Στον ΟΗΕ μεταφέρει η Κυπριακή Δημοκρατία την αντίδρασή της στην έγκριση του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου του 2019 από τη Βουλή των Αντιπροσώπων που εδρεύει στην ανατολική Λιβύη. Με επιστολή στον Γενικό Γραμματέα Αντόνιο Γκουτέρες, που φέρει ημερομηνία 23 Οκτωβρίου 2026 και την υπογραφή της πρέσβεως Μαρίας Μιχαήλ, Μόνιμης Αντιπροσώπου της Κύπρου στα Ηνωμένα Έθνη, η Λευκωσία διατυπώνει «σοβαρές ανησυχίες για τα κίνητρα πίσω από αυτή την κίνηση και τα συμφέροντα που αποσκοπεί να εξυπηρετήσει».
Η επιστολή αφορά την απόφαση της 20ής Οκτωβρίου. Η κυπριακή πλευρά θυμίζει ότι οι θέσεις της δεν είναι καινούργιες: τις είχε ήδη γνωστοποιήσει στον Οργανισμό με προηγούμενες επικοινωνίες, στις 20 Ιανουαρίου, στις 24 Απριλίου και στις 20 Ιουλίου 2020, αλλά και με ρηματική διακοίνωση στις 18 Αυγούστου 2025. «Η ανεξαρτησία, η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα της Λιβύης δεν πρέπει να υποτάσσονται στις γεωπολιτικές επιδιώξεις και φιλοδοξίες τρίτων κρατών», τονίζει το κείμενο.
Η Άγκυρα και η «σκόπιμη πολιτική κλιμάκωσης»
Στο στόχαστρο της Λευκωσίας βρίσκεται η Τουρκία, η οποία, όπως καταγγέλλεται, αξιοποιεί την πολιτική και θεσμική κατάσταση της Λιβύης ώστε να προωθήσει θαλάσσιες αξιώσεις χωρίς νόμιμη βάση. Η Άγκυρα, κατά την κυπριακή επιστολή, επιχειρεί «να επιβάλει μια τεχνητή θαλάσσια πραγματικότητα εις βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων τρίτων κρατών». Πρόκειται, συνεχίζει, για ενέργειες που φανερώνουν «μια σκόπιμη πολιτική κλιμάκωσης στην Ανατολική Μεσόγειο», πλήττουν το διεθνές δίκαιο και αποτελούν «σοβαρή απειλή για την περιφερειακή ειρήνη, ασφάλεια και σταθερότητα».
Νομικά, η Κύπρος υποστηρίζει ότι το μνημόνιο είναι ασύμβατο με το διεθνές δίκαιο, πρώτα απ’ όλα με όσα ισχύουν για τη σύναψη διεθνών συνθηκών και με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS). Συνεπώς «δεν παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτους» και δεν θίγει τα δικαιώματα κανενός τρίτου κράτους στις θαλάσσιες ζώνες. Στην ίδια γραμμή κινείται και η Αθήνα, ενώ το Στέιτ Ντιπάρτμεντ τάχθηκε υπέρ διαπραγματεύσεων καλή τη πίστει.
Ένα σύνορο που αγνοεί τα ελληνικά νησιά
Η κυπριακή επιστολή επισημαίνει ότι Τουρκία και Λιβύη, δύο χώρες που «δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές», επιχείρησαν να οριοθετήσουν θαλάσσιες ζώνες μεταξύ τους. Έτσι, όπως σημειώνεται, χαράχθηκε «ένα ανύπαρκτο θαλάσσιο σύνορο», με εσκεμμένη παράβλεψη των δικαιωμάτων άλλων παράκτιων κρατών και των ελληνικών νησιών. Η Λευκωσία παραπέμπει στην παράγραφο 2 του άρθρου 121 της UNCLOS, η οποία, όπως εξηγεί, αποτελεί έκφραση του εθιμικού διεθνούς δικαίου και γι’ αυτό δεσμεύει ακόμη και τις χώρες που δεν έχουν υπογράψει τη Σύμβαση. Η διάταξη δίνει ρητά στα νησιά δικαίωμα σε «χωρική θάλασσα, συνορεύουσα ζώνη, υφαλοκρηπίδα και αποκλειστική οικονομική ζώνη».
Συμφωνίες οριοθέτησης, καταλήγει η επιστολή, οφείλουν να συνάπτονται ανάμεσα σε κράτη με ακτές που βρίσκονται απέναντι ή δίπλα η μία στην άλλη, «με καλή πίστη και σύμφωνα με τις παγιωμένες αρχές του διεθνούς δικαίου». Η πρέσβης Μιχαήλ ζητεί να κυκλοφορήσει η επιστολή ως έγγραφο της Γενικής Συνέλευσης και του Συμβουλίου Ασφαλείας, αλλά και να δημοσιευθεί στο Δελτίο του Δικαίου της Θάλασσας. Η κυπριακή κυβέρνηση είχε ήδη χαρακτηρίσει την έγκριση παράνομη και άκυρη, ενώ την ίδια ημέρα επιστολή στον Γκουτέρες απέστειλε και η Ελλάδα.
Όλες οι εξελίξεις για το θέμα στο LIVE: Παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο.
