Δυτική Σαχάρα: Βέτο της Ρωσίας στο αμερικανικό σχέδιο και αδιέξοδο στο Συμβούλιο Ασφαλείας για το μέλλον της MINURSO

Η εντολή της ειρηνευτικής αποστολής του ΟΗΕ στη Δυτική Σαχάρα (MINURSO) λήγει στις 31 Οκτωβρίου 2026 χωρίς να υπάρχει απόφαση ανανέωσης. Το Συμβούλιο Ασφαλείας έθεσε στις 30 Οκτωβρίου σε ψηφοφορία δύο ανταγωνιστικά σχέδια ψηφίσματος και δεν πέρασε κανένα: το αμερικανικό σκόνταψε στο βέτο της Ρωσίας και το ρωσικό συγκέντρωσε μόνο τρεις ψήφους.

Οι δύο ψηφοφορίες

Το αμερικανικό σχέδιο πήρε 11 ψήφους υπέρ και τρεις αποχές, αλλά δεν εγκρίθηκε επειδή η Ρωσία άσκησε βέτο. Το ρωσικό σχέδιο προέβλεπε παράταση της αποστολής για ένα ακόμη έτος, έως τις 31 Οκτωβρίου 2027. Υπερψηφίστηκε από τρία μέλη, μεταξύ των οποίων η Κίνα και η Σομαλία, καταψηφίστηκε από τις ΗΠΑ και συγκέντρωσε 11 αποχές.

Η MINURSO, η Αποστολή του ΟΗΕ για το Δημοψήφισμα στη Δυτική Σαχάρα, συστάθηκε το 1991 με το ψήφισμα 690 του Συμβουλίου Ασφαλείας. Στόχος ήταν να προετοιμάσει δημοψήφισμα, στο οποίο οι κάτοικοι της περιοχής θα επέλεγαν ανάμεσα στην ανεξαρτησία και την ένταξη στο Μαρόκο. Το δημοψήφισμα δεν έγινε ποτέ και η αποστολή συνεχίζει με τα καθήκοντα που της έχει αναθέσει έκτοτε το Συμβούλιο.

Τι είπαν Ουάσιγκτον και Μόσχα

Ο εκπρόσωπος των ΗΠΑ χαρακτήρισε λυπηρό το ότι χρησιμοποιήθηκε βέτο, όπως είπε, για να διατηρηθεί το γράμμα R, του «δημοψηφίσματος», στην ονομασία της αποστολής. Υποστήριξε ότι το Συμβούλιο έχει εξετάσει τρεις δεκαετίες αποτυχιών, ότι το υφιστάμενο καθεστώς είναι απαράδεκτο και ότι κάθε μείωση της αποστολής πρέπει να γίνει με τάξη. Το αμερικανικό σχέδιο, είπε, ήταν καλόπιστη προσπάθεια να γίνει η αποστολή λειτουργική, και οι ΗΠΑ δεν μπορούν να στηρίζουν την ανανέωση εντολών που δεν αποδίδουν εδώ και δεκαετίες.

Ο Ρώσος αντιπρόσωπος υποστήριξε ότι το αμερικανικό κείμενο θα μπορούσε να αναστρέψει όλη τη διαδικασία για τη Δυτική Σαχάρα και ότι η επιβολή μονομερών λύσεων χωρίς επίπονο διάλογο με την άλλη πλευρά οδηγεί σε αδιέξοδο. Αποκάλεσε το βέτο του «σωτήριο» και το ρωσικό σχέδιο «τελευταία ευκαιρία» να παραταθεί η ζωή της MINURSO. Ο ΟΗΕ σημειώνει ότι στο παρασκήνιο της διαμάχης βρίσκεται η μαροκινή πρόταση αυτονομίας του 2007, η οποία προβλέπει την περιοχή ως αυτοδιοικούμενη υπό μαροκινή κυριαρχία και προτείνεται ως βάση διαπραγμάτευσης.

Η Κίνα, που απείχε στο αμερικανικό σχέδιο, είπε ότι δεν έγιναν αρκετές διαβουλεύσεις και ότι η εντολή μιας αποστολής δεν πρέπει να χρησιμοποιείται για πολιτική πίεση. Η Γαλλία προειδοποίησε ότι το απότομο κλείσιμο της αποστολής θα ήταν εξαιρετικά ανησυχητικό, με δεδομένη την ένταση που έχει ξαναφουντώσει. Ο εκπρόσωπος του Ηνωμένου Βασιλείου εξέφρασε «τεράστια απογοήτευση» για το ρωσικό βέτο, που κινδυνεύει, είπε, να φέρει πίσω την πολιτική διαδικασία.

Αλγερία και Μαρόκο

Η Αλγερία, που φιλοξενεί εκατοντάδες χιλιάδες Σαχράουι πρόσφυγες και θεωρεί το Μέτωπο Πολισάριο νόμιμο εκπρόσωπό τους, μίλησε για αποτυχία του Συμβουλίου Ασφαλείας. Ο Μαροκινός αντιπρόσωπος είπε ότι παραβιάστηκε η πάγια πρακτική του Συμβουλίου να εγκρίνει ψήφισμα για την αποστολή και επέκρινε την Αλγερία για τα «μαθήματα» που, όπως τα χαρακτήρισε, έδωσε στο Συμβούλιο. Η αντιπαράθεση των δύο χωρών δεν περιορίζεται στον ΟΗΕ: πρόσφατα η Αλγερία ανακοίνωσε τη σύλληψη 61 Μαροκινών για σχεδιασμό «πράξεων δολιοφθοράς», ενώ το Μαρόκο διαπραγματεύεται με το Ισραήλ για βαλλιστικούς πυραύλους LORA.

Τι ακολουθεί

Με την απόρριψη και των δύο σχεδίων, το Συμβούλιο δεν είχε εγκρίνει κανένα κείμενο παράτασης καθώς πλησίαζε η λήξη της εντολής, και ο ΟΗΕ περιγράφει το μέλλον της αποστολής ως εκκρεμότητα. Την ίδια εβδομάδα το Συμβούλιο ανανέωσε άλλες αποστολές, όπως τη UNSMIL στη Λιβύη με το ψήφισμα 2835. Το αποτέλεσμα δείχνει ευρύτερη διαφωνία των μελών για το πώς πρέπει να ανανεώνονται ή να αναδιαμορφώνονται οι μακροχρόνιες εντολές ειρηνευτικών αποστολών, σε διαφορετικές ηπείρους.

Το πρωτότυπο άρθρο δημοσιεύθηκε στο Geopolitiki. Πηγή: κάλυψη της συνεδρίασης του Συμβουλίου Ασφαλείας από τον ΟΗΕ (Meetings Coverage), 30 Οκτωβρίου 2026.