Οι πρόωρες βουλευτικές εκλογές στη Σερβία της Κυριακής 25 Οκτωβρίου έκλεισαν τον κύκλο της κυριαρχίας του πρώην προέδρου Αλεξάνταρ Βούτσιτς. Η «Φοιτητική Λίστα – Οι φοιτητές νικούν», που γεννήθηκε από το κίνημα διαμαρτυρίας των τελευταίων δύο ετών, συγκεντρώνει το 52,64% των ψήφων, ενώ ο συνδυασμός «Αλεξάνταρ Βούτσιτς – Ενωμένη Σερβία» περιορίζεται στο 39,22%. Ο ίδιος ο Βούτσιτς αναγνώρισε δημόσια την ήττα το ίδιο βράδυ.
Τα στοιχεία προέρχονται από την Κεντρική Εκλογική Επιτροπή της Σερβίας (RIK) και αφορούν 8.134 από τα 8.392 εκλογικά τμήματα, όπως είχαν διαμορφωθεί το πρωί της Δευτέρας 26 Οκτωβρίου ώρα Σερβίας. Σε απόλυτους αριθμούς, η φοιτητική παράταξη έχει 2.245.486 ψήφους και η λίστα του Βούτσιτς 1.672.881. Τρίτο, με μεγάλη απόσταση, έρχεται το Σοσιαλιστικό Κόμμα του Ίβιτσα Ντάτσιτς με 2,17%, ενώ κανένας από τους υπόλοιπους 15 συνδυασμούς δεν φτάνει το 1%. Ανάμεσά τους η «Αυθεντική Δεξιά» του Μίλος Γιοβάνοβιτς (0,90%), η Συμμαχία των Ούγγρων της Βοϊβοντίνας (0,81%) και ο «Αλβανικός Συνασπισμός» (0,65%). Στις κάλπες ήταν και μια μικρή λίστα με τη συμμετοχή του Κόμματος Πολιτών των Ελλήνων της Σερβίας, που πήρε περίπου 1.150 ψήφους.
Η προσέλευση ήταν ιστορική. Στα τμήματα που έχουν καταμετρηθεί ψήφισε το 68,81% των εγγεγραμμένων, ενώ ήδη στις 18:00 η επιτροπή είχε ανακοινώσει ποσοστό 64,89%, με τη Βοϊβοντίνα πρώτη (66,90%) και το Βελιγράδι στο 65,67%. Η Νότια και Ανατολική Σερβία έμεινε χαμηλότερα, στο 62,01%. Τα άκυρα ψηφοδέλτια ήταν μόλις 1,3%.
Η παραδοχή ήρθε περίπου μιάμιση ώρα μετά το κλείσιμο των καλπών, από το εκλογικό κέντρο του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος (SNS). Ο επικεφαλής της λίστας «δήλωσε ότι η λίστα έχασε στις πρόωρες βουλευτικές εκλογές και ότι νίκησε η Φοιτητική Λίστα», όπως ανάρτησε το ίδιο το κόμμα. Μιλώντας στους υποστηρικτές του, ο Βούτσιτς εκτίμησε, με βάση δείγμα ψήφων, ότι οι φοιτητές θα πάρουν 135 έως 140 από τις 250 έδρες της Εθνοσυνέλευσης και η παράταξή του περίπου 105. Το CBS News έγραψε ότι απέδωσε την ήττα στα ανεξάρτητα μέσα, σε παρεμβάσεις ευρωπαϊκών χωρών που δεν κατονόμασε και σε ένα «αμερικανικό βαθύ κράτος».
Ο Βούτσιτς είχε παραιτηθεί τον Σεπτέμβριο από την προεδρία της Δημοκρατίας για να διεκδικήσει την πρωθυπουργία, μετά από δύο σχεδόν πλήρεις θητείες. Το SNS κυβερνά από το 2012, ενώ ο ίδιος κυριαρχούσε στη σερβική πολιτική από το 2014, ως πρωθυπουργός και ως πρόεδρος. Τον Φεβρουάριο είχε βρεθεί στην επικαιρότητα και με το άνοιγμά του προς την Άγκυρα και τη στρατιωτική συνεργασία Τουρκίας-Σερβίας. Η φθορά του ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 2024, όταν η κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ σκότωσε 16 ανθρώπους και πυροδότησε το κύμα των φοιτητικών κινητοποιήσεων κατά της διαφθοράς.
Στο στρατόπεδο των νικητών, η πρώτη αντίδραση ήταν λακωνική: «Οι φοιτητές νίκησαν», έγραψαν οι «Φοιτητές σε αποκλεισμό», όπως αυτοαποκαλείται το κίνημα. Λίγο αργότερα κάλεσαν τους πολίτες σε ψυχραιμία, σημειώνοντας ότι «η δουλειά δεν τελείωσε» και ότι η καταμέτρηση συνεχίζεται, και προσκάλεσαν τους Βελιγραδινούς στη λεωφόρο Μιλούτιν Μιλάνκοβιτς για να γιορτάσουν. Η εκλογική επιτροπή υπενθύμισε ότι τα αποτελέσματα ανεβαίνουν σταδιακά στον ιστότοπό της, μέχρι τον καθορισμό των οριστικών.
Οι Βρυξέλλες αντέδρασαν το ίδιο βράδυ. Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα συνεχάρησαν τη Φοιτητική Λίστα και δήλωσαν έτοιμοι να στηρίξουν μεταρρυθμίσεις για το κράτος δικαίου, την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και την καταπολέμηση της διαφθοράς, με ορίζοντα το ευρωπαϊκό μέλλον της χώρας. Η επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος σημείωσε ότι «η πόρτα της ΕΕ είναι ανοιχτή». Ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Πέτερ Μαγιάρ μίλησε τηλεφωνικά με τους επικεφαλής των φοιτητών και τους διαβεβαίωσε για τη στήριξη της Ουγγαρίας.
Στην Ελλάδα και την Κύπρο η εξέλιξη παρακολουθείται και από την πλευρά της αμυντικής συνεργασίας με το Βελιγράδι: στις αρχές Οκτωβρίου η Κύπρος και η Σερβία υπέγραψαν μνημόνιο συνεργασίας των υπουργείων Άμυνας. Η νέα πλειοψηφία θα πρέπει πρώτα να συγκροτήσει κυβέρνηση, μόλις η RIK ανακοινώσει τα οριστικά αποτελέσματα και την κατανομή των εδρών.
