Το Ιράν διεξήγαγε κρυφές δοκιμές σχετικές με την τεχνολογία κατασκευής πυρηνικών όπλων σε τέσσερις απόρρητες τοποθεσίες, αποκαλύπτει νέα έκθεση της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA). Η έκθεση 22 σελίδων κατηγορεί την Τεχεράνη ότι απέκρυψε πυρηνικά υλικά και εξοπλισμό, επιχείρησε να παραπλανήσει τους επιθεωρητές και προχώρησε στο παρελθόν σε δοκιμές συμπίεσης (implosion) — βασική τεχνική για τη λειτουργία μιας ατομικής βόμβας σύμφωνα με την JPost αλλά και πληροφορίες από το Associated Press και το REUTERS.
Παρότι η έκθεση δεν αναφέρει ότι το Ιράν έχει κατασκευάσει ή πυροδοτήσει πυρηνικό όπλο, οι δοκιμές αυτές θεωρούνται σοβαρότατο βήμα προς την πλήρη στρατιωτική πυρηνική ικανότητα και το ενδεχόμενο παραπομπής της Τεχεράνης στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για τωρινές πιθανές παραβιάσεις, με νέες διεθνείς κυρώσεις, είναι πλέον ανοιχτό.
Τι είναι οι δοκιμές implosion και γιατί προκαλούν συναγερμό;
Οι δοκιμές που περιγράφει η IAEA δεν ήταν πυρηνικές εκρήξεις, αλλά λεγόμενες “υποκρίσιμες δοκιμές” ή “cold tests”. Σε αυτές, δεν χρησιμοποιείται πλουτώνιο ή ουράνιο, αλλά εκρηκτικά και τεχνολογικός εξοπλισμός που προσομοιώνει πώς θα λειτουργούσε μια πραγματική πυρηνική βόμβα τύπου συμπίεσης.
Αυτός ο τύπος βόμβας (implosion-type) είναι ο πιο σύγχρονος και αποτελεσματικός, απαιτώντας μικρότερες ποσότητες σχάσιμου υλικού. Η ικανότητα ενός κράτους να πραγματοποιεί τέτοιες δοκιμές σημαίνει ότι:
- Κατέχει την τεχνογνωσία για να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο.
- Μπορεί να περάσει πολύ γρήγορα από τη θεωρία στην πράξη, αν βρεθεί ή παράγει επαρκές υλικό.
Τα κρυφά σημεία και το «δομημένο πρόγραμμα»
Η IAEA εντοπίζει δραστηριότητες στις περιοχές Λαβιζάν-Σιάν, Μαριβάν, Βαραμίν και Τουρκούζ-Αμπάντ. Οι επιθεωρητές επισημαίνουν ότι το Ιράν διατήρησε μυστικό εξοπλισμό και πυρηνικά υλικά στο Τουρκούζ-Αμπάντ έως και το 2018. Πολλά από τα υλικά αυτά παραμένουν χωρίς γνωστή τοποθεσία.
Η έκθεση κάνει ευθεία σύνδεση με το πρώην στρατιωτικό πυρηνικό σχέδιο του Ιράν, γνωστό ως Amad Plan, το οποίο υποτίθεται τερματίστηκε το 2003. Ωστόσο, όπως φαίνεται, η τεχνογνωσία και τα στοιχεία του προγράμματος συνεχίστηκαν υπό νέα μορφή, πιο κρυφή.
Η απουσία πλήρους εικόνας εντείνει τις υποψίες
Αν και η IAEA αναφέρει πολλά κρίσιμα ευρήματα, αποτυγχάνει να παρουσιάσει μία πλήρη εκτίμηση του ιρανικού προγράμματος, βασιζόμενη και στο αρχείο του Amad που διαθέτει στα χέρια της. Δεν γίνεται αναλυτική αναφορά σε σημεία όπως:
- Το υπόγειο εργοστάσιο Fordow (έργο al Ghadir)
- Το ορυχείο Gchine
- Το “New Tehran Plant” για μετατροπή ουρανίου
Τα παραπάνω δείχνουν ότι ορισμένες σημαντικές πτυχές παραμένουν εκτός του επίσημου κειμένου, ενισχύοντας τις επικρίσεις ότι η IAEA ίσως κρατά πιο συγκρατημένη στάση εν αναμονή μιας ενδεχόμενης πυρηνικής συμφωνίας μεταξύ Ιράν-ΗΠΑ.
Η απάντηση του Ιράν: Άρνηση και κατηγορίες για «πλαστά στοιχεία»
Η Τεχεράνη απέρριψε την έκθεση, λέγοντας ότι στηρίζεται σε «κατασκευασμένα έγγραφα του Ισραήλ και συκγκεκριμένα της Μοσάντ» και ότι το Ιράν έχει συνεργαστεί πλήρως με την IAEA. Ωστόσο, η Υπηρεσία σημειώνει ότι το Ιράν παρείχε παραπλανητικές εξηγήσεις και προσπάθησε να καθαρίσει τις περιοχές ενδιαφέροντος, εμποδίζοντας ουσιαστικά την επιθεώρηση.
Με την προγραμματισμένη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου της IAEA αυτή την εβδομάδα, η πιθανότητα επίσημης παραβίασης και παραπομπής στο Συμβούλιο Ασφαλείας είναι ορατή. Το Ιράν ίσως δεν έχει φτάσει ακόμα στην παραγωγή βόμβας — αλλά οι δοκιμές του δείχνουν ότι ξέρει πώς να το πράξει αν το θελήσει.
