Η Αίγυπτος έδειξε για άλλη μια φορά πού στέκεται: δίπλα στο διεθνές δίκαιο, δίπλα στο Δίκαιο της Θάλασσας, δίπλα στους φίλους και συμμάχους της στην Ανατολική Μεσόγειο. Την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου, το αιγυπτιακό υπουργείο Εξωτερικών απέρριψε την κύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, δηλώνοντας ότι η κίνηση δεν έχει καμία νομική ισχύ για το Κάιρο και ότι εξακολουθεί να θεωρεί το κείμενο «απολύτως άκυρο», ανέφερε η Daily News Egypt.
Σύμφωνα με το υπουργείο, το μνημόνιο παραβιάζει τις αρχές του διεθνούς δικαίου της θάλασσας και τις διατάξεις της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 (UNCLOS) για τις αποκλειστικές οικονομικές ζώνες και τις υφαλοκρηπίδες. Το Κάιρο τόνισε ότι το κείμενο προσβάλλει τα δικά του κυριαρχικά δικαιώματα στην ΑΟΖ και την υφαλοκρηπίδα του και ότι η κύρωση από τη λιβυκή Βουλή δεν αλλάζει τη νομική του θέση. Το Κάιρο επανέλαβε επίσης την αντίθεσή του σε κάθε ενέργεια που συγκρούεται με τα ανακηρυγμένα θαλάσσια σύνορα της Αιγύπτου.
Η αιγυπτιακή στάση είναι εκείνη που υπαγορεύει το δίκαιο, και είναι μια στάση φίλου. Το μνημόνιο χαράσσει θαλάσσια γραμμή ανάμεσα στην Τουρκία και τη Λιβύη λες και τα ελληνικά νησιά, με πρώτη την Κρήτη, δεν υπάρχουν, και λες και η Τουρκία και η Λιβύη έχουν απέναντι ή παρακείμενες ακτές, πράγμα που δεν ισχύει. Όπως το διατύπωσε η Αθήνα στη δική της ανακοίνωση, «η γεωγραφία και το διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν αλλάζουν με μονομερείς, νομικά αβάσιμες αποφάσεις κοινοβουλίων». Χαρακτηρίζοντας το κείμενο άκυρο, το Κάιρο εφαρμόζει το ίδιο μέτρο στο οποίο έχουν επικαλεστεί σταθερά η Ελλάδα, η Κύπρος και η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η στάση της Αιγύπτου δεν ήρθε από το πουθενά. Το 2020, η Αθήνα και το Κάιρο υπέγραψαν συμφωνία για μερική οριοθέτηση των Αποκλειστικών Οικονομικών Ζωνών τους, που η Ελλάδα παρουσιάζει ως τη νόμιμη απάντηση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο: συμφωνία ανάμεσα σε κράτη με αναγνωρισμένα θαλάσσια σύνορα, συναφθείσα με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας, απέναντι σε ένα κείμενο που το αγνοεί. Πέντε ημέρες πριν από την ψηφοφορία στη Βεγγάζη, η Αθήνα και το Κάιρο είχαν πραγματοποιήσει τον τρίτο γύρο πολιτικών διαβουλεύσεων για τη Λιβύη, όπου και οι δύο πλευρές τόνισαν τον σεβασμό της UNCLOS στη θαλάσσια οριοθέτηση. Την ημέρα της ψηφοφορίας, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης μίλησε με τον Αιγύπτιο ομόλογό του Μπαντρ Αμπντελάτι, ο οποίος εξήρε τη «στρατηγική εταιρική σχέση» με την Ελλάδα και την τριμερή σύνοδο κορυφής με την Κύπρο.
Η Αίγυπτος και η Ελλάδα αντιτάχθηκαν στη συμφωνία όταν υπογράφηκε το 2019, και η Αθήνα απέρριψε αυτή την εβδομάδα την έγκριση από τη Βουλή της Λιβύης, σημειώνοντας ότι η συμφωνία παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και τα περιφερειακά κυριαρχικά δικαιώματα. Τη γραμμή Ελλάδας–Αιγύπτου στηρίζει πλέον η Ευρωπαϊκή Ένωση, της οποίας οι ηγέτες χαρακτήρισαν το μνημόνιο άκυρο και εξέφρασαν αλληλεγγύη προς την Ελλάδα και την Κύπρο, καθώς και η Κύπρος και το Ισραήλ.
Η αντίθεση δεν θα μπορούσε να είναι πιο έντονη. Από τη μία πλευρά βρίσκονται κράτη που στηρίζονται σε συνθήκες, συμφωνίες οριοθέτησης και στο Δίκαιο της Θάλασσας: Ελλάδα, Κύπρος, Αίγυπτος και ΕΕ. Από την άλλη, ένα κείμενο που υπέγραψε το 2019 η κυβέρνηση της Τρίπολης και που κυρώθηκε τώρα από την αντίπαλη βουλή της ανατολικής Λιβύης, στην οποία το τουρκικό ΥΠΕΞ εξέφρασε ικανοποίηση. Η Λιβύη παραμένει διχασμένη ανάμεσα σε αντίπαλες διοικήσεις, με την ανατολή υπό την επιρροή του Χαλίφα Χαφτάρ, και το μνημόνιο της Άγκυρας αποτελεί πηγή τριβής ακόμη και μεταξύ των ίδιων των Λιβύων.
Για την Αθήνα και τη Λευκωσία, η καθαρή άρνηση της Αιγύπτου έχει βαρύτητα που ξεπερνά τη διπλωματία. Δείχνει ότι η αντίθεση στο μνημόνιο δεν είναι ελληνικό ή κυπριακό παράπονο, αλλά η θέση κάθε παράκτιου κράτους που σέβεται το Δίκαιο της Θάλασσας, και ενισχύει τη διπλωματική και νομική υπόθεση που η Ελλάδα λέει ότι θα προωθήσει, μεταξύ άλλων με δικούς της μηχανισμούς για την καταγγελία του κειμένου. Σε μια Ανατολική Μεσόγειο που ταλανίζεται από τον αναθεωρητισμό, το Κάιρο, η Αθήνα και η Λευκωσία αποδεικνύουν ότι η σταθερότητα στηρίζεται στο διεθνές δίκαιο και στη φιλία ανάμεσα σε γείτονες που σέβονται ο ένας τα δικαιώματα του άλλου. Δύο λαοί με χιλιετίες κοινής ιστορίας στις ίδιες θάλασσες, η Ελλάδα και η Αίγυπτος, στέκονται σήμερα πάλι ο ένας δίπλα στον άλλον.
Όλες οι εξελίξεις για το τουρκολιβυκό μνημόνιο στο live του nemesishd.gr
Το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στα αγγλικά στο Geopolitiki.
