Στρατηγικό εργαλείο πίεσης και το «μεγαλύτερο όργανο ισχύος» της Τεχεράνης αποτελούν πλέον τα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με τις τελευταίες δηλώσεις του επικεφαλής των Ιρανών διαπραγματευτών και προέδρου του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ. Σε τηλεοπτική συνέντευξη που παραχώρησε στα κρατικά μέσα ενημέρωσης, ο Γκαλιμπάφ ξεκαθάρισε ότι οι επίσημες συνομιλίες για την επίτευξη μιας τελικής συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρόκειται να προχωρήσουν, εάν προηγουμένως δεν εφαρμοστούν πλήρως οι βασικοί όροι του πρόσφατου Μνημονίου Κατανόησης (MoU). Η τοποθέτηση αυτή καταγράφεται εν μέσω έντονης διπλωματικής κινητικότητας, καθώς στην Ντόχα του Κατάρ πραγματοποιούνται κρίσιμες τεχνικές διαβουλεύσεις.
Ο Ιρανός αξιωματούχος υπεραμύνθηκε της απόφασης της Τεχεράνης να διεξάγει συνομιλίες με τις ΗΠΑ, τονίζοντας ότι η διπλωματία, όταν υποστηρίζεται από τη στρατιωτική ισχύ, μπορεί να αποφέρει απτά αποτελέσματα. Ως τρανταχτή απόδειξη αυτού παρουσίασε την άρση του ναυτικού αποκλεισμού που είχαν επιβάλει οι αμερικανικές δυνάμεις στα ιρανικά λιμάνια. Όπως αποκάλυψε ο Γκαλιμπάφ, κατά τη διάρκεια του αποκλεισμού, ο οποίος διήρκεσε σχεδόν δύο μήνες, το Ιράν αδυνατούσε να εξάγει «έστω και ένα βαρέλι πετρελαίου». Μετά την άρση των περιορισμών, οι εξαγωγές κατέγραψαν κατακόρυφη άνοδο, ξεπερνώντας τα 40 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου σε διάστημα μικρότερο των δύο εβδομάδων, με τις τιμές μάλιστα να εμφανίζονται αυξημένες κατά 20% σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα.
Παρά την οικονομική αυτή ανάσα, η Τεχεράνη διατηρεί μια άκρως ανυποχώρητη στάση όσον αφορά τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας στην περιοχή. Ο Γκαλιμπάφ διευκρίνισε ότι το Μνημoνιο του Ισλαμαμπάντ, το οποίο υπεγράφη από τον Αμερικανό Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και τον Ιρανό Πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, προβλέπει μια προσωρινή απαλλαγή 60 ημερών από τα τέλη ναυτιλιακών υπηρεσιών για τα εμπορικά πλοία που διέρχονται από το πέρασμα. «Πρόκειται για τα χωρικά μας ύδατα και δεν θα επιτρέψουμε στις Ηνωμένες Πολιτείες να δημιουργήσουν αντιπαραθέσεις ισχυριζόμενες ότι το Ιράν έχει στρατιωτικοποιήσει τα Στενά του Ορμούζ», δήλωσε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι η χώρα του δεν πρόκειται ποτέ να υποχωρήσει από αυτή τη θέση. Παράλληλα, γνωστοποίησε ότι το Ιράν και το Ομάν έχουν ήδη καταλήξει σε συμφωνία για όλα τα νομικά και τεχνικά ζητήματα που αφορούν τη διαχείριση των θαλάσσιων υπηρεσιών στον στρατηγικό αυτό δίαυλο.
Η πρόοδος των ευρύτερων διαπραγματεύσεων παραμένει άρρηκτα συνδεδεμένη με την εκπλήρωση πέντε συγκεκριμένων ρητρών του MoU. Οι όροι αυτοί περιλαμβάνουν τον άμεσο τερματισμό των εχθροπραξιών στον Λίβανο, τη μόνιμη διασφάλιση των ιρανικών πετρελαϊκών εξαγωγών και την πλήρη αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, με τις πληροφορίες να αναφέρουν ότι 12 δισεκατομμύρια δολάρια από τα συνολικά 24 δισεκατομμύρια θα γίνουν άμεσα διαθέσιμα στην Κεντρική Τράπεζα του Ιράν. Στο πλαίσιο αυτό, επιβεβαιώθηκε η συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ, του Ιράν και του Λιβάνου για τη δημιουργία ενός κοινού «κέντρου αποσυμπίεσης» (de-confliction cell) με στόχο την αποφυγή στρατιωτικών ατυχημάτων. Η Τεχεράνη και η Ουάσιγκτον έχουν ήδη ορίσει τους εκπροσώπους τους, ενώ αναμένεται η ανάλογη κίνηση από τη Βηρυτό προκειμένου το κέντρο να τεθεί σε λειτουργία.
Ο Γκαλιμπάφ έσπευσε να διαχωρίσει το πλαίσιο της τρέχουσας συμφωνίας από άλλες περιφερειακές πρωτοβουλίες των ΗΠΑ. Υποστήριξε ότι το διμερές Μνημόνιο Κατανόησης αποσκοπεί στη διαφύλαξη της ανεξαρτησίας του Λιβάνου, σε αντίθεση με τη χωριστή συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ, η οποία, κατά τον ίδιο, εξυπηρετεί αποκλειστικά την ασφάλεια του Τελ Αβίβ. Παράλληλα, έστειλε ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς τη διεθνή κοινότητα, τονίζοντας ότι το πυραυλικό πρόγραμμα του Ιράν και οι αμυντικές του ικανότητες είναι «απολύτως μη διαπραγματεύσιμες» και αποτελούν τη μόνη πραγματική εγγύηση ασφάλειας της χώρας. «Ο εμπλουτισμός ουρανίου αποτελεί νόμιμο και αναπαλλοτρίωτο δικαίωμά μας», συμπλήρωσε, ξεκαθαρίζοντας ότι η πυρηνική τεχνολογία δεν θα αποτελέσει αντικείμενο υποχωρήσεων.
Οι εξελίξεις αυτές παρακολουθούνται στενά από τους διεθνείς μεσολαβητές στο Περισκό Κόλπο. Στην Ντόχα, ο Πρωθυπουργός και Υπουργός Εξωτερικών του Κατάρ, Σεΐχης Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν μπιν Τζασίμ Αλ Θάνι, είχε κατ’ ιδίαν συναντήσεις με τους Αμερικανούς απεσταλμένους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ. Το υπουργείο Εξωτερικών του Κατάρ επιβεβαίωσε την παρουσία Ιρανών αξιωματούχων στην πρωτεύουσα για τη διεξαγωγή τεχνικών συνομιλιών, οι οποίες πραγματοποιούνται είτε άμεσα είτε έμμεσα. Η διάρκεια των 60 ημερών που προβλέπει η αρχική εκεχειρία μπορεί να παραταθεί, με την Τεχεράνη να διαμηνύει ότι οι συζητήσεις θα συνεχιστούν μέχρι την οριστική κατάργηση όλων των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί από τις ΗΠΑ και το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
