Σε μια ανατροπή που μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες στη Μέση Ανατολή, το Υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν ισχυρίζεται ότι οι ΗΠΑ κινούνται προς την αποδοχή του δικαιώματος της Τεχεράνης για εμπλουτισμό ουρανίου σε ιρανικό έδαφος. Η εξέλιξη αυτή έρχεται την ώρα που ξεκινά στη Γενεύη ο κρίσιμος δεύτερος γύρος διαπραγματεύσεων, με στόχο την αποφυγή μιας περιφερειακής στρατιωτικής σύγκρουσης.
Διπλωματικός μαραθώνιος και «κόκκινες γραμμές» ΗΠΑ-Ιράν
Ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, έφτασε στη Γενεύη δηλώνοντας έτοιμος για μια «δίκαιη και ισότιμη συμφωνία», ξεκαθαρίζοντας όμως πως η «υποταγή απέναντι σε απειλές» δεν βρίσκεται στο τραπέζι. Ήδη ολοκληρώθηκαν οι τεχνικές συνομιλίες με τον επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA), Ραφαέλ Γκρόσι, ο οποίος αναμένεται να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στις αυριανές διαβουλεύσεις.
Παρά το κλίμα διαλόγου, η Τεχεράνη διατηρεί την κριτική της προς τον Γκρόσι, καθώς ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαέι, εξέφρασε τη δυσαρέσκεια της χώρας του για τη μη καταδίκη των στρατιωτικών πληγμάτων κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων που προστατεύονται από τη Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών (NPT).
Η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ και η ομάδα Τραμπ
Η διπλωματία διεξάγεται υπό την ασφυκτική πίεση της αμερικανικής στρατιωτικής ενίσχυσης στην περιοχή. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος δήλωσε πρόσφατα πως μια αλλαγή εξουσίας στο Ιράν «θα ήταν το καλύτερο που θα μπορούσε να συμβεί», έχει ήδη δώσει εντολή σε δεύτερο αεροπλανοφόρο να φτάσει στην περιοχή.
Στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων αναμένεται να βρεθούν οι ειδικοί απεσταλμένοι του Λευκού Οίκου, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ. Σημειώνεται πως στις προηγούμενες συνομιλίες στη Μουσκάτ, την αμερικανική ομάδα πλαισίωσε απροσδόκητα ο ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, ο πλέον υψηλόβαθμος Αμερικανός στρατιωτικός διοικητής στην περιοχή.
Εσωτερικές πιέσεις και το φάντασμα των διαδηλώσεων
Η ιρανική ηγεσία αντιμετωπίζει διπλό μέτωπο στο εσωτερικό:
- Σκληροπυρηνικοί βουλευτές: Προειδοποιούν τον επικεφαλής ασφαλείας, Αλί Λαριτζανί, να μην επιτρέψει την πρόσβαση σε επιθεωρητές της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ-IAEA) εάν δεν διασφαλιστεί η εδαφική ακεραιότητα της χώρας και η ασφάλεια των επιστημόνων.
- Κοινωνική αναταραχή: Οι συνομιλίες έρχονται μόλις έναν μήνα μετά την αιματηρή καταστολή των εθνικών διαδηλώσεων (8-9 Ιανουαρίου), με τον ΟΗΕ να καταγγέλλει τη χρήση φονικής βίας από τις αρχές. Η Τεχεράνη, από την πλευρά της, αποδίδει τις ταραχές σε «τρομοκράτες» χρηματοδοτούμενους από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Ο Ανώτατος Θρησκευτικός Ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, έχει προειδοποιήσει ότι τυχόν αποτυχία των συνομιλιών θα μπορούσε να μετατρέψει την ένταση σε μια ανεξέλεγκτη περιφερειακή σύρραξη.
