Δύο βυζαντινές εικόνες του 14ου αιώνα, με τους Ευαγγελιστές Ματθαίο και Μάρκο, επαναπατρίστηκαν στην Κύπρο, μισό αιώνα αφότου κλάπηκαν και φυγαδεύτηκαν στο εξωτερικό μετά την τουρκική εισβολή του 1974. Την επιστροφή ανακοίνωσε την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου η Μητρόπολη Μόρφου.
Οι εικόνες προέρχονται από τον ναό της Παναγίας της Ασίνου, του 12ου αιώνα, στο Τρόοδος. Πριν από την εισβολή είχαν μεταφερθεί στην Κερύνεια και από εκεί κλάπηκαν μετά την κατάληψη της πόλης από τον τουρκικό στρατό.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, οι εικόνες εντοπίστηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο, η διαδρομή τους τεκμηριώθηκε και αναγνωρίστηκαν τα δικαιώματα κυριότητας της Εκκλησίας της Κύπρου. Επιστράφηκαν στη Μητρόπολη Μόρφου χωρίς αποζημίωση, αφού ο κάτοχός τους δεν ζήτησε πληρωμή.
Η Εκκλησία ευχαρίστησε το Τμήμα Αρχαιοτήτων και τον διευθυντή του Γιώργο Γεωργίου, τον αρχηγό της Αστυνομίας Θέμιστο Αρναούτη, την Interpol και τον θεολόγο και αγιογράφο Γιώργο Πέτρου για τη συνδρομή τους.
Οι δύο εικόνες ανήκουν σε σειρά έργων που συνδέεται με τον ναό της Ασίνου. Δύο ακόμη εικόνες της ίδιας σειράς, με τους Αποστόλους Πέτρο και Παύλο, είχαν επιστραφεί από τη Νέα Υόρκη το 2007. Η εικόνα του Χριστού έχει διασωθεί, ενώ αναζητούνται ακόμη τα έργα με την Παναγία, τον Άγιο Ιωάννη τον Πρόδρομο και τους Ευαγγελιστές Ιωάννη και Λουκά.
Ο ναός της Παναγίας της Ασίνου, κοντά στο χωριό Νικητάρη, είναι ένας από τους ζωγραφισμένους ναούς της περιοχής του Τροόδους που έχουν ενταχθεί στον κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, γνωστός για τις τοιχογραφίες του από τις αρχές του 12ου αιώνα.
Δεκαετίες αναζήτησης
Η Μητρόπολη Μόρφου, που ανακοίνωσε την επιστροφή, έχει μεγάλο μέρος της περιφέρειάς της στα κατεχόμενα, αφού η ίδια η πόλη της Μόρφου βρίσκεται υπό τουρκική κατοχή από το 1974. Οι εικόνες της Ασίνου θα φυλαχθούν πλέον στην ελεύθερη Κύπρο, κοντά στον ναό από τον οποίο προέρχονται. Η Κυπριακή Δημοκρατία στηρίζεται σε διεθνείς συμβάσεις, όπως η Σύμβαση της Χάγης του 1954 για την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς σε περίπτωση ένοπλης σύγκρουσης και η Σύμβαση της UNESCO του 1970, για να διεκδικεί έργα που βγήκαν παράνομα από το νησί.
Το Τμήμα Αρχαιοτήτων της Κυπριακής Δημοκρατίας προσπαθεί εδώ και δεκαετίες να εντοπίσει και να επιστρέψει θρησκευτικά και πολιτιστικά αντικείμενα που λεηλατήθηκαν από ναούς και άλλους χώρους μετά την εισβολή. Κάθε επαναπατρισμός απαιτεί τεκμηρίωση της προέλευσης και της διαδρομής του έργου, ώστε να αποδειχθεί ότι αφαιρέθηκε παράνομα από την Κύπρο. Η επιστροφή των δύο Ευαγγελιστών της Ασίνου αφήνει πλέον τέσσερα έργα της ίδιας σειράς να αναζητούνται, μισό αιώνα μετά την κλοπή τους από την κατεχόμενη Κερύνεια.
