Ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, φέρεται να καταρτίζει σχέδια έκτακτης ανάγκης για την επιβίωση του καθεστώτος, μεταβιβάζοντας εκτεταμένες εξουσίες στον στενό του σύμβουλο, Αλί Λαριτζανί, εν μέσω αυξανόμενων φόβων για ενδεχόμενη αμερικανική ή ισραηλινή επίθεση. Σύμφωνα με ρεπορτάζ των New York Times και επικαλούμενες πηγές του Axios, η Τεχεράνη προετοιμάζεται για κάθε ενδεχόμενο, την ώρα που η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ στις ΗΠΑ σταθμίζει στρατιωτικές επιλογές εξόντωσης της ιρανικής ηγεσίας, αφήνοντας ωστόσο ένα στενό «παράθυρο» διπλωματίας για το πυρηνικό πρόγραμμα.
Η άνοδος Λαριτζανί και το πλάνο “επιβίωσης”
Η αυξανόμενη στρατιωτική πίεση οδήγησε τον Χαμενεΐ να αναβαθμίσει τον Αλί Λαριτζανί σε de facto ηγέτη της χώρας. Ο Λαριτζανί, πρώην διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης (IRGC) και νυν Γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, έχει ουσιαστικά παραγκωνίσει τον εκλεγμένο Πρόεδρο, Μασούντ Πεζεσκιάν. Ο Πρόεδρος φέρεται να παραδέχτηκε στο υπουργικό συμβούλιο πως βασίζεται πλέον στον Λαριτζανί για την προώθηση κρίσιμων θεμάτων.
Η εξουσία του Λαριτζανί εδραιώθηκε κατά τη διάρκεια της καταστολής των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων τον Ιανουάριο. Παράλληλα, ο ίδιος έχει αναλάβει κομβικό ρόλο στις διεθνείς επαφές, ταξιδεύοντας στη Μόσχα για συναντήσεις με τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν και συντονίζοντας τις ενέργειες με συμμάχους όπως το Κατάρ και το Ομάν.
Σύμφωνα με τους New York Times, ο Χαμενεΐ έχει σχεδιάσει ένα σύστημα διαδοχής τεσσάρων επιπέδων για κάθε στρατιωτική και κυβερνητική θέση, εξουσιοδοτώντας συγκεκριμένα πρόσωπα να λαμβάνουν αποφάσεις σε περίπτωση κατάρρευσης των επικοινωνιών ή δολοφονίας του. Παρά την ισχύ του, ωστόσο, ο Λαριτζανί δεν είναι ανώτερος σιίτης κληρικός —προϋπόθεση για τη θέση του Ανώτατου Ηγέτη— γεγονός που αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο για τον πρώην Πρόεδρο Χασάν Ροχανί, ο οποίος διαθέτει τα απαραίτητα θρησκευτικά διαπιστευτήρια.
Στρατιωτικός συναγερμός
Το Ιράν λειτουργεί με την παραδοχή ότι ένα αμερικανικό πλήγμα είναι προ των πυλών. Οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις βρίσκονται σε ύψιστο συναγερμό, έχοντας αναπτύξει εκτοξευτές βαλλιστικών πυραύλων στα δυτικά σύνορα με το Ιράκ και στον Περσικό Κόλπο.
Στο στόχαστρο των ΗΠΑ: Στρατιωτικά σενάρια εναντίον της ηγεσίας
Από την πλευρά της Ουάσιγκτον, το Πεντάγωνο έχει παρουσιάσει στον Πρόεδρο Τραμπ σειρά στρατιωτικών επιλογών. Αμερικανοί αξιωματούχοι που επικαλείται το Reuters αναφέρουν ότι ο αμερικανικός στρατός θα μπορούσε να στοχεύσει μεμονωμένους ηγέτες για να επιφέρει αλλαγή καθεστώτος.
Σύμφωνα με το Axios, μία από τις επιλογές που έχουν τεθεί στο τραπέζι αφορά την άμεση εξόντωση του Αγιατολάχ Χαμενεΐ και του γιου του, Μοτζταμπά, ο οποίος θεωρείται πιθανός διάδοχος.
«Ο πρόεδρος δεν έχει αποφασίσει να χτυπήσει ακόμα… Μπορεί να μην το κάνει ποτέ. Μπορεί να ξυπνήσει αύριο και να πει, ‘Αυτό ήταν’», δήλωσε ανώτερος σύμβουλος του Τραμπ, υπογραμμίζοντας την αβεβαιότητα των αμερικανικών προθέσεων.
Σε συνέντευξη Τύπου, ο Ντόναλντ Τραμπ άσκησε δριμεία κριτική στην Τεχεράνη, υποστηρίζοντας ότι κατά τη διάρκεια των ταραχών σκοτώθηκαν 32.000 διαδηλωτές, ενώ διαχώρισε τον ιρανικό λαό από την ηγεσία του, αναφέροντας: «Ο λαός του Ιράν είναι πολύ διαφορετικός από τους ηγέτες του… Ζούσαν στην κόλαση».
Διπλωματικό θρίλερ στη Γενεύη για τα πυρηνικά
Παράλληλα με τις στρατιωτικές απειλές, καταγράφεται μια κινητικότητα στο διπλωματικό πεδίο. Η κυβέρνηση Τραμπ, η οποία τηρεί επίσημα στάση «μηδενικού εμπλουτισμού» για το Ιράν, φέρεται να εξετάζει μια πρόταση που θα επέτρεπε έναν «συμβολικό» εμπλουτισμό ουρανίου, εφόσον η Τεχεράνη αποδείξει ότι δεν υπάρχει δυνατότητα κατασκευής πυρηνικού όπλου.
«Αν οι Ιρανοί θέλουν να αποτρέψουν μια επίθεση, θα πρέπει να μας κάνουν μια προσφορά που δεν μπορούμε να αρνηθούμε. Οι Ιρανοί συνεχίζουν να χάνουν ευκαιρίες. Αν παίξουν παιχνίδια, δεν θα υπάρξει μεγάλη υπομονή», τόνισε ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος.
Ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι η χώρα του θα παρουσιάσει μια λεπτομερή πρόταση η οποία θα διασφαλίζει τον ειρηνικό χαρακτήρα του πυρηνικού της προγράμματος “για πάντα”, διεκδικώντας σε αντάλλαγμα ελάφρυνση των κυρώσεων. Μετά τις πρόσφατες συνομιλίες στη Γενεύη με τους απεσταλμένους των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, ο Αραγτσί σημείωσε πως αναζητείται μια «win-win συμφωνία», ενώ σημαντικό ρόλο φαίνεται να διαδραματίζει και ο επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ), Ραφαέλ Γκρόσι.
Η Μέση Ανατολή παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα, καθώς η απόσταση μεταξύ ενός συμβιβασμού και μιας ολοκληρωτικής σύγκρουσης γίνεται όλο και πιο μικρή.
