Η Κυπριακή Δημοκρατία απέστειλε επιστολή στον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες για την απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης να εγκρίνει το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019. Η επιστολή, με ημερομηνία 23 Οκτωβρίου 2026, υπογράφεται από τη Μόνιμη Αντιπρόσωπο της Κύπρου στον ΟΗΕ, πρέσβη Μαρία Μιχαήλ, και εκφράζει «σοβαρές ανησυχίες για τα κίνητρα πίσω από αυτή την κίνηση και τα συμφέροντα που αποσκοπεί να εξυπηρετήσει».
Η επιστολή αναφέρεται στην απόφαση της 20ής Οκτωβρίου και επαναλαμβάνει τις θέσεις που η Λευκωσία είχε διατυπώσει σε προηγούμενες επικοινωνίες με τον ΟΗΕ, στις 20 Ιανουαρίου, 24 Απριλίου και 20 Ιουλίου 2020, καθώς και με ρηματική διακοίνωση της 18ης Αυγούστου 2025. «Η ανεξαρτησία, η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα της Λιβύης δεν πρέπει να υποτάσσονται στις γεωπολιτικές επιδιώξεις και φιλοδοξίες τρίτων κρατών», υπογραμμίζεται.
«Σκόπιμη πολιτική κλιμάκωσης» της Τουρκίας
Η Κύπρος κατηγορεί την Τουρκία ότι εκμεταλλεύεται τις πολιτικές και θεσμικές συνθήκες στη Λιβύη για να προωθήσει παράνομες θαλάσσιες διεκδικήσεις, επιδιώκοντας «να επιβάλει μια τεχνητή θαλάσσια πραγματικότητα εις βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων τρίτων κρατών». Τέτοιες ενέργειες, σημειώνεται, αντανακλούν «μια σκόπιμη πολιτική κλιμάκωσης στην Ανατολική Μεσόγειο», υπονομεύουν το διεθνές δίκαιο και συνιστούν «σοβαρή απειλή για την περιφερειακή ειρήνη, ασφάλεια και σταθερότητα».
Το μνημόνιο, κατά την επιστολή, δεν συνάδει με το διεθνές δίκαιο, ιδίως με τους κανόνες για τη σύναψη συνθηκών και με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Γι’ αυτό «δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτους» και δεν επηρεάζει τα δικαιώματα κανενός τρίτου κράτους σε θαλάσσιες ζώνες. Την ίδια θέση έχει διατυπώσει και η Αθήνα, ενώ το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ζήτησε διαπραγματεύσεις καλή τη πίστει.
«Ανύπαρκτο θαλάσσιο σύνορο» που αγνοεί τα ελληνικά νησιά
Η Λευκωσία επισημαίνει ότι το μνημόνιο επιχειρεί οριοθέτηση ανάμεσα σε δύο κράτη που «δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές», κατασκευάζοντας «ένα ανύπαρκτο θαλάσσιο σύνορο» και αγνοώντας σκόπιμα τα δικαιώματα άλλων παράκτιων κρατών, μεταξύ αυτών και των ελληνικών νησιών. Υπενθυμίζει ότι το άρθρο 121 παράγραφος 2 της UNCLOS αντανακλά εθιμικό διεθνές δίκαιο, δεσμεύει και τα κράτη που δεν την έχουν υπογράψει και αναγνωρίζει ρητά στα νησιά «χωρική θάλασσα, συνορεύουσα ζώνη, υφαλοκρηπίδα και αποκλειστική οικονομική ζώνη».
Οι συμφωνίες οριοθέτησης, τονίζεται, πρέπει να συνάπτονται μεταξύ κρατών με αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές, «με καλή πίστη και σύμφωνα με τις παγιωμένες αρχές του διεθνούς δικαίου». Η Μιχαήλ ζητεί η επιστολή να κυκλοφορήσει ως έγγραφο της Γενικής Συνέλευσης και του Συμβουλίου Ασφαλείας και να δημοσιευθεί στο Δελτίο του Δικαίου της Θάλασσας. Η Κύπρος είχε ήδη καταδικάσει την έγκριση ως παράνομη και άκυρη, ενώ επιστολή στον Γκουτέρες έστειλε την ίδια ημέρα και η Ελλάδα.
Όλες οι εξελίξεις για το θέμα στο LIVE: Παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
