Έντονες αντιδράσεις προκάλεσε η απόφαση του Ισραήλ να αναγνωρίσει τη Σομαλιλάνδη, με Τουρκία, Αίγυπτο, Σομαλία και Τζιμπουτί να εκφράζουν από κοινού την πλήρη αντίθεσή τους.
Ο εκπρόσωπος του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών, χαρακτήρισε την ισραηλινή ανακοίνωση «νέο παράδειγμα παράνομων ενεργειών της κυβέρνησης Νετανιάχου, που στοχεύουν στη δημιουργία αστάθειας σε περιφερειακό και παγκόσμιο επίπεδο». Τόνισε ότι η κίνηση αυτή συνιστά ανοιχτή παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της Σομαλίας, υπογραμμίζοντας πως οι αποφάσεις για το μέλλον της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Σομαλίας και της περιοχής της Σομαλιλάνδης θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν τη βούληση όλων των Σομαλών. Παράλληλα, επανέλαβε ότι η Τουρκία στηρίζει σταθερά την εδαφική ακεραιότητα της Σομαλίας (στην οποία εδρεύει και ισχυρή Τουρκική στρατιωτική δύναμη) και θα συνεχίσει να στέκεται στο πλευρό του λαού της.
Την ίδια στιγμή, ο υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου, είχε τηλεφωνικές επικοινωνίες με τον υπουργό Εξωτερικών της Σομαλίας, τον Τούρκο ομόλογό του, καθώς και τον υπουργό Εξωτερικών του Τζιμπουτί.
Κατά τις επαφές αυτές, οι υπουργοί καταδίκασαν κατηγορηματικά την αναγνώριση της Σομαλιλάνδης από το Ισραήλ, επαναβεβαιώνοντας την πλήρη στήριξή τους στην ενότητα, την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Σομαλίας. Προειδοποίησαν ότι η αναγνώριση αποσχιστικών περιοχών συνιστά επικίνδυνο προηγούμενο για το διεθνές δίκαιο, υπονομεύοντας τις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και τη σταθερότητα του διεθνούς συστήματος.
Παράλληλα, οι συνομιλητές απέρριψαν κάθε προσπάθεια δημιουργίας παράλληλων ή επιβαλλόμενων οντοτήτων που αποδυναμώνουν τη νομιμότητα των κρατών, ενώ εξέφρασαν και την κατηγορηματική αντίθεσή τους σε οποιαδήποτε σχέδια εξαναγκαστικής εκτόπισης του παλαιστινιακού λαού, τα οποία όπως σημειώθηκε στην ανακοίνωση απορρίπτονται από τη συντριπτική πλειονότητα της διεθνούς κοινότητας.
Οι εξελίξεις εντείνουν τις γεωπολιτικές εντάσεις στο Κέρας της Αφρικής, με τη διεθνή διπλωματία να παρακολουθεί στενά τις συνέπειες της ισραηλινής απόφασης στην περιφερειακή ασφάλεια και σταθερότητα.
Τα συμφέροντα της Τουρκίας στη Σομαλία κατά της Σομαλιλάνδης
Η Τουρκία θεωρεί τη Σομαλία κομβικό πυλώνα της αφρικανικής της στρατηγικής και επιρροής.
- Διατηρεί τη μεγαλύτερη υπερπόντια στρατιωτική της βάση στο Μογκαντίσου, μέσω της οποίας εκπαιδεύει τον σομαλικό στρατό και ελέγχει κρίσιμες δομές ασφαλείας.
- Έχει επενδύσει δισεκατομμύρια δολάρια σε λιμάνια, αεροδρόμια, δρόμους και ανθρωπιστικές υποδομές, αποκτώντας πολιτική επιρροή στην κεντρική κυβέρνηση και ετοιμάζει ακόμα και κοσμοδρόμιο για εκτόξευση δορυφόρων.
- Επιδιώκει πρόσβαση στην Ερυθρά Θάλασσα και τον Ινδικό Ωκεανό που αποτελούν κρίσιμες θαλάσσιες οδούς για το παγκόσμιο εμπόριο και την ενεργειακή ασφάλεια.
Η Σομαλιλάνδη:
- Αποδυναμώνει την κεντρική κυβέρνηση της Σομαλίας, στην οποία η Άγκυρα έχει επενδύσει πολιτικά και στρατιωτικά.
- Βρίσκεται σε στρατηγική γεωγραφική θέση κοντά στο στενό του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, γεγονός που θα μπορούσε να επιτρέψει σε ανταγωνιστικές δυνάμεις (Ισραήλ, Δύση) να αποκτήσουν επιρροή.
- Δημιουργεί άμεσο αντίβαρο στην τουρκική στρατιωτική παρουσία, κάτι που η Άγκυρα αντιλαμβάνεται ως απειλή για την περιφερειακή της στρατηγική.
- Για την Τουρκία, η αναγνώριση της Σομαλιλάνδης σημαίνει απώλεια ελέγχου και επιρροής.
Τα συμφέροντα της Αιγύπτου στη Σομαλία κατά της Σομαλιλάνδης
Η Αίγυπτος βλέπει τη Σομαλιλάνδη (και γενικά το ζήτημα της «απόσχισης») όχι μόνο ως θέμα αρχών, αλλά ως κομμάτι ενός μεγαλύτερου γεωπολιτικού παζλ που συνδέεται κυρίως με την αντιπαράθεση της με την Αιθιοπία και τον έλεγχο του Κέρατος της Αφρικής – Ερυθράς Θάλασσας.
Το κρίσιμο υπόβαθρο είναι το MoU Αιθιοπίας–Σομαλιλάνδης που υπέγραψαν πέρσι για πρόσβαση της Αιθιοπίας στη θάλασσα (με λιμάνι στον Κόλπο του Άντεν, αλλά και συζήτηση για ναυτική παρουσία), με αντάλλαγμα όπως σας έχουμε ενημερώσει την προοπτική αιθιοπικής αναγνώρισης της Σομαλιλάνδης. Αυτό προκάλεσε έντονη αντίδραση της Σομαλίας και κινητοποίησε περιφερειακούς παίκτες, ανάμεσά τους και την Αίγυπτο.
Για το Κάιρο, αυτό μεταφράζεται ως:
- Ενίσχυση της Αιθιοπίας (που είναι ήδη ο βασικός αντίπαλος της Αιγύπτου στο θέμα του Νείλου/GERD) με στρατηγική έξοδο σε ζωτικής σημασίας θαλάσσιους διαδρόμους.
- Αναδιάταξη ισορροπιών σε μια ζώνη που επηρεάζει άμεσα την ασφάλεια της Ερυθράς Θάλασσας και, έμμεσα, τη Διώρυγα του Σουέζ.
Μετά την κρίση Αιθιοπίας–Σομαλιλάνδης, η Αίγυπτος κινήθηκε πιο ενεργά προς τη Σομαλία και έχει καταγραφεί ενίσχυση της συνεργασίας τους σε επίπεδο ασφάλειας/άμυνας, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου «αιγυπτο-αιθιοπικού ανταγωνισμού» στην περιοχή.
Με απλά λόγια: για την Αίγυπτο, μια ενιαία Σομαλία λειτουργεί ως ανάχωμα σε κινήσεις που θα μπορούσαν να δώσουν στην Αιθιοπία (ή σε συμμάχους της) μόνιμες γεωστρατηγικές θέσεις στην ακτογραμμή του Κόλπου του Άντεν.
