Οι βάσεις για μια συμφωνία με το Ιράν υπάρχουν, αλλά οι επιθεωρητές δεν μπορούν να επιστρέψουν μόνο με τεχνικά μέσα. Αυτό είπε ο γενικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), Ραφαέλ Γκρόσι, μιλώντας στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 23 Οκτωβρίου. «Υπάρχουν οι βάσεις πάνω στις οποίες μπορεί να συναφθεί διπλωματική συμφωνία», τόνισε, και ζήτησε να επιστρέψουν γρήγορα στη χώρα οι επιθεωρητές του οργανισμού.
Η παρέμβαση έγινε κατά την παρουσίαση της ετήσιας έκθεσης του ΔΟΑΕ. Στη συνέχεια η Συνέλευση ενέκρινε ψήφισμα που επιβεβαιώνει τη στήριξή της στον οργανισμό. Ο Γκρόσι προειδοποίησε ότι το καθεστώς μη διάδοσης γίνεται όλο και πιο εύθραυστο.
Πρώτα οι διαπραγματεύσεις, μετά οι έλεγχοι
Ο επικεφαλής του ΔΟΑΕ έθεσε τη σειρά των βημάτων με σαφήνεια. Η επιστροφή των επιθεωρητών, είπε, «απαιτεί επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων», και κάλεσε τα εμπλεκόμενα μέρη να «διπλασιάσουν τις προσπάθειές τους». Ημερομηνία για νέες συνομιλίες ή για την επιστροφή των επιθεωρητών δεν έχει ανακοινωθεί.
Περιορισμένη πρόσβαση από τον Ιούνιο του 2025
Η πρόσβαση του ΔΟΑΕ στο Ιράν έχει περιοριστεί δραστικά μετά τα πλήγματα του Ιουνίου 2025 στις πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας, στον «πόλεμο των 12 ημερών» με το Ισραήλ. Τον Μάρτιο ο οργανισμός εκτιμούσε ότι στο Ισφαχάν παραμένουν λίγο περισσότερα από 200 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου στο 60%, ενώ ακόμη περισσότερο υλικό βρίσκεται στη Νατάνζ. Χωρίς επιθεωρητές στο έδαφος, το ΔΟΑΕ δεν μπορεί να επαληθεύσει με δικά του μέσα πού βρίσκεται το υλικό αυτό.
Τον Σεπτέμβριο το Συμβούλιο Διοικητών του ΔΟΑΕ παρέπεμψε στο Συμβούλιο Ασφαλείας τη μη συμμόρφωση του Ιράν με τις υποχρεώσεις του. Η Τεχεράνη αμφισβητεί την κίνηση αυτή.
Διπλωματία δίπλα σε μια σκληρή αντιπαράθεση
Η διπλωματική γραμμή του Γκρόσι εξελίσσεται παράλληλα με πολύ πιο σκληρές κινήσεις. Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι «ίσως κάνουμε άλλο ένα μικρό Epic Fury», ενώ η Τεχεράνη απειλεί τα υποθαλάσσια καλώδια στον Κόλπο. Στο μεταξύ η αμερικανική εφημερίδα New York Times έγραψε ότι ΗΠΑ και Ισραήλ έχουν καταρτίσει σχέδια για νέα πλήγματα στο Ιράν, ενώ οκτώ υπουργοί Εξωτερικών που συναντήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη τάχθηκαν κατά μιας νέας επίθεσης και υπέρ της ανεμπόδιστης διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ.
Ο διάλογος ως υπόδειγμα
Ο Γκρόσι υποστήριξε ότι το καθεστώς της μη διάδοσης «εξαρτάται από τον διάλογο» και έφερε ως παραδείγματα τη Συρία και την Ουκρανία, όπου η εμπλοκή του οργανισμού, όπως είπε, έχει φέρει αποτελέσματα. Στην Ουκρανία το ΔΟΑΕ έχει μεσολαβήσει για οκτώ τοπικές εκεχειρίες, ώστε να επισκευαστούν οι γραμμές ηλεκτροδότησης του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια, και έχει πραγματοποιήσει 287 αποστολές από την έναρξη της ρωσικής εισβολής πλήρους κλίμακας το 2022.
Για τον Γκρόσι, η σειρά είναι ξεκάθαρη: πρώτα οι διαπραγματεύσεις και μετά οι επιθεωρήσεις.
