Σε μια ιστορική καμπή για τις σχέσεις των δύο χωρών, ο Πρόεδρος της Κούβας, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ, επιβεβαίωσε την έναρξη απευθείας συνομιλιών με την κυβέρνηση Τραμπ. Η ανακοίνωση έρχεται ενώ το νησί καταρρέει υπό το βάρος μιας πρωτοφανούς ενεργειακής κρίσης, με την Ουάσινγκτον να διαμηνύει πως η πολιτική αλλαγή στην Αβάνα είναι πλέον αναπόφευκτη.
Η Αβάνα στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων λόγω ενεργειακής ασφυξίας
Την Παρασκευή, σε διάγγελμά του, ο Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ παραδέχθηκε για πρώτη φορά επίσημα ότι η κυβέρνησή του βρίσκεται σε επαφή με την Ουάσινγκτον. Στόχος των συνομιλιών είναι η εξεύρεση λύσεων στις «διμερείς διαφορές», αν και ο Κουβανός ηγέτης απέφυγε να δώσει λεπτομέρειες για το περιεχόμενο των συζητήσεων.
Η παραδοχή αυτή δεν είναι τυχαία. Η Κούβα αντιμετωπίζει μια γενικευμένη ενεργειακή κατάρρευση, με εκατομμύρια πολίτες να ζουν στο σκοτάδι. Ο Ντίας-Κανέλ κατηγόρησε τις ΗΠΑ για «ενεργειακό αποκλεισμό», αποκαλύπτοντας ότι δεν έχει φτάσει φορτίο πετρελαίου στο νησί τους τελευταίους τρεις μήνες. Η έλλειψη καυσίμων έχει παραλύσει τις μεταφορές, τις επικοινωνίες και το σύστημα υγείας, οδηγώντας σε αναβολή χιλιάδων χειρουργικών επεμβάσεων.
Η σκληρή προειδοποίηση Τραμπ: «Φιλική ή μη φιλική συναλλαγή»
Η απάντηση από την άλλη πλευρά του στενού της Φλόριντα ήταν ωμή. Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, αναφερόμενος στην οικονομική απόγνωση της Κούβας, δήλωσε σε ηγέτες της Λατινικής Αμερικής:
«Μπορεί να είναι μια φιλική συναλλαγή, μπορεί και να μην είναι φιλική. Δεν θα είχε σημασία, γιατί τους έχουν μείνει μόνο οι αναθυμιάσεις (fumes). Δεν έχουν ενέργεια. Δεν έχουν χρήματα. Βρίσκονται σε βαθιά απόγνωση».
Ο Τραμπ, μαζί με τον Υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, επιμένουν ότι το κομμουνιστικό καθεστώς πρέπει να αλλάξει. Ο Ρούμπιο τόνισε ότι το τρέχον καθεστώς είναι «μη βιώσιμο», προσθέτοντας ότι η αλλαγή δεν χρειάζεται να γίνει απαραίτητα «από τη μια μέρα στην άλλη», αλλά είναι επιβεβλημένη.
Αποφυλακίσεις ως «χειρονομία καλής θέλησης»
Ως ένδειξη υποχώρησης, η Αβάνα ανακοίνωσε την επικείμενη αποφυλάκιση 51 κρατουμένων. Το Υπουργείο Εξωτερικών της Κούβας έκανε λόγο για «πνεύμα καλής θέλησης» και ανταπόκριση στις εκκλήσεις του Βατικανού. Παρόλο που δεν διευκρινίστηκε αν περιλαμβάνονται πολιτικοί κρατούμενοι, η κίνηση ερμηνεύεται ως προσπάθεια κατευνασμού της διεθνούς πίεσης, καθώς οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για πάνω από 1.200 πολιτικούς κρατούμενους στο νησί.
Το «μοντέλο της Βενεζουέλας» και η επόμενη μέρα
Η χρονική στιγμή των συνομιλιών θεωρείται κρίσιμη. Έρχονται μόλις δύο μήνες μετά την ανατροπή του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα από τις δυνάμεις των ΗΠΑ. Πολλοί αναλυτές βλέπουν ένα παρόμοιο σενάριο για την Κούβα, όπου η ηγεσία θα μπορούσε να παραμεριστεί υπέρ ενός σχήματος πιο φιλικού προς την Ουάσινγκτον, στα πρότυπα της Ντέλσι Ροντρίγκες στη Βενεζουέλα.
Από την πλευρά του, ο Ντίας-Κανέλ επιμένει ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα πρέπει να σέβεται την «κυριαρχία και την αυτοδιάθεση» της χώρας, υποδηλώνοντας ότι η Αβάνα θα προσπαθήσει να αποφύγει μια πλήρη πολιτική μετάλλαξη. Ωστόσο, με τα σκουπίδια να σαπίζουν στους δρόμους της Αβάνας και τον τουρισμό να καταρρέει λόγω έλλειψης καυσίμων, τα περιθώρια ελιγμών στενεύουν επικίνδυνα.
