Η στρατηγική ισορροπία στην Ανατολική Μεσόγειο, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική χαρακτηρίζεται από την αυξανόμενη σημασία των οπλοστασίων και της χρήσης πολιτοφυλακών ως τα κύρια εργαλεία άσκησης γεωπολιτικής επιρροής. Η Ελλάδα, αντιμετωπίζοντας την αυξανόμενη τουρκική επιθετικότητα, θα μπορούσε να εξετάσει το μοντέλο του Ιράν ως παράδειγμα για την ανάπτυξη μιας αποτρεπτικής στρατηγικής. Το Ιράν έχει καταφέρει παρά τα προβλήματα να αναδειχθεί σε μια ισχυρή περιφερειακή δύναμη, αξιοποιώντας τόσο τις προηγμένες βαλλιστικές δυνατότητές του όσο και τη διαχείριση συμμαχικών μη κρατικών δρώντων, επιτυγχάνοντας στρατηγικά οφέλη χωρίς να εμπλακεί σε άμεσο, πλήρους κλίμακας πόλεμο. Σε αυτό το άρθρο θα σας παρουσιάσουμε μερικές σκέψεις που έχουμε στο NEMESISHD για το πως αυτό μπορεί να επιτευχθεί αλλά και τι θα προσφέρει.
1. Πυραυλική Ισχύς ως αποτρεπτικός παράγοντας
Το Ιράν έχει δημιουργήσει ένα εκτεταμένο και ποικιλόμορφο πυραυλικό οπλοστάσιο, το οποίο του επιτρέπει να διατηρεί υψηλή αποτρεπτική ικανότητα έναντι εξαιρετικά ισχυρών αντιπάλων, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Παρά τις κυρώσεις και τις προσπάθειες απομόνωσής του, το Ιράν έχει επιτύχει:
- Την ανάπτυξη βαλλιστικών πυραύλων μέσου και μεγάλου βεληνεκούς, με χαρακτηριστικά παραδείγματα όπως είναι οι πύραυλοι Fateh-110, Qiam-1 και Shahab-3.
- Τη βελτίωση της ακρίβειας και της ευελιξίας των πυραυλικών του συστημάτων, μέσω τεχνολογιών αναβαθμισμένων καθοδηγούμενων κεφαλών (maneuverable reentry vehicles – MaRV).
- Την ανάπτυξη της τεχνολογίας DRONE/UAV και επιθέσεων με υβριδικά μέσα, όπως απέδειξε με τις επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στη Σαουδική Αραβία αλλά και γενικότερα εναντίον εχθρών του στην Μέση Ανατολή.
Αυτή η στρατηγική έχει αναγκάσει τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να αποφεύγουν μια πλήρους κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση εναντίον του, ενώ παράλληλα το Ιράν ασκεί επιρροή μέσω ελεγχόμενων στρατιωτικών επιθέσεων. Φυσικά από μόνα τους τα πυραυλικά αυτά μέσα δεν μπορούν να αλλάξουν τις ισορροπίες μιας σύγκρουσης με το Ισραήλ ή τις ΗΠΑ αλλά η ζημιά που μπορούν να προκαλέσουν δεν θα είναι καθόλου αμελητέα σε μια άμεση αντιπαράθεση.
Η Ελλάδα, με την ανάπτυξη ενός εξελιγμένου πυραυλικού αποτρεπτικού δόγματος, θα μπορούσε να αποκτήσει σημαντική αποτρεπτική ικανότητα έναντι της Τουρκίας που ήδη επενδύει σε τέτοια μέσα. Η στρατηγική πυραυλική ανάπτυξη συστημάτων με εκτεταμένες δυνατότητες εμπλοκής θα μπορούσε να ακολουθήσει τα πλάνα για την απόκτηση ή παραγωγή προηγμένων drone, όπως τα Bayraktar και Akinci που χρησιμοποιεί η Τουρκία, είτε μέσω ανάπτυξης εγχώριων λύσεων είτε μέσω στρατηγικών συνεργασιών με κράτη όπως η Γαλλία και το Ισραήλ. Να σημειώσουμε εδώ ότι ιδιωτικές ελληνικές εταιρείες ήδη έχουν παρουσιάσει δείγματα και προιόντα που μπορούν να ενταχθούν σε μια τέτοια προσπάθεια.
2. Διαχείριση Πολιτοφυλακών και συμμαχιών με Μη Κρατικούς Δρώντες (Proxy forces)
Εκτός από την πυραυλική ισχύ, το Ιράν έχει επιτύχει τη δημιουργία ενός ευρύτατου δικτύου συμμάχων μέσω πολιτοφυλακών όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, οι Χούθι στην Υεμένη και οι Ιρακινές σιιτικές πολιτοφυλακές. Αυτές οι δυνάμεις λειτουργούν ως προεκτάσεις της στρατηγικής επιρροής του και των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), επιτρέποντάς του να προβάλλει ισχύ χωρίς άμεση εμπλοκή.
