη θέση του πήρε ο βουλευτής του Τομπρούκ Ας-Σαλχίν Αμπντουλνάμπι αλ-Ουμπάιντι, ο οποίος έχει διατελέσει επικεφαλής της κοινοβουλευτικής επιτροπής λιβυκοτουρκικής φιλίας.
Πώς έγινε η αλλαγή
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Αποστολής του ΟΗΕ στη Λιβύη (UNSMIL), στη συνεδρίαση της 5ης Οκτωβρίου στη Βεγγάζη, με τουλάχιστον 102 βουλευτές παρόντες, 98 ψήφισαν αλλαγή του κανονισμού που ορίζει ότι η προεδρία του σώματος θα αλλάζει κάθε 12 μήνες. Την επομένη, 6 Οκτωβρίου, με τουλάχιστον 111 βουλευτές παρόντες, εξελέγη νέο προεδρείο με πρόεδρο τον αλ-Ουμπάιντι. Η UNSMIL «σημειώνει» την εκλογή και δηλώνει ότι θα συνεργαστεί με το νέο προεδρείο για τον πολιτικό οδικό χάρτη, την ενοποίηση των θεσμών και τις εκλογές. Ο Σάλεχ αμφισβήτησε τη διαδικασία, υποστηρίζοντας ότι η πρώτη ψηφοφορία δεν ήταν επίσημη και δεν παράγει νομικά αποτελέσματα, ενώ είχε ακυρώσει τη συνεδρίαση που ο ίδιος είχε συγκαλέσει.
Πίσω από την απομάκρυνση βρίσκεται η ανακατανομή της εξουσίας στην ανατολική Λιβύη. Ο Σάλεχ υπήρξε για χρόνια βασικός σύμμαχος του στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ, όμως έχανε έδαφος όσο οι γιοι του στρατάρχη, και κυρίως ο Σαντάμ Χαφτάρ, εδραίωναν τον έλεγχό τους. Ο ερευνητής του Chatham House Ιμαντεντίν Μπάντι τον χαρακτήρισε «το πιο πρόσφατο θύμα» της προσπάθειας του Σαντάμ Χαφτάρ να συγκεντρώσει την εξουσία στην Ανατολή. Η αλλαγή γίνεται ενώ προχωρά αμερικανική πρωτοβουλία για την ενοποίηση των λιβυκών θεσμών, στην οποία ο Σαντάμ Χαφτάρ εμφανίζεται ανοιχτός, ενώ ο Σάλεχ ήταν πολύ πιο επιφυλακτικός.
Γιατί είναι κακά μαντάτα για την Ελλάδα
Ο Σάλεχ δεν ήταν φιλέλληνας χωρίς όρους. Τον Δεκέμβριο του 2025 είχε χαρακτηρίσει το τουρκολιβυκό μνημόνιο άκυρο, αλλά στην ίδια συνέντευξη αμφισβήτησε την επήρεια της Κρήτης. Ήταν όμως ο θεσμικός φραγμός στην κύρωση του μνημονίου από την ανατολική Λιβύη: επέμενε ότι καμία διεθνής συμφωνία δεν ισχύει αν δεν την εγκρίνει η Βουλή, και η Βουλή του δεν την ενέκρινε. Στην Αθήνα, ο πρόεδρος της Βουλής Νικήτας Κακλαμάνης του είχε ζητήσει το μνημόνιο να μην κυρωθεί και αργότερα να ακυρωθεί, και τον είχε ευχαριστήσει για την επιστολή του προς τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ με την οποία ζητούσε την απόρριψή του.
Ο διάδοχός του προέρχεται από την ίδια φυλή και την ίδια πόλη, όμως ο ρόλος του στην επιτροπή λιβυκοτουρκικής φιλίας και η στήριξη της οικογένειας Χαφτάρ, που τα τελευταία χρόνια έχει προσεγγίσει την Άγκυρα, δείχνουν ότι η ανατολική Λιβύη μπορεί να γίνει πιο δεκτική στις τουρκικές πιέσεις για το μνημόνιο. Μέχρι στιγμής ο νέος πρόεδρος δεν έχει πάρει δημόσια θέση για το θέμα.
