Στρατιωτικός Σύνδεσμος: η ίδρυση το 1909 και το κίνημα στο Γουδί

Από Nemesis HD
4 Λεπτά Ανάγνωσης
By Organization Stratiotikos Syndesmos Στρατιωτικός Σύνδεσμος 1908-1910 - Encyclopedia Helios, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=13114121

Το 1909 συγκροτείται στην Αθήνα ο «Στρατιωτικός Σύνδεσμος», μυστική οργάνωση αξιωματικών που προετοίμασε το κίνημα στο Γουδί αργότερα τον ίδιο χρόνο και άνοιξε τον δρόμο για την άνοδο του Ελευθερίου Βενιζέλου στην πολιτική σκηνή της χώρας.

Ο «Στρατιωτικός Σύνδεσμος» προέκυψε από τη σύμπραξη μιας ομάδας υπαξιωματικών υπό τον ταγματάρχη Γεώργιο Καραϊσκάκη, εγγονό του στρατηγού της Ρούμελης, και μιας ομάδας κατώτερων αξιωματικών υπό τους Θεόδωρο Πάγκαλο και Επαμεινώνδα (Παμμίκο) Ζυμβρακάκη.

Η ομάδα των υπαξιωματικών ιδρύθηκε πρώτη. Μεταξύ άλλων συμμετείχαν σε αυτήν οι Νικόλαος Πλαστήρας και Γεώργιος Κονδύλης, ενώ τα αιτήματά της ήταν κυρίως επαγγελματικά. Η ομάδα των «λοχαγών» ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 1908 με πυρήνα τους υπολοχαγούς Θεόδωρο Πάγκαλο και Χρήστο Χατζημιχάλη, οι οποίοι υπέγραψαν το πρώτο πρωτόκολλο του Συνδέσμου.

Ο Σύνδεσμος ήλθε σε επαφή με την ομάδα Καραϊσκάκη και με την ομάδα του ίλαρχου Παύλου Ζυμβρακάκη, και η οργάνωση επεκτάθηκε ραγδαία. Στις 25 Ιουνίου 181 αξιωματικοί συγκεντρώθηκαν στο σπίτι του υπολοχαγού Χατζημιχάλη για τη σύνταξη προγραμματικών αρχών. Η διαρροή της είδησης προκάλεσε την πτώση της κυβέρνησης Θεοτόκη, ενώ οι δηλώσεις της κυβέρνησης Ράλλη προς την Οθωμανική Αυτοκρατορία, σχετικά με το Κρητικό και το Μακεδονικό, προκάλεσαν την έντονη αντίδραση του Συνδέσμου.

- Advertisement -

Η κυβέρνηση Ράλλη απάντησε με μεταθέσεις και με την παραπομπή 12 αξιωματικών σε ανακριτικό συμβούλιο με στόχο την απόταξή τους. Όταν η εφημερίδα «Χρόνος», εκφράζοντας τις θέσεις του Συνδέσμου, επιτέθηκε κατά «της βουλευτικής φεουδαρχίας των κομματικών συμμοριών και των Αυλών», ζητώντας μεταρρυθμίσεις και την απομάκρυνση του Διαδόχου Κωνσταντίνου και των πριγκίπων από το στράτευμα, ο Ράλλης προχώρησε σε συλλήψεις. Στις 14 Αυγούστου ο Πάγκαλος απελευθέρωσε με παράτολμη ενέργεια τους κρατουμένους αξιωματικούς Σάρρο και Ταμπακόπουλο, και ο Ράλλης διέταξε επιφυλακή και δεκάδες συλλήψεις. Τη νύχτα προς τη 15η Αυγούστου ο Σύνδεσμος προχώρησε σε κίνημα, το οποίο εγκαινίασε μια εποχή κατά την οποία ο στρατός παρενέβαινε στην πολιτική ζωή της νεότερης Ελλάδας.

Το πρόγραμμά του, σε ήπιο τόνο και με γενικές αναφορές σε μεταρρυθμίσεις στον στρατό, στη διοίκηση και στην παιδεία, απέκλειε ρητά κάθε μεταβολή του πολιτεύματος, δικτατορία, συνταγματική τροποποίηση ή κατάργηση της κυβέρνησης. Ζητούσε την απομάκρυνση του Διαδόχου Κωνσταντίνου και των υπόλοιπων πριγκίπων από το στράτευμα και πρότεινε σειρά μέτρων για τη στρατιωτική αναδιοργάνωση.

Τους όρους των στασιαστών αποδέχθηκε ο Κυριακούλης Μαυρομιχάλης, ο οποίος σχημάτισε κυβέρνηση μετά την παραίτηση του Ράλλη. Ο αρχηγός του Συνδέσμου, συνταγματάρχης Νικόλαος Ζορμπάς, διέταξε τότε τις κινηθείσες μονάδες να επιστρέψουν στις θέσεις τους, και δεν εγκαθιδρύθηκε δικτατορία, σύμφωνα και με τις παροτρύνσεις μεγάλου μέρους του λαού και του φοιτητικού κόσμου.

Το μεγάλο συλλαλητήριο των συντεχνιών της Αθήνας και του Πειραιά στις 14 Σεπτεμβρίου κατέδειξε τη λαϊκή υποστήριξη προς τις θέσεις του Συνδέσμου, ενώ η απήχηση του κινήματος προκάλεσε έντονη ανησυχία στα κόμματα, στο θρόνο και στις ξένες δυνάμεις.

Στον Σύνδεσμο υπήρχαν και τάσεις για την εγκαθίδρυση δικτατορίας, ωστόσο επικράτησαν οι πιο ψύχραιμες φωνές. Έτσι, έπειτα από πρόταση του λοχαγού Σάρρου, ο υπολοχαγός Κονταράτος βολιδοσκόπησε τον Οκτώβριο του 1909 τον Ελευθέριο Βενιζέλο, ο οποίος είχε σχέση με το κίνημα. Ο Βενιζέλος έφθασε στον Πειραιά στις 28 Δεκεμβρίου 1909 και υπέδειξε ως μοναδική λύση τον σχηματισμό υπηρεσιακής κυβέρνησης και την προκήρυξη εκλογών για Αναθεωρητική Βουλή. Στις 22 Ιανουαρίου 1910 αναχώρησε για την Κρήτη, έχοντας θέσει τα θεμέλια για την αναμόρφωση της πολιτικής ζωής.

- Advertisement -

Στη νέα κυβέρνηση Δραγούμη ο Νικόλαος Ζορμπάς ανέλαβε υπουργός Στρατιωτικών και ο Στέφανος Καλλέργης υπουργός Εξωτερικών. Ο Σύνδεσμος, μετά την προκήρυξη εκλογών τον Φεβρουάριο του 1910 για Αναθεωρητική Βουλή, διαλύθηκε στις 15 Μαρτίου 1910, έχοντας επιτύχει τους σκοπούς του.

Κοινοποιήστε αυτό το Άρθρο
Η συντακτική ομάδα του NEMESISHD.GR