Για την Ελλάδα, μια παρόμοια στρατηγική θα μπορούσε να υλοποιηθεί μέσω:
- Υποστήριξης και συνεργασίας με Κούρδους μαχητές στη Συρία (YPG/YPJ) και στο Ιράκ (Πεσμεργκά κτλπ), οι οποίοι έχουν αντικρουόμενα συμφέροντα με την Τουρκία. Συνεργασία επίσης με μη κρατικούς δρώντες σε χώρες της Αφρικής στις οποίες η Ελλάδα διαθέτει πατήματα και δυνατότητες άσκησης επιρροής.
- Στρατηγικών συνεργασιών στην Αφρική, όπου η Τουρκία επιδιώκει να επεκτείνει την επιρροή της, με στόχο τη δημιουργία συμμαχιών που θα αποδυναμώνουν την τουρκική παρουσία (π.χ. ενίσχυση των δεσμών με την Αίγυπτο και τις δυνάμεις του στρατηγού Χαφτάρ (LNA) στη Λιβύη προσδεδεμένοι για περισσότερη στήριξη και στο άρμα των ΗΑΕ που πράττει αυτά που προτείνουμε).
- Ανάπτυξης επιρροής μέσω στρατιωτικών και οικονομικών προγραμμάτων, ενισχύοντας τοπικές αντιτουρκικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική χρησιμοποιώντας και τα Αραβικά κράτη όπως οι Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) με τα οποία μοιραζόμαστε αντίστοιχες απόψεις για την Τουρκία.
Γεωπολιτικές επιπτώσεις και πιθανά Οφέλη
Η εφαρμογή μιας στρατηγικής «ιρανοποίησης» των ελληνικών στρατιωτικών δυνατοτήτων θα είχε σημαντικά γεωπολιτικά οφέλη:
- Αύξηση της αποτρεπτικής ικανότητας: Η Τουρκία θα αντιμετώπιζε εξαιρετικά αυξημένο κόστος σε περίπτωση σύγκρουσης, περιορίζοντας την επιθετική της στάση.
- Ενίσχυση της γεωπολιτικής θέσης της Ελλάδας: Η Αθήνα θα μπορούσε να αποτελέσει πυλώνα σταθερότητας και προβολής ισχύος στην Ανατολική Μεσόγειο, την Αφρική και την Μέση Ανατολή με την χρήση όχι μόνο διπλωματικών και οικονομικών μέσων αλλά και σκληρής ισχύος.
- Αναβάθμιση των διεθνών συμμαχιών: Η Ελλάδα θα μπορούσε να ενισχύσει τη θέση της ως στρατηγικός εταίρος της Δύσης, αποκτώντας διαπραγματευτική ισχύ έναντι της Άγκυρας.
- Ανάπτυξη τεχνολογικής αυτονομίας: Η επένδυση στην ανάπτυξη εγχώριων (ή μέσω συμπαραγωγής) πυραυλικών και drone συστημάτων θα μειώσει την εξάρτηση από εξωτερικές προμήθειες και θα ενισχύσει τη στρατιωτική βιομηχανία της χώρας.
Συνοψίζοντας πιστεύουμε στο NEMESISHD ότι η υιοθέτηση μιας στρατηγικής που θα συνδυάζει την ανάπτυξη ενός ισχυρού πυραυλικού οπλοστασίου και την προσεκτική συνεργασία με μη κρατικούς δρώντες θα μπορούσε να αναβαθμίσει τη θέση της Ελλάδας στον περιφερειακό χάρτη ισχύος και στην ευρύτερη δυτική σφαίρα επιρροής.
Όπως δείχνει το παράδειγμα του Ιράν, η αποτροπή και η γεωπολιτική επιρροή μπορούν να επιτευχθούν μέσω υβριδικών στρατηγικών, που αυξάνουν το κόστος για τον αντίπαλο χωρίς άμεση στρατιωτική εμπλοκή. Η Ελλάδα, υιοθετώντας μια παρόμοια επιθετική τακτική, θα μπορούσε να αποτελέσει έναν ισχυρότερο παράγοντα σταθερότητας και ασφάλειας στην περιοχή της, ενισχύοντας ταυτόχρονα τον ρόλο της ως μια περιφερειακή δύναμη με πραγματική στρατηγική αυτονομία. Άλλωστε αυτά τα βήματα που περιγράψαμε βρίσκονται ήδη προς υλοποίηση από την Τουρκία για την επίτευξη των στρατηγικών της στόχων σε Συρία, Αφρική, Ιράκ και Λιβύη.